Shloka 29
Rāma’s Service to Parents and Departure to Visit the Paternal Grandparents
Pitāmaha-gṛha-gamana
Devanagari script
ततः सुखोपविष्टं तमात्मवंशसमुद्वहम् / अनामयमपृच्छेतां तावुभौ दंपती तदा
Transliteration
tataḥ sukhopaviṣṭaṃ tamātmavaṃśasamudvaham / anāmayamapṛcchetāṃ tāvubhau daṃpatī tadā
Translation
ତାପରେ ସୁଖରେ ବସିଥିବା ସେଇ ନିଜ ବଂଶର ଉଦ୍ଧାରକଙ୍କୁ, ସେହି ସମୟରେ ସେ ଦମ୍ପତି ଦୁହେଁ କୁଶଳ-କ୍ଷେମ ପଚାରିଲେ।
Word by Word
ततःthen
ततः:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; काल/क्रमवाचक अव्यय (then/thereafter)
सुख-उपविष्टम्seated comfortably
सुख-उपविष्टम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसुख (प्रातिपदिक) + उपविष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक, √विश् ‘to sit’, उप- + क्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (tam); समासः—सुखेन उपविष्टः
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
आत्म-वंश-समुद्वहम्the upholder of (their) own lineage
आत्म-वंश-समुद्वहम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआत्म (प्रातिपदिक) + वंश (प्रातिपदिक) + समुद्वह (कृदन्त-प्रातिपदिक, सम्-उद्-√वह् ‘to carry’, शतृ/अच्-प्रत्यय; ‘upholder’)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेष्य-रूपेण (tam) विशेषणवत्; समासः—आत्मनः वंशस्य समुद्वहः (upholder of one’s lineage)
अनामयम्well-being (health)
अनामयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअनामय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘freedom from illness/well-being’ (as object of asking)
अपृच्छेताम्they two inquired
अपृच्छेताम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रच्छ् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, द्विवचन, आत्मनेपद; ‘they two asked’
तौthose two
तौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; सर्वनाम
उभौboth
उभौ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootउभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; विशेषण (tāv)
दम्पतीthe couple
दम्पती:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदम्पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; दम्पती (husband and wife)
तदाat that time
तदा:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (at that time)