Shloka 28
Rāma’s Service to Parents and Departure to Visit the Paternal Grandparents
Pitāmaha-gṛha-gamana
Devanagari script
तमाश्लिष्याङ्कमारोप्य हर्णाश्रुप्लुतलोचनौ / वीक्षन्तौ तन्मुखांभोजं परं हर्षमवापतुः
Transliteration
tamāśliṣyāṅkamāropya harṇāśruplutalocanau / vīkṣantau tanmukhāṃbhojaṃ paraṃ harṣamavāpatuḥ
Translation
ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କୋଳେ ବସାଇ, ହର୍ଷାଶ୍ରୁରେ ଭିଜା ଚକ୍ଷୁଦ୍ୱୟରେ ଦୁହେଁ ତାଙ୍କ ମୁଖପଦ୍ମକୁ ଦେଖି ପରମ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ।
Word by Word
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; सर्वनाम
आश्लिष्यhaving embraced
आश्लिष्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootआ-श्लिष् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having embraced’
अङ्कम्lap
अङ्कम्:
Adhikaraṇa/Ādhāra (अधिकरण/आधार)
TypeNoun
Rootअङ्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आरोप्यhaving placed (on the lap)
आरोप्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootआ-रुह्/आ-रोप् (धातु; causative sense)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having placed/caused to mount’
हर्ष-अश्रु-प्लुत-लोचनौthe two whose eyes were flooded with tears of joy
हर्ष-अश्रु-प्लुत-लोचनौ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootहर्ष (प्रातिपदिक) + अश्रु (प्रातिपदिक) + प्लुत (कृदन्त-प्रातिपदिक, √प्लु ‘to float/be flooded’) + लोचन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; विशेषण (they two); समासः—(हर्षेण) अश्रुभिः प्लुतानि लोचनानि यस्य (अर्थतः)
वीक्षन्तौ(the two) looking
वीक्षन्तौ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवीक्ष् (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ/शानच्), प्रथमा, पुंलिङ्ग, द्विवचन; ‘looking’
तत्-मुख-अम्बोजम्his lotus-like face
तत्-मुख-अम्बोजम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक) + अम्बोज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तस्य मुखम् एव अम्बोजम् (मुखाम्बोजम्)
परम्great
परम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘great/supreme’ (qualifying harṣam)
हर्षम्joy
हर्षम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootहर्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अवापतुःthey attained
अवापतुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअव-आप् (धातु)
Formलिट् (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, द्विवचन, परस्मैपद