Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 62
Nakṣatra-Śrāddha (Ancestral Rites Connected with Asterisms) — नक्षत्रश्राद्धम्
Devanagari script
समुद्रे च यथा लोषटस्तद्बत्सीदन्ति ते नराः / मनसा कर्मणा वाचा द्वेषं योगेषु वर्जयेत् / प्रोत्यानन्तं फलं भुङ्क्त इह वापि न संशयः
Transliteration
samudre ca yathā loṣaṭastadbatsīdanti te narāḥ / manasā karmaṇā vācā dveṣaṃ yogeṣu varjayet / protyānantaṃ phalaṃ bhuṅkta iha vāpi na saṃśayaḥ
Translation
ଯେପରି ସମୁଦ୍ରରେ ମାଟି ପିଣ୍ଡୁଳା ବୁଡ଼ିଯାଏ, ସେହିପରି ସେହି ମନୁଷ୍ୟମାନେ ବୁଡ଼ିଯାଆନ୍ତି। ମନ, ବଚନ ଓ କର୍ମରେ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଦ୍ୱେଷ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍। ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି ମନୁଷ୍ୟ ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକରେ ଅନନ୍ତ ଫଳ ଭୋଗ କରେ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
Word by Word
समुद्रेin the ocean
समुद्रे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
यथाas
यथा:
Upamana (उपमान)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमानवाचक-अव्यय (comparative: as/like)
लोषटःa clod/lump
लोषटः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootलोषट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (rare word, context: a clod/stone-like mass)
तद्वत्likewise
तद्वत्:
Upamana (उपमान)
TypeIndeclinable
Rootतद्वत् (अव्यय)
Formतुल्यवाचक-अव्यय (adverb: likewise)
सीदन्तिsink/perish
सीदन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसद् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
तेthose
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
नराःmen
नराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
मनसाby mind
मनसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
कर्मणाby deed
कर्मणा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
वाचाby speech
वाचा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
द्वेषम्hatred
द्वेषम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootद्वेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
योगेषुtowards yogis/in yogic matters
योगेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; (context: yogis/yoga-practitioners or yogas)
वर्जयेत्should avoid
वर्जयेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवृज्/वर्ज् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
प्रोत्याhaving (done/committed)
प्रोत्या:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootप्र-√उत् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यबन्त अव्यय (gerund/absolutive), अव्ययभाव; (reading uncertain; likely प्रोत्/प्रोत्य = having gone forth/after doing)
अनन्तम्endless
अनन्तम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनन्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying फलम्)
फलम्result
फलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
भुङ्क्तेenjoys/experiences
भुङ्क्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
इहhere
इह:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb: here)
वाor
वा:
Vikalpa (विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प (disjunctive particle: or)
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle)
नno
न:
Pratishedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध (negation particle)
संशयःdoubt
संशयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन