Adhyaya 19
Nakṣatra-Śrāddha (Ancestral Rites Connected with Asterisms) — नक्षत्रश्राद्धम्
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଗୁରୁ–ଶିଷ୍ୟ ସମ୍ବାଦରେ ଗଠିତ। ଶମ୍ୟୁ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ପଚାରେ—ପିତୃମାନଙ୍କୁ ସର୍ବାଧିକ ତୃପ୍ତି କେଉଁ ଅର୍ପଣରେ ହୁଏ, କେଉଁଟି ଦୀର୍ଘକାଳ ଫଳ ଦେଏ, ଏବଂ ‘ଆନନ୍ତ୍ୟ’ ଅର୍ଥାତ୍ ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟ କିପରି ମିଳେ। ବୃହସ୍ପତି ଶ୍ରାଦ୍ଧ-ହବିଷ୍ୟର କ୍ରମ ଦେଖାଇ ତିଳ, ବ୍ରୀହି, ଯବ, ମାଷ, ଜଳ-ଫଳ ଆଦିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ମାଛ ଓ ବିଭିନ୍ନ ମାଂସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ପିତୃତୃପ୍ତି କେତେ ସମୟ ରହେ ତାହା କହନ୍ତି, ଏବଂ କିଛି ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ବିଶେଷ/ସ୍ଥାୟୀ ଫଳଦାୟକ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ କରନ୍ତି। ପିତୃଗୀତା ଶୈଳୀର ଉପଦେଶରେ ସନ୍ତାନର ଆବଶ୍ୟକତା, ଗୟା-ଶ୍ରାଦ୍ଧର ମାହାତ୍ମ୍ୟ, ତ୍ରୟୋଦଶୀ ବ୍ରତ ଓ ବୃଷୋତ୍ସର୍ଗକୁ ପିତୃକଲ୍ୟାଣର ଉପାୟ ଭାବେ ପ୍ରତିପାଦନ କରାଯାଇଛି। ଅଧ୍ୟାୟଟି ବଂଶକଥାଠାରୁ ଅଧିକ ବିଧି-କାଳଗଣନା ଓ ଗୟା-ଶ୍ରାଦ୍ଧସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟତତ୍ତ୍ୱକୁ ଉଜାଗର କରେ।
Shlokas
Verse 1
इति श्री ब्रहामाण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे नक्षत्रश्राद्धं नाम अष्टादशो ऽध्यायः // १८// शंयुरुवाच किं स्विद्दत्तं पितॄणां तु तृप्तिदं वदतां वर / किंस्वित्स्याच्चिररात्राय किं वानन्त्याय कल्पते
ଏହିପରି ଶ୍ରୀ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମହାପୁରାଣରେ, ବାୟୁପ୍ରୋକ୍ତ ମଧ୍ୟଭାଗର ତୃତୀୟ ଉପୋଦ୍ଧାତପାଦର ଶ୍ରାଦ୍ଧକଳ୍ପରେ ‘ନକ୍ଷତ୍ରଶ୍ରାଦ୍ଧ’ ନାମ ଅଷ୍ଟାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ। ଶଂୟୁ କହିଲେ—ହେ ବଚନଶ୍ରେଷ୍ଠ! ପିତୃମାନଙ୍କ ତୃପ୍ତି ପାଇଁ କ’ଣ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ? କ’ଣ ଦୀର୍ଘକାଳ ଫଳଦାୟକ, ଏବଂ କ’ଣ ଅନନ୍ତ ଫଳକୁ ଦେଇଥାଏ?
Verse 2
बृहस्पतिरुवाच हवीषि श्राद्धकल्पे तु यानि श्राद्धविदो विदुः / तानि मे शृणु सर्वाणि फलं चैषां यथातथम्
ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ—ଶ୍ରାଦ୍ଧକଳ୍ପରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧବିଦ୍ମାନେ ଯେଯେ ହବିଷ୍ୟ (ଅର୍ପଣୀୟ ଭୋଗ) ଜାଣନ୍ତି, ସେସବୁ ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ; ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଫଳ ମଧ୍ୟ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ।
Verse 3
तिलैर्व्रीहियवैमाषैरद्भिर्मूलफलैस्तथा / दत्तेन मासं प्रीयन्ते श्राद्धेन हि पितामहाः
ତିଳ, ବ୍ରୀହି (ଚାଉଳ), ଯବ, ମାଷ (ଉଡ଼ଦ), ଜଳ ଏବଂ ମୂଳ-ଫଳ ଇତ୍ୟାଦି ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଦାନ କଲେ ପିତାମହମାନେ ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରୀତ ରହନ୍ତି।
Verse 4
मत्स्यैः प्रीणन्ति द्वौ मासौ त्रीन्मासान्हारिणेन तु / शाशेन चतुरो मासान्पञ्च प्रीणाति शाकुनैः
ମତ୍ସ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଦୁଇ ମାସ, ହରିଣମାଂସ ଦ୍ୱାରା ତିନି ମାସ, ଶଶ (ଖରଗୋଶ) ଦ୍ୱାରା ଚାରି ମାସ, ଏବଂ ପକ୍ଷୀମାଂସ ଦ୍ୱାରା ପାଞ୍ଚ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରୀତ ହୁଅନ୍ତି।
Verse 5
वाराहेण तु षण्मासाञ्छागलं सप्तमासिकम् / अष्टमासिकमित्युक्तं यच्च पार्वतकं भवेत्
ବରାହ ମାଂସରେ ପିତୃମାନେ ଛଅ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରୀତ ହୁଅନ୍ତି; ଛାଗ ମାଂସରେ ସାତ ମାସ। ଏବଂ ପାର୍ବତକ (ପର୍ବତୀୟ) ମାଂସ ଆଠ ମାସର ତୃପ୍ତିଦାୟକ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
Verse 6
रौरवेण तु प्रीयन्ते नव मासान्पितामहाः / गवयस्य तु मांसेन तृप्तिः स्याद्दशमासिकी
ରୌରବ ମାଂସରେ ପିତାମହମାନେ ନଅ ମାସ ପ୍ରୀତ ହୁଅନ୍ତି; ଗବୟ ମାଂସରେ ଦଶ ମାସର ତୃପ୍ତି ହୁଏ।
Verse 7
औरभ्रेण च मांसेन मासानेकादशैव तु / श्राद्धे च तृप्तिदं गव्यं पयः संवत्सरं द्विजाः
ଔରଭ୍ର ମାଂସରେ ଏକାଦଶ ମାସ ତୃପ୍ତି ହୁଏ; ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଗୋଦୁଧ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତିଦାୟକ।
Verse 8
आनन्त्याय भवेत्तद्वत्खड्गमांसं पितृक्षये / पायसं मधुसर्पिर्भ्यां छायायां कुञ्जरस्य च
ପିତୃକ୍ଷୟ କାଳରେ ଖଡ୍ଗ (ଗଣ୍ଡା) ମାଂସ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଅନନ୍ତ ଫଳଦାୟକ ହୁଏ। ମଧୁ ଓ ଘୃତ ଯୁକ୍ତ ପାୟସ, ଏବଂ ହାତୀର ଛାୟାରେ (କୃତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ) ମଧ୍ୟ ତୃପ୍ତିଦାୟକ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
Verse 9
कृष्णच्छागस्य मासेन तृप्तिर्भवति शाश्वती / अत्र गाथाः पितृगीताः कीर्तयन्ति पुराविदः
କୃଷ୍ଣଛାଗ (କଳା ଛାଗ) ମାଂସରେ ଶାଶ୍ୱତ ତୃପ୍ତି ହୁଏ। ଏଠାରେ ପିତୃଗୀତ ଗାଥାମାନଙ୍କୁ ପୁରାବିଦମାନେ କୀର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି।
Verse 10
तास्ते ऽहं कीर्त्तयिष्यामि यथावत्सन्निबोध मे / अपि नः स कुले यायाद्यो नो दद्यात् त्रयोदशीम्
ସେସବୁକୁ ମୁଁ ଯଥାବତ୍ କହିବି; ମୋ କଥା ଭଲରେ ଶୁଣ। ଯେ ଆମକୁ ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଦାନ ନ ଦେଉ, ସେ ଆମ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଉ ନାହିଁ।
Verse 11
आजेन सर्वलोहेन वर्षासु च मघासु च / एष्टव्या बहवः पुत्रा यद्येको ऽपि गयां व्रजेत् / गौरीं वाप्युद्वहेद्भार्यां नालं वा वृषमुत्सृजेत्
ଛାଗ ଓ ସର୍ବଲୋହ ଦାନ, ବର୍ଷାକାଳରେ ଓ ମଘା ନକ୍ଷତ୍ରରେ—ବହୁ ପୁତ୍ର ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ; କାରଣ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ମଧ୍ୟ ଗୟାକୁ ଯାଇଲେ ଯଥେଷ୍ଟ। କିମ୍ବା ଗୌରୀସଦୃଶା ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ବିବାହ କର, ଅଥବା ‘ନାଲଂ’ ନାମକ ବୃଷଭକୁ ମୁକ୍ତ କର।
Verse 12
शंयुरुवाच गयादीनां फलं तात ब्रूहि मे परिपृच्छतः / दातॄणां चैव यत्पुण्यं निखिलेन प्रवीहि मे
ଶଂୟୁ କହିଲେ—ହେ ତାତ! ଗୟା ଆଦି ତୀର୍ଥମାନଙ୍କର ଫଳ ମୁଁ ପଚାରୁଛି, ମୋତେ କହ। ଦାତାମାନଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଯେତେ, ସେଥିକୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମୋତେ କୁହ।
Verse 13
बृहस्पतिरुवाच गयायामक्षयं श्राद्धञ्जपहोमतपांसि च / पितृक्षये हि तत्पुत्र तस्मात्तत्राक्षयं स्मृतम्
ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ—ହେ ପୁତ୍ର! ଗୟାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ଜପ, ହୋମ ଓ ତପ—ଏସବୁର ଫଳ ଅକ୍ଷୟ। କାରଣ ସେଠାରେ ପିତୃକ୍ଲେଶର କ୍ଷୟ ହୁଏ; ତେଣୁ ସେଠାକୁ ‘ଅକ୍ଷୟ’ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
Verse 14
पूर्णायामेकविंशं तु गौर्यामुत्पादितः सुतः / महामहांश्च जुहुयादिति तस्य फलं स्मृतम् / फलं वृषस्य वक्ष्यामि गदतो मे निबोधत
ପୂର୍ଣାରେ ଜନ୍ମିତ ପୁତ୍ର ଏକବିଂଶ ପୁରୁଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏବଂ ଗୌରୀରେ ଜନ୍ମିତ ପୁତ୍ର ‘ମହାମହ’ ଆଦି ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ହୋମ କରେ—ଏହି ଫଳ ସ୍ମୃତ। ଏବେ ମୁଁ ବୃଷଭଦାନର ଫଳ କହିବି; ମୋ କଥା ଧ୍ୟାନରେ ଶୁଣ।
Verse 15
वृषोत्स्रष्टा पुनात्येव दशातीतान्दशावरान्
ଯେ ବ୍ୟକ୍ତି ବୃଷୋତ୍ସର୍ଗ କରେ, ସେ ଦଶ ପୁରୁଷ ଉପରେ ଓ ଦଶ ପୁରୁଷ ତଳେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରେ।
Verse 16
यत्किञ्चित्स्पृशते तोयमवतीर्णो नदीजले / वृषोत्सर्ग्गत्पितॄणां तु ह्यक्षयं समुदाहृतम्
ନଦୀଜଳରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ସେ ଯେ କିଛି ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କରେ, ବୃଷୋତ୍ସର୍ଗ ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେହି ଫଳ ଅକ୍ଷୟ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
Verse 17
येनयेन स्पृशेत्तोयं लाङ्गूलादिभिरङ्गशः / सर्वं तदक्षयं तस्य पितॄणां नात्र संशयः
ଲାଙ୍ଗୁଳ ଆଦି ଅଙ୍ଗଦ୍ୱାରା ସେ ଯେ ଯେ ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କରେ, ସେ ସବୁ ତାହାର ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅକ୍ଷୟ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
Verse 18
शृङ्गैः खुरैर्वा भूमिं यामुल्लिखत्यनिशं वृषः / मधुकुल्याः पितॄंस्तस्य ह्यक्षयाश्च भवन्ति वै
ବୃଷ ଶୃଙ୍ଗ କିମ୍ବା ଖୁର ଦ୍ୱାରା ନିରନ୍ତର ଯେ ଭୂମିକୁ ଖୋଦେ, ତାହାର ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ‘ମଧୁକୁଲ୍ୟା’ ନାମକ ଅକ୍ଷୟ ତୃପ୍ତି ହୁଏ।
Verse 19
सहस्रनल्वमात्रेण तडागेन यथास्रुतिः / तृप्तिस्तु या पितॄणां वै सा वृषेणेह कल्पते
ଶ୍ରୁତି ଅନୁସାରେ ସହସ୍ର ନଲ୍ୱ ପରିମାଣର ତଡାଗ ଯେପରି ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତୃପ୍ତି ଦେଏ, ସେହି ତୃପ୍ତି ଏଠାରେ ବୃଷ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ।
Verse 20
यो ददाति गुडोन्मिश्रतिलानि श्राद्धकर्मणि / मधु वामधुमिश्रं वा सर्वमेवाक्षयं भवेत्
ଯେ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମରେ ଗୁଡ଼-ମିଶ୍ରିତ ତିଳ, କିମ୍ବା ମଧୁ ଅଥବା ମଧୁ-ମିଶ୍ରିତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦାନ କରେ, ତାହାର ସେଇ ସମସ୍ତ ଦାନ ଅକ୍ଷୟ ଫଳଦାୟକ ହୁଏ।
Verse 21
न ब्राह्मणं परिक्षेत सदा देयं हि मानवैः / दैवेकर्मणि पित्र्ये च श्रूयते वै परीक्षणम्
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସଦା ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଦେବକର୍ମ ଓ ପିତୃକର୍ମରେ ମାତ୍ର ପରୀକ୍ଷଣର କଥା ଶୁଣାଯାଏ।
Verse 22
सर्ववेदव्रतस्नाताः पङ्क्तीनां पावना द्विजाः / ये च भाषाविदः केचिद्ये च व्याकरणे रताः
ଯେମାନେ ସମସ୍ତ ବେଦବ୍ରତରେ ସ୍ନାତ, ସେମାନେ ପଙ୍କ୍ତିକୁ ପାବନ କରୁଥିବା ଦ୍ୱିଜ; କେହି ଭାଷାବିଦ, କେହି ବ୍ୟାକରଣରେ ରତ।
Verse 23
अधीयते पुराणं वै धर्मशास्त्रमथापि च / त्रिणाचिकेतः पञ्चाग्निः स सौपर्णः षडङ्गवित्
ଯେ ପୁରାଣ ଓ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ଅଧ୍ୟୟନ କରେ; ଯେ ତ୍ରିଣାଚିକେତ, ପଞ୍ଚାଗ୍ନି, ସୌପର୍ଣ ଓ ଷଡ଼ଙ୍ଗବିଦ୍।
Verse 24
ब्रह्मदेवसुतश्चैव च्छन्दोगो ज्येष्ठसामगः / पुण्येषु यश्च तीर्थेषु कृतस्नानः कृतव्रतः
ଯେ ବ୍ରହ୍ମଦେବଙ୍କ ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ, ଛନ୍ଦୋଗ ଓ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ସାମଗ; ଏବଂ ଯେ ପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକରେ ସ୍ନାନ କରି ଭଲଭାବେ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିଛି।
Verse 25
मखेषु ये च सर्वेषु भवन्त्यवभृथाप्लुताः / ये च सत्यव्रता नित्यं स्वधर्मनिरताश्च ये
ଯେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞରେ ଅବଭୃଥ-ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯେ ନିତ୍ୟ ସତ୍ୟବ୍ରତ ଓ ସ୍ୱଧର୍ମନିରତ ଅଟନ୍ତି।
Verse 26
अक्रोधना लोभपरास्ताञ्छ्राद्धेषु निमन्त्रयेत् / एतेभ्यो दत्तमक्षय्यमेते वै पङ्क्तिपावनाः
କ୍ରୋଧହୀନ ଓ ଲୋଭମୁକ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ; ସେମାନଙ୍କୁ ଦିଆ ଦାନ ଅକ୍ଷୟ—ସେମାନେ ପଙ୍କ୍ତିପାବନ।
Verse 27
श्राद्धीया ब्रह्मणा ये तु योगव्रतसुनिष्ठिताः / त्रयो ऽपि पूजितास्तेन ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः
ଶ୍ରାଦ୍ଧଯୋଗ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯଦି ଯୋଗବ୍ରତରେ ସୁଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠିତ, ତେବେ ସେମାନଙ୍କ ପୂଜାରେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱର—ତିନିଜଣେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି।
Verse 28
पितृभिः सह लोकाश्च यो ह्येतान्पूजयेन्नरः / पवित्राणां पवित्रं च मङ्गलानां च मङ्गलम्
ପିତୃମାନଙ୍କ ସହ ଏହି ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଯେ ନର ପୂଜେ, ସେ ପବିତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରମ ପବିତ୍ର ଓ ମଙ୍ଗଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରମ ମଙ୍ଗଳକୁ ପାଏ।
Verse 29
प्रथमः सर्वधर्माणां योगधर्मो निगद्यते / अपाङ्क्तेयान्प्रवक्ष्यमि गदतो मे निबोधत
ସମସ୍ତ ଧର୍ମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ଯୋଗଧର୍ମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏବେ ମୁଁ ଅପାଙ୍କ୍ତେୟ (ଅଯୋଗ୍ୟ) ଲୋକମାନଙ୍କୁ କହିବି—ମୋ କଥା ଶୁଣ।
Verse 30
कितवो मद्यपो यश्च पशुपालो निराकृतः / ग्रामप्रेष्यो वार्धुषिको ह्यापणो वणिजस्तथा
ଜୁଆଡ଼ି, ମଦ୍ୟପ, ତିରସ୍କୃତ ପଶୁପାଳ, ଗ୍ରାମଦୂତ, ସୁଦଖୋର, ଦୋକାନୀ ଓ ବଣିକ ମଧ୍ୟ।
Verse 31
अगार दाही गरदो वृषलो ग्रामयाजकः / काण्डपृष्ठो ऽथ कुण्डाशी मधुपः सोमविक्रयी
ଘର ଜଳାଇବାଳା, ବିଷଦାତା, ନୀଚ, ଗ୍ରାମଯାଜକ, ପିଠିରେ ଘାଉଥିବା, କୁଣ୍ଡରେ ଖାଉଥିବା, ମଧୁପ ଓ ସୋମ ବିକ୍ରେତା।
Verse 32
समुद्रान्तरितो भृत्यः पिशुनः कूटसाक्षिकः / पित्रा विवदमानश्च यस्य चोपपतिर्गृहे
ସମୁଦ୍ରପାର ଥିବା ଭୃତ୍ୟ, ଚୁଗଲଖୋର, ମିଥ୍ୟା ସାକ୍ଷୀ, ପିତା ସହ ବିବାଦ କରୁଥିବା, ଏବଂ ଯାହାର ଘରେ ପରପୁରୁଷ (ଉପପତି) ଅଛି।
Verse 33
अभिशस्तस्तथा स्तेनः शिल्पं यश्चोपजीवति / स्तवकः सूपकारश्च यश्च मित्राणि निन्दति
ଅଭିଶସ୍ତ/ଦୋଷାରୋପିତ, ଚୋର, ଶିଳ୍ପକାମରେ ଜୀବିକା କରୁଥିବା, ଚାଟୁକାର, ରାନ୍ଧୁଣୀ, ଏବଂ ଯେ ମିତ୍ରମାନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରେ।
Verse 34
काणश्च खञ्जकश्चैव नास्तिको वेदवर्जितः / उन्मत्तो ऽप्यथ षण्ढश्च भ्रूणहा गुरुतल्पगः
କାଣା ଓ ଖଞ୍ଜ, ବେଦବର୍ଜିତ ନାସ୍ତିକ, ଉନ୍ମତ୍ତ, ଷଣ୍ଢ, ଭ୍ରୂଣହନ୍ତା ଓ ଗୁରୁତଳ୍ପଗ (ଗୁରୁପତ୍ନୀଗାମୀ)।
Verse 35
भिषग्जीवी प्राशनिकः परस्त्रीं यश्च सेवते / विक्रीणाति च यो ब्रह्मव्रतानि नियमांस्तथा
ଯେ ଚିକିତ୍ସାଜୀବୀ, ଯେ ପରାନ୍ନ ଭୋଜନ କରେ, ଏବଂ ଯେ ପରସ୍ତ୍ରୀ ସେବନ କରେ; ତଥା ଯେ ବ୍ରହ୍ମବ୍ରତ ଓ ନିୟମ ବିକ୍ରୟ କରେ।
Verse 36
नष्टं स्यान्नास्तिके दत्तं व्रतघ्ने चापवर्जितम् / यच्चवाणिजके दत्तं नेह नामुत्र संभवेत्
ନାସ୍ତିକଙ୍କୁ ଦିଆ ଦାନ ନଷ୍ଟ ହୁଏ; ବ୍ରତଭଙ୍ଗକାରୀଙ୍କୁ ଦିଆ ମଧ୍ୟ ନିଷ୍ଫଳ। ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟବୁଦ୍ଧି ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଦିଆ ଦାନ ନ ଇହଲୋକେ ନ ପରଲୋକେ ଫଳେ।
Verse 37
निक्षेपहारके चैव कृतघ्ने विदवर्जिते / तथा पाणविके वै च कारुके धर्मवर्जिते
ନିକ୍ଷେପ ହରଣକାରୀ, କୃତଘ୍ନ ଓ ବିଦ୍ୟା-ଧର୍ମବର୍ଜିତ ଲୋକ; ତଥା ଜୁଆରୀ ଏବଂ ଧର୍ମହୀନ କାରିଗରକୁ (ଦିଆ ଦାନ ମଧ୍ୟ ନିଷ୍ଫଳ)।
Verse 38
क्रीणाति यो ह्यपण्यानि विक्रीणाति प्रशंसति / अन्यत्रास्य समाधानं न वणिकूछ्राद्धमर्हति
ଅପଣ୍ୟ ବସ୍ତୁ କିଣି, ବିକ୍ରି କରି ଏବଂ ତାହାକୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବା ଲୋକ—ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଥାଇପାରେ; କିନ୍ତୁ ସେ ବଣିକ-ଉଚିତ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଅଧିକାରୀ ନୁହେଁ।
Verse 39
भस्मनीव हुतं हव्यं दत्तं पौनर्भवे द्विजः / षष्टिं काणः शतं षण्ढः श्वित्री पञ्चशतान्यपि
ହେ ଦ୍ୱିଜ! ପୌନର୍ଭବ (ପୁନର୍ବିବାହିତ)କୁ ଦିଆ ଦାନ ଭସ୍ମରେ ହବ୍ୟ ହୋମ କରିବା ପରି। କାଣା ଷଷ୍ଟି, ଷଣ୍ଢ ଶତ, ଏବଂ ଶ୍ୱିତ୍ରୀ ପଞ୍ଚଶତ (ଗୁଣ) ଫଳକୁ ନଷ୍ଟ କରେ।
Verse 40
पापरोगी सहस्रं वै दातुर्नाशयते फलम् / भ्रश्येद्धि स फलात्तस्मात्प्रदाता यस्तु बालिशः
ହଜାର ପାପରୋଗୀ ଦାତାଙ୍କ ପୁଣ୍ୟଫଳ ନାଶ କରନ୍ତି; ତେଣୁ ଦାନରେ ବାଲିଶ ଦାତା ସେହି ଫଳରୁ ପତିତ ହୁଏ।
Verse 41
यद्विष्टितशिरा भुङ्क्ते यद्भुङ्क्ते दक्षिणामुखः / सोपानत्कश्च यद्भुङ्क्ते यच्च दत्तमसत्कृतम्
ମୁଣ୍ଡ ଢାକି ଭୋଜନ କରିବା, ଦକ୍ଷିଣମୁଖେ ଭୋଜନ କରିବା, ଜୁତା ପିନ୍ଧି ଭୋଜନ କରିବା, ଏବଂ ଅସତ୍କାର ସହିତ ଦିଆ ଦାନ—ଏସବୁ ଦୋଷଯୁକ୍ତ।
Verse 42
सर्वं तदसुरेद्राय ब्रह्मा भागमकल्पयत् / श्वा चैव ब्रह्महा चैव नावेक्षेत कथञ्चन
ସେ ସମସ୍ତର ଭାଗ ବ୍ରହ୍ମା ଅସୁରେନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ; ଏବଂ କୁକୁର ଓ ବ୍ରହ୍ମହନ୍ତାକୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
Verse 43
तस्मात्परिवृतैर्दद्यात्तिलैश्चान्नं विकीर्य च / राक्षसानां तिलाः प्रोक्ताः शुनां परिवृतास्तथा
ତେଣୁ (ଦାନ) ପରିବୃତ୍ତ କରି ଦେବା ଉଚିତ୍ ଏବଂ ତିଳ ଛିଟି ଅନ୍ନ ବିକୀରଣ କରିବା ଉଚିତ୍; ତିଳ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ପରିବୃତ୍ତ ଦାନ ଶୁନମାନଙ୍କ ପାଇଁ କୁହାଯାଇଛି।
Verse 44
दर्शनात्सूकरो हन्ति पक्षवातेन कुक्कुटः / रजस्वलायाः स्पर्शेन क्रुद्धोयश्च प्रयच्छति
ଶୂକର ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ (ପୁଣ୍ୟ) ନାଶ କରେ, କୁକ୍କୁଟ ପକ୍ଷବାତରେ; ରଜସ୍ୱଳାର ସ୍ପର୍ଶରେ, ଏବଂ କ୍ରୋଧରେ ଯେ ଦାନ କରେ ସେ ମଧ୍ୟ (ଫଳ) ନଷ୍ଟ କରେ।
Verse 45
नदीतीरेषु रम्येषु सरित्सु च सरस्सु च / विविक्तेषु च प्रीयन्ते दत्तेनेह पितामहाः
ରମ୍ୟ ନଦୀତଟରେ, ନଦୀ ଓ ସରୋବରରେ, ଏବଂ ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନରେ—ଏଠାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନରେ ପିତାମହ (ପିତୃଗଣ) ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
Verse 46
नासव्यंपातयेज्जानु न युक्तो वाचमीरयेत् / तस्मात्परिवृतेनेह विधिवद्दर्भपाणिना
ବାମ ଜାନୁକୁ ତଳେ ନ ପକାଉ, ଅଯୋଗ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ ବାଣୀ ଉଚ୍ଚାରଣ ନ କର; ତେଣୁ ଏଠାରେ ବିଧିମତେ ଦର୍ଭ ହାତରେ ଧରି ଆବୃତ ହୋଇ କର୍ମ କର।
Verse 47
पित्रोराराधनं कार्यमेवं प्रीणयते पितॄन् / अनुमान्य द्विजान्पूर्वमर्गौं कुर्याद्यथाविधि
ପିତୃମାନଙ୍କ ଆରାଧନା କରିବା ଉଚିତ; ଏହିପରି କଲେ ପିତୃଗଣ ପ୍ରୀତ ହୁଅନ୍ତି। ପ୍ରଥମେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ପରେ ବିଧିମତେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ କର।
Verse 48
पितॄणां निर्वपेद्भूमौ सूर्ये वा दर्भसंस्तरे / शुक्लपक्षे च पूर्वाङ्णे श्राद्धं कुर्याद्यथाविधि
ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭୂମିରେ କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ମୁଖରେ ଦର୍ଭସଂସ୍ତର ଉପରେ ପିଣ୍ଡ ନିର୍ବାପଣ କର; ଏବଂ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ପୂର୍ବାହ୍ଣେ ବିଧିମତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କର।
Verse 49
कृष्णपक्षे ऽपरङ्णे तु रौहिणं वै न लङ्घयेत् / एवमेते महात्मानो महायोगा महौजसः
କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଅପରାହ୍ଣେ ‘ରୌହିଣ’ (ନକ୍ଷତ୍ର/କାଳ)କୁ ଲଂଘନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏହିପରି ସେମାନେ ମହାତ୍ମା, ମହାଯୋଗୀ, ମହୌଜସ୍ୱୀ।
Verse 50
सदा वै पितरः पूज्याः सं प्राप्तौ देशकालयोः / पितृभक्त्यैव तु नरो योगं प्राप्नोति दुर्ल्लभम्
ଦେଶ-କାଳ ଅନୁକୂଳ ହେଲେ ପିତୃମାନେ ସଦା ପୂଜ୍ୟ; କେବଳ ପିତୃଭକ୍ତିରେ ନର ଦୁର୍ଲଭ ଯୋଗ ପାଏ।
Verse 51
ध्यानेन मोक्षं गच्छेद्धि हित्वा कर्म शुभाशुभम् / यज्ञहेतोस्तदुद्धृत्य मोहयित्वा जगत्तथा
ଧ୍ୟାନରେ ଶୁଭାଶୁଭ କର୍ମ ତ୍ୟାଗ କରି ମୋକ୍ଷକୁ ଯାଏ; ଯଜ୍ଞହେତୁ ତାହାକୁ ଉଦ୍ଧୃତ କରି ଜଗତକୁ ମଧ୍ୟ ତଥା ମୋହିତ କରେ।
Verse 52
गुहायां निहितं ब्रह्म कश्यपेन महात्मना / अमृतं गुह्यमुद्धृत्य योगे योगविदां वराः
ମହାତ୍ମା କଶ୍ୟପ ଗୁହାରେ ବ୍ରହ୍ମକୁ ନିହିତ କଲେ; ଯୋଗବିଦାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ସେ ଗୁପ୍ତ ଅମୃତକୁ ଉଦ୍ଧୃତ କରି ଯୋଗେ ନିଷ୍ଠିତ ହେଲେ।
Verse 53
प्रोक्तः सनत्कुमारेण महातो ब्रह्मणः पदम् / देवानां परमं गुह्यमृषीणां च परायणम्
ସନତ୍କୁମାର ମହା ବ୍ରହ୍ମର ସେ ପଦକୁ କହିଲେ; ଏହା ଦେବମାନଙ୍କର ପରମ ଗୁହ୍ୟ ଓ ଋଷିମାନଙ୍କର ପରାୟଣ।
Verse 54
पितृभक्त्या प्रयत्नेन प्राप्य ते तन्मनीषिभिः / पितृभक्तः समासेन पितृपूर्वपरश्च यः
ସେ (ପଦ) ପିତୃଭକ୍ତି ଓ ପ୍ରୟାସରେ ମନୀଷୀମାନେ ପାଆନ୍ତି; ସଂକ୍ଷେପେ ପିତୃଭକ୍ତ ସେ, ଯେ ପିତୃମାନଙ୍କର ପୂର୍ବାପରକୁ ସମ୍ମାନ କରେ।
Verse 55
अयत्नात्प्राप्नुयादेव सर्वमेतन्न संशयः
ଅୟତ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ଏ ସବୁ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
Verse 56
बृहस्पतिरुवाच यस्मैश्राद्धानि देयानि यच्च दत्तं महत्फलम् / येषु चाप्यक्षयं श्राद्धं तीर्थेषु च गुहासु च
ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ—ଯାହାକୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେବା ଉଚିତ ଓ ଯେଉଁଠାରେ ଦିଆ ଦାନ ମହାଫଳ ଦେଏ; ଏବଂ ଯେଉଁ ତୀର୍ଥ ଓ ଗୁହାରେ କୃତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।
Verse 57
येषु स्वर्गमवाप्नोति तत्ते प्रोक्तं ससंग्रहम् / श्रुत्वेमं श्राद्धकल्पं च न कुर्याद्यस्तु मानवः
ଯେଉଁଥିରେ ସ୍ୱର୍ଗଲାଭ ହୁଏ, ସେ ସବୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଲି; ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧକଳ୍ପ ଶୁଣି ମଧ୍ୟ ଯେ ମାନବ କରେନାହିଁ।
Verse 58
स मज्जेन्नरके घोरे नास्तिकस्तमसावृते / परिवादो न कर्त्तव्यो योगिनां तु विशेषतः
ସେ ନାସ୍ତିକ ତମସାବୃତ ଘୋର ନରକରେ ଡୁବିବ; ବିଶେଷକରି ଯୋଗୀମାନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
Verse 59
परिवादात्क्रिमिर्भूत्वा तत्रैव परिवर्त्तते / योगान्परिवदेद्यस्तु ध्यानिनो मोक्षकाङ्क्षिणः
ନିନ୍ଦାରୁ ସେ କୃମି ହୋଇ ସେଠାରେଇ ଘୁରିବ; ଯେ ଧ୍ୟାନୀ, ମୋକ୍ଷକାଙ୍କ୍ଷୀ ଯୋଗୀମାନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରେ।
Verse 60
स गच्छेन्नरकं घोरं श्रोताप्यस्य न संशयः / आवृतं तमसः सर्वं नरकं घोरदर्शनम् / योगीश्वरपरीवादान्न स्वर्गं याति मानवः
ଯେ ଯୋଗୀଶ୍ୱରମାନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରେ ଏବଂ ଯେ ତାହା ଶୁଣେ, ସେମାନେ ନିଃସନ୍ଦେହରେ ଘୋର ନର୍କକୁ ଯାଆନ୍ତି। ସେହି ନର୍କ ଅନ୍ଧକାରରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ଏବଂ ଦେଖିବାକୁ ଭୟଙ୍କର। ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ନିନ୍ଦା ହେତୁ ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ନାହିଁ।
Verse 61
योगेश्वराणामा क्रोशं शृणुयाद्यो यतात्मनाम् / सहि कालं चिरं मज्जेन्नरके नात्र संशयः / कुंभीपाकेषु पच्यन्ते जिह्वाच्छेदे पुनः पुनः
ଯେ ସଂଯମୀ ଯୋଗୀଶ୍ୱରମାନଙ୍କ ନିନ୍ଦା ଶୁଣେ, ସେ ନିଃସନ୍ଦେହରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ନର୍କରେ ବୁଡ଼ି ରହେ। ସେମାନେ କୁମ୍ଭୀପାକ ନର୍କରେ ପାକ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଜିହ୍ୱା ବାରମ୍ବାର କଟାଯାଏ।
Verse 62
समुद्रे च यथा लोषटस्तद्बत्सीदन्ति ते नराः / मनसा कर्मणा वाचा द्वेषं योगेषु वर्जयेत् / प्रोत्यानन्तं फलं भुङ्क्त इह वापि न संशयः
ଯେପରି ସମୁଦ୍ରରେ ମାଟି ପିଣ୍ଡୁଳା ବୁଡ଼ିଯାଏ, ସେହିପରି ସେହି ମନୁଷ୍ୟମାନେ ବୁଡ଼ିଯାଆନ୍ତି। ମନ, ବଚନ ଓ କର୍ମରେ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଦ୍ୱେଷ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍। ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି ମନୁଷ୍ୟ ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକରେ ଅନନ୍ତ ଫଳ ଭୋଗ କରେ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
Verse 63
न पारगो विन्दति परमात्मनस्त्रिलोकमध्ये चरति स्वकर्ममिः / ऋचो यजुः साम तदङ्गपारगे ऽविकारमेतं ह्यनवाप्य सीदति
କେବଳ ଶାସ୍ତ୍ରର ପାରଗ ପଣ୍ଡିତ ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ସେ ନିଜ କର୍ମ ଅନୁସାରେ ତ୍ରିଲୋକରେ ବିଚରଣ କରନ୍ତି। ଋକ୍, ଯଜୁଃ, ସାମ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଦର୍ଶୀ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ସେହି ଅବିକାରୀ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ ନ କଲେ ସେ କଷ୍ଟ ପାଆନ୍ତି।
Verse 64
विकारपारं प्रकृतेश्च पारगस्त्रयीगुणाना त्रिगुणस्य पारगः / यः स्याच्चतुर्विशतितत्त्वपारगः स पारगो नाध्ययनस्य पारगः
ଯେ ବିକାରର ପାର, ପ୍ରକୃତିର ପାର ଏବଂ ତ୍ରିଗୁଣର ପାରକୁ ଯାଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ଯେ ଚବିଶ ତତ୍ତ୍ୱର ପାରଗ, ସେ ହିଁ ପ୍ରକୃତ 'ପାରଗ', କେବଳ ଅଧ୍ୟୟନର ପାରଗ ନୁହନ୍ତି।
Verse 65
कृत्स्नं यथावत्समुपैति तत्परस्तथैव भूयः प्रलयत्वमात्मनः / प्रत्याहरेद्योगपथं न यो द्विजो न सर्वपार क्रमपारगोचरः
ଯେ ଦ୍ୱିଜ ତତ୍ପର ହୋଇ ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଯଥାବତ୍ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ସେ ପୁନଃ ନିଜ ଆତ୍ମାର ପ୍ରଳୟଭାବକୁ ମଧ୍ୟ ପାଏ। ଯେ ଯୋଗପଥରେ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରେନି, ସେ ସର୍ବପାର ଓ କ୍ରମପାର ଗମ୍ୟକୁ ପହଞ୍ଚେନି।
Verse 66
वेदस्य वेदितव्यं च वेद्यं विन्दति योगवित् / तं वै वेदविदः प्राहुस्तमाहुर्वेदपारगम्
ଯୋଗବିତ୍ ବେଦର ‘ବେଦିତବ୍ୟ’ ଓ ‘ବେଦ୍ୟ’—ଦୁହେଁକୁ ଲାଭ କରେ। ତାଙ୍କୁ ହିଁ ବେଦବିଦ୍ମାନେ ‘ବେଦବିଦ୍’ କହନ୍ତି; ତାଙ୍କୁ ହିଁ ‘ବେଦପାରଗ’ ବୋଲି କହନ୍ତି।
Verse 67
वेदं च वेदितव्यं च विदित्वा वै यथास्थितः / एवं वेदविदः प्राहुरन्यं वै वेदपारगम्
ବେଦ ଓ ବେଦିତବ୍ୟ—ଦୁହେଁକୁ ଜାଣି ନିଜ ସ୍ୱରୂପରେ ଯଥାସ୍ଥିତ ଥିବା ଲୋକକୁ, ବେଦବିଦ୍ମାନେ ଏଭଳି ଭାବେ ‘ବେଦପାରଗ’ ଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଅନ୍ୟ ମଧ୍ୟ କହନ୍ତି।
Verse 68
यज्ञान्वेदांस्तथा कामांस्तपांसि विविधानि च / प्राप्नोत्यायुः प्रजाश्चैव पितृभक्तो न सशयः
ଯଜ୍ଞ, ବେଦ, କାମନା ଓ ବିଭିନ୍ନ ତପ—ଏସବୁର ଫଳ ପିତୃଭକ୍ତ ଲୋକ ପାଏ। ସେ ଆୟୁ ଓ ସନ୍ତାନ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
Verse 69
श्रद्धया श्राद्धकल्पं तु यस्त्विमं नियतः पठेत् / सर्वाण्येतानि वाप्नोति तीर्थदानफलानि च
ଯେ ନିୟମପୂର୍ବକ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧକଳ୍ପକୁ ପଢ଼େ, ସେ ଏସବୁ ସମସ୍ତ ଏବଂ ତୀର୍ଥଦାନର ଫଳ ମଧ୍ୟ ପାଏ।
Verse 70
स पङ्क्तिपावनश्चैव द्विजानामग्रभुग्भवेत् / आश्राव्य च द्विजान्सो ऽथ सर्वकामानवाप्नुयात्
ସେ ପଙ୍କ୍ତିକୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ହୁଏ ଏବଂ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଭାଗର ଭୋକ୍ତା ହୁଏ। ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଏହା ଶ୍ରାବ୍ୟ କରାଇ ସେ ସର୍ବକାମ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
Verse 71
यश्चैतच्छृणुयान्नित्यम न्यांश्च श्रावयेद्द्विजः / अनसूयुर्जितक्रोधो लोभमोहविवर्जितः
ଯେ ଦ୍ୱିଜ ଏହାକୁ ନିତ୍ୟ ଶୁଣେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରାବ୍ୟ କରାଏ—ସେ ଅସୂୟାରହିତ, କ୍ରୋଧଜିତ, ଲୋଭ ଓ ମୋହରୁ ବିମୁକ୍ତ ହୁଏ।
Verse 72
तीर्थादीनां फलं प्राप्य दानादीनां च सर्वशः / मोक्षोपायं लभेच्छ्रेष्ठं स्वर्गोपायं न संशयः / इह चापि परा पुष्ठिस्तस्मात्कुर्वीत नित्यशः
ସେ ତୀର୍ଥସେବନ ଆଦିର ଫଳ ଏବଂ ଦାନାଦିର ସମସ୍ତ ଫଳ ପାଏ। ସେ ମୋକ୍ଷର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପାୟ ଓ ସ୍ୱର୍ଗର ଉପାୟ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ପାଏ। ଏହି ଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ପରମ ପୁଷ୍ଟି ହୁଏ; ତେଣୁ ଏହାକୁ ନିତ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 73
इमं विधिं यो हि पठेदतन्द्रितः समाहितः संसदि पर्वसंधिषु / अपत्यभागी च परेण तेजसा दिवौकसां स व्रजते सलोकताम्
ଯେ ଏହି ବିଧିକୁ ଅଲସତା ବିନା, ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତରେ, ସଭାରେ ଏବଂ ପର୍ବସନ୍ଧିରେ ପଢ଼େ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତ ହୋଇ ସନ୍ତାନଭାଗୀ ହୁଏ ଏବଂ ଦେବଲୋକବାସୀମାନଙ୍କ ସହ ସଲୋକତା ପାଏ।
Verse 74
येन प्रोक्तस्त्वयं कल्पो नमस्तस्मै स्वयंभुवे / महायोगेश्वरेभ्यश्च सदा च प्रणतो ऽस्म्यहम्
ଯାହାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି କଳ୍ପ କଥିତ ହୋଇଛି, ସେଇ ସ୍ୱୟଂଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ମହାଯୋଗେଶ୍ୱରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ସଦା ପ୍ରଣତ।
Frequently Asked Questions
A graded list of śrāddha offerings (havis) and their stated durations of Pitṛ-satisfaction—moving from grains/tila and water to fish and meats—culminating in items described as yielding exceptionally long or ‘endless’ (ānanta/akṣaya) results.
Gayā is presented as an akṣaya-field: śrāddha, japa, homa, and tapas performed there are said to become ‘imperishable’ because they are linked to ‘pitṛ-kṣaya’ (decisive ancestral fulfillment), hence the designation akṣaya.
It is primarily ritualistic (śrāddha-kalpa). For cosmological mapping, it supplies the ‘human-scale’ interface to cosmic time: nakṣatra awareness, tithi observance, and akṣaya-merit logic connect celestial order to household dharma and intergenerational continuity.