Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 36
Rāja-prabodhana and Prātaḥ-kṛtya
Awakening of the King and Morning Observances
Devanagari script
तत्तपोवनमेवासीदिदानीं राजसत्तम / एवंप्रभावा सा यस्य तस्य किं दुर्लं भवेत्
Transliteration
tattapovanamevāsīdidānīṃ rājasattama / evaṃprabhāvā sā yasya tasya kiṃ durlaṃ bhavet
Translation
ହେ ରାଜସତ୍ତମ, ଏବେ ଯାହା ଅଛି ସେଇ ତପୋବନ ଥିଲା; ଯାହାର ଏପରି ପ୍ରଭାବ ଅଛି, ତାହାର ପାଇଁ କ’ଣ ଦୁର୍ଲଭ ହେବ?
Word by Word
तत्that
तत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Roottad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; demonstrative qualifying तपोवनम्
तपोवनम्forest of austerities/penance-grove
तपोवनम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक) + vana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
एवindeed/only
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय (particle/emphasis)
आसीत्was
आसीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootas (धातु)
Formलङ् (imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
इदानीम्now
इदानीम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootidānīm (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
राजसत्तमO best of kings
राजसत्तम:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक) + sattama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/vocative), एकवचन
एवं-प्रभावाof such power
एवं-प्रभावा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootevaṃ (अव्यय) + prabhāva (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; विशेषण (qualifying सा)
साshe (that cow)
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
यस्यwhose
यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/genitive), एकवचन
तस्यfor him/of him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/genitive), एकवचन
किम्what?
किम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkim (प्रातिपदिक)
Formप्रश्नवाचक-सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; used idiomatically ‘what (is) ...?’
दुर्लम्hard to obtain
दुर्लम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootdur-labha (प्रातिपदिक; दुर् + लभ)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; predicate adjective
भवेत्would be
भवेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद