Adhyaya 11

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीये उपोद्धातपादे पितृराज्य कल्पो नाम दशमो ऽध्यायः // १०// बृहस्पतिरुवाच राजतं राजताक्तं वा पितॄणां पात्रमुच्यते / राजतस्य कथावापि दर्शनं दान मेव वा

ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମହାପୁରାଣେ (ବାୟୁପ୍ରୋକ୍ତ) ମଧ୍ୟଭାଗର ତୃତୀୟ ଉପୋଦ୍ଧାତପାଦରେ ‘ପିତୃରାଜ୍ୟକଳ୍ପ’ ନାମ ଦଶମ ଅଧ୍ୟାୟ। ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ—ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ରୌପ୍ୟ କିମ୍ବା ରୌପ୍ୟଲେପିତ ପାତ୍ର କୁହାଯାଏ; ରୌପ୍ୟର କଥା ଶୁଣିବା, ତାହାର ଦର୍ଶନ, କିମ୍ବା ତାହାର ଦାନ ମଧ୍ୟ (ପୁଣ୍ୟଦାୟକ)।

Verse 2

अनन्तमक्षयं स्वर्गे राजते दानमुच्यते / पितॄनेतेन दानेन सत्पुत्रास्तारयन्त्युत

ସ୍ୱର୍ଗେ ରୌପ୍ୟଦାନ ଅନନ୍ତ ଓ ଅକ୍ଷୟ ଫଳଦାୟକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହି ଦାନଦ୍ୱାରା ସତ୍ପୁତ୍ରମାନେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତାରନ୍ତି।

Verse 3

राजते हि स्वधा दुग्धा पात्रे तैः पृथिवी पुरा / स्वधां वा पार्थिभिस्तात तस्मिन् दत्तं तदक्षयम्

ପୂର୍ବକାଳରେ ପୃଥିବୀରେ ସେମାନେ (ପିତୃଗଣ) ରୌପ୍ୟପାତ୍ରରେ ସ୍ୱଧାକୁ ଦୋହିଥିଲେ; ହେ ତାତ! ରାଜାମାନେ ସେହି ପାତ୍ରରେ ସ୍ୱଧା ଦାନ କଲେ ତାହା ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।

Verse 4

कृष्णाजिनस्य सांनिध्यं दर्शनं दानमेव च / रक्षोघ्नं ब्रह्म वर्चस्यं पशून्पुत्रांश्च तारयेत्

କୃଷ୍ଣାଜିନର ସାନ୍ନିଧ୍ୟ, ତାହାର ଦର୍ଶନ ଓ ଦାନ—ଏସବୁ ରକ୍ଷୋଘ୍ନ, ବ୍ରହ୍ମତେଜ ବଢ଼ାଏ; ପଶୁ ଓ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତାରେ।

Verse 5

कनकं राजतं पात्रं दौहित्रं कुतुपस्तिलाः / वस्तूनि पावनीयानि त्रिदण्डीयोग एव वा

ସୁନା, ରୂପା, ପାତ୍ର, ଦୌହିତ୍ର-ଦାନ, କୁତୁପ ଓ ତିଳ—ଏସବୁ ପାବନକାରୀ ବସ୍ତୁ; କିମ୍ବା ତ୍ରିଦଣ୍ଡୀ-ଯୋଗାଚରଣ ମଧ୍ୟ (ପାବନ)।

Verse 6

श्राद्धकर्मण्ययं श्रेष्ठो विधिर्ब्राह्मः सनातनः / आयुःकीर्तिप्रजैश्वर्यप्रज्ञासंततिवर्द्धनः

ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମରେ ଏହି ବ୍ରାହ୍ମ, ସନାତନ ବିଧି ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଏହା ଆୟୁ, କୀର୍ତ୍ତି, ସନ୍ତାନ, ଐଶ୍ୱର୍ୟ, ପ୍ରଜ୍ଞା ଓ ବଂଶସନ୍ତତି ବଢ଼ାଏ।

Verse 7

दिशिदक्षिणपूर्वस्यां वेदिस्थानं निवेदयेत् / सर्वतो ऽरत्निमात्रं च चतुरस्रं सुसंस्थितम्

ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ବେଦିସ୍ଥାନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବ; ତାହା ସମସ୍ତ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଏକ ଅରତ୍ନି ପରିମାଣର, ଚତୁରସ୍ର ଓ ସୁସଂସ୍ଥିତ ହେଉ।

Verse 8

वक्ष्यामि विधिवत्स्थानं पितॄणामनुशासितम् / धन्यमायुष्यमारोग्यं बलवर्णविवर्द्धनमा

ପିତୃମାନେ ଅନୁଶାସନ କରିଥିବା ବିଧିବତ୍ ସ୍ଥାନକୁ ମୁଁ କହିବି; ଏହା ଧନ୍ୟ, ଆୟୁଷ୍ୟ ଓ ଆରୋଗ୍ୟଦାୟକ, ବଳ ଓ ବର୍ଣ୍ଣ (ତେଜ) ବଢ଼ାଏ।

Verse 9

तत्र गर्तास्त्रयः कायार्स्त्रयो दण्डाश्च खादिराः / अरत्निमात्रास्ते कार्या रजतैः प्रविभूषिताः

ସେଠାରେ ତିନୋଟି ଗର୍ତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଖଦିର କାଠର ତିନୋଟି ଦଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ। ସେ ଦଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ଏକ ଅରତ୍ନି ପରିମାଣ ହେଉ ଏବଂ ରୌପ୍ୟରେ ସୁଶୋଭିତ ହେଉ।

Verse 10

ते वितस्त्यायता गर्त्ताः सर्वतश्चतुरङ्गुलाः / प्राग्दक्षिणमुखान्कुर्यात्स्थिरानशुषिरांस्तथा

ସେ ଗର୍ତ୍ତଗୁଡ଼ିକ ଏକ ବିତସ୍ତି ଲମ୍ବା ହେଉ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଚାରି ଅଙ୍ଗୁଳ ପରିମାଣ ହେଉ। ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପୂର୍ବ-ଦକ୍ଷିଣମୁଖୀ କରି, ସ୍ଥିର ଓ ନିର୍ଛିଦ୍ର ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 11

अद्भिः पवित्रयुक्ताभिः पावयेत्सततं शुचिः / पयसा ह्याज गव्येन शोधनं चाद्भिरेव च

ପବିତ୍ର ସହିତ ଜଳଦ୍ୱାରା ଶୁଚି ବ୍ୟକ୍ତି ସଦା ପବିତ୍ର କରୁ। ଛାଗ ଓ ଗବ୍ୟ ଦୁଧଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ଜଳଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଶୋଧନ କରୁ।

Verse 12

सततं तर्पणं ह्येतत्तृप्तिर्भवति शास्वती / इह वामुत्र य वशी सर्वकामसमन्वितः

ଏହା ନିରନ୍ତର ତର୍ପଣ; ଏଥିରୁ ଶାଶ୍ୱତ ତୃପ୍ତି ହୁଏ। ଯେ ଏପରି ବଶୀ (ସଂୟମୀ), ସେ ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକରେ ସର୍ବକାମସମନ୍ୱିତ ହୁଏ।

Verse 13

एवं त्रिषवणस्नातो योर्ऽचयेत्प्रयतः पितॄन् / मन्त्रेण विधिवत्सम्यगश्वमेधफलं लभेत्

ଏଭଳି ତ୍ରିଷବଣ ସ୍ନାନ କରି, ନିୟମପୂର୍ବକ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ବିଧିମତ୍ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲାଭ କରେ।

Verse 14

तान्स्थापयेदमावास्यां गर्त्तान्वै चतुरङ्गुलान् / त्रिःसप्तसंस्थास्ते यज्ञास्त्रैलोक्यं धार्यते तु यः

ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଚାରି ଅଙ୍ଗୁଳ ଗଭୀର ସେହି ଗର୍ତ୍ତଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥାପନ କରିବ। ଏହି ଯଜ୍ଞଗୁଡ଼ିକ ତ୍ରିଃସପ୍ତ (ଏକୋଇଶ) ସଂସ୍ଥାଯୁକ୍ତ; ଯାହାଦ୍ୱାରା ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟ ଧାରିତ ହୁଏ।

Verse 15

तस्य पुष्टिस्तथैश्वर्यमायुः संततिरेव च / दिवि च भ्राजतेलक्ष्म्या मोक्षं च लभते क्रमात्

ତାହାର ପୁଷ୍ଟି, ଐଶ୍ୱର୍ୟ, ଆୟୁ ଓ ସନ୍ତତି ସବୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ। ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀର ଦୀପ୍ତିରେ ଭାସେ ଏବଂ କ୍ରମେ ମୋକ୍ଷ ଲଭେ।

Verse 16

पाप्मापहं पावनीयं ह्यश्वमेधफलं लभेत् / अश्वमेधफलं ह्येत्तद्द्विजैः संस्कृत्य पूजितम्

ସେ ପାପ ନାଶକ, ପାବନ ଅଶ୍ୱମେଧ-ଫଳ ଲଭେ। ଏହି ଅଶ୍ୱମେଧ-ଫଳ ଦ୍ୱିଜମାନେ ବିଧିପୂର୍ବକ ସଂସ୍କାର କରି ପୂଜିତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 17

मन्त्रं वक्ष्याम्यहं तस्मादमृतं ब्रह्मनिर्मितम् / देंवतेभ्यः पितृभ्यश्च महायोगिभ्य एव च

ଏହିହେତୁ ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମନିର୍ମିତ ଅମୃତସମ ମନ୍ତ୍ର କହୁଛି—ଯାହା ଦେବତା, ପିତୃ ଏବଂ ମହାଯୋଗୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅଟେ।

Verse 18

नमः स्वाहयै स्वधायै नित्यमेव भवत्युत / आद्धे ऽवसाने श्राद्धस्य त्रिरावृत्तं जपेत्सदा

‘ସ୍ୱାହା’ ଓ ‘ସ୍ୱଧା’କୁ ନିତ୍ୟ ନମସ୍କାର। ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷରେ ଏହାକୁ ସଦା ତିନିଥର ଜପ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 19

पिण्डनिर्वपणे वापि जपेदेतं समाहितः / क्षिप्रमायान्ति पितरो रक्षांसि प्रद्रवन्ति च

ପିଣ୍ଡନିର୍ବପଣ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଯେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଜପେ, ତାହାର ପିତୃମାନେ ଶୀଘ୍ର ଆସନ୍ତି ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ପଳାନ୍ତି।

Verse 20

पित्र्यं तु त्रिषु कालेषु मन्त्रो ऽयं तारयत्युत / पठ्यमानः सदा श्राद्धे नियतैर्ब्रह्मवादिभिः

ଏହି ପିତୃୟ ମନ୍ତ୍ର ତିନି କାଳରେ ଜପିଲେ ନିଶ୍ଚୟ ତାରେ; ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ନିୟମନିଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀମାନେ ସଦା ଏହା ପଢ଼ନ୍ତି।

Verse 21

राज्यकामो जपेदेतं सदा मन्त्रमतन्द्रितः / वीर्यशौर्यार्थसत्त्वाशीरायुर्बुद्धिविवर्द्धनम्

ରାଜ୍ୟକାମୀ ଲୋକ ଆଳସ୍ୟ ଛାଡ଼ି ସଦା ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରୁ; ଏହା ବୀର୍ୟ, ଶୌର୍ୟ, ଧନ, ସତ୍ତ୍ୱ, ଆଶୀର୍ବାଦ, ଆୟୁ ଓ ବୁଦ୍ଧି ବଢ଼ାଏ।

Verse 22

प्रीयन्ते पितरो येन जपेन नियमेन च / सप्तर्चिषं प्रवक्ष्यामि सर्वकामप्रदं शुभम्

ଯେ ଜପ ଓ ନିୟମ ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେ ପ୍ରୀତ ହୁଅନ୍ତି, ସେହି ଶୁଭ ସର୍ବକାମପ୍ରଦ ‘ସପ୍ତର୍ଚିଷ’କୁ ମୁଁ କହିବି।

Verse 23

अमूर्त्तीनां समूर्त्तिनां पितॄणां दीप्ततेजसाम् / नमस्यामि सदा तेषां ध्यानिनां योगचक्षुषाम्

ଅମୂର୍ତ୍ତ ଓ ସମୂର୍ତ୍ତ, ଦୀପ୍ତତେଜସ୍ବୀ ପିତୃମାନଙ୍କୁ—ଧ୍ୟାନୀ ଓ ଯୋଗଚକ୍ଷୁଧାରୀ ସେମାନଙ୍କୁ—ମୁଁ ସଦା ନମସ୍କାର କରେ।

Verse 24

इन्द्रादीनां च नेतारो दशमारीचयोस्तथा / सप्तर्षीणां पितॄणां च तान्नमस्यामि कामदान्

ଇନ୍ଦ୍ରାଦିଙ୍କ ନେତାମାନେ, ଦଶ ମାରୀଚିମାନେ ଏବଂ ସପ୍ତର୍ଷିଙ୍କ ପିତୃମାନେ—କାମଦାୟକ ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।

Verse 25

मन्वादिनां च नेतारः सूर्याचन्द्रमसोस्तथा / तान्नमस्कृत्य सर्वान्वै पितृमत्सु विधिष्वपि

ମନ୍ୱାଦିମାନଙ୍କ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ-ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତାମାନେ—ସେମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ପିତୃସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବିଧିମାନେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ପାଳନ କରେ।

Verse 26

नक्षत्राणां ग्रहाणां च वाय्वग्न्योश्च पितॄनथ / द्यावापृथिव्योश्च सदा नामस्यामि कृताञ्जलिः

ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ, ବାୟୁ ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କ, ଏବଂ ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀଙ୍କ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ସଦା କୃତାଞ୍ଜଳି ହୋଇ ନମସ୍କାର କରେ।

Verse 27

देवर्षीणां च नेतारः सर्वलोकनमस्कृताः / त्रातारः सर्वभूतानां नमस्यामि पितामहान्

ଦେବର୍ଷିମାନଙ୍କ ନେତା, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ନମସ୍କୃତ, ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ ତ୍ରାତା—ସେହି ପିତାମହମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।

Verse 28

प्रजापतेर्गवां वह्नेः सोमाय च यमाय च / योगेश्वरेभ्यश्च सदा नमस्यामि कृताञ्जलिः

ପ୍ରଜାପତି, ଗୋମାତାମାନେ, ଅଗ୍ନି, ସୋମ ଓ ଯମ, ଏବଂ ଯୋଗେଶ୍ୱରମାନେ—ମୁଁ ସଦା କୃତାଞ୍ଜଳି ହୋଇ ନମସ୍କାର କରେ।

Verse 29

पितृगणेभ्यः सप्तभ्यो नमो लोकेषु सप्तसु / स्वयंभुवे नमश्चैव ब्रह्मणे योगचक्षुषे

ସପ୍ତ ଲୋକରେ ଅବସ୍ଥିତ ସପ୍ତ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସ୍ୱୟଂଭୁ ଓ ଯୋଗଚକ୍ଷୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମୋ ନମଃ।

Verse 30

एतदुक्तं च सप्तार्चिर्ब्रह्मर्षिगणसेवितम् / पवित्रं परमं ह्येतच्छ्रीमद्रोगविनाशनम्

ଏହା ‘ସପ୍ତାର୍ଚି’ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଗଣ ଯାହାକୁ ସେବନ କରନ୍ତି। ଏହା ପରମ ପବିତ୍ର, ଶ୍ରୀମୟ ଓ ରୋଗବିନାଶକ।

Verse 31

एतेन विधिना युक्तस्त्रीन्वरांल्लभते नरः / अन्नमायुः सुताश्चैव ददते पितरो भुवि

ଏହି ବିଧିରେ ଯୁକ୍ତ ନର ତିନିଟି ବର ପାଏ। ଭୂମିରେ ପିତୃଗଣ ତାକୁ ଅନ୍ନ, ଆୟୁ ଓ ପୁତ୍ର ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 32

भक्त्या परमया युक्तः श्रद्धधानो जितेन्द्रियः / सप्तार्चि षं जपेद्यस्तु नित्यमेव समाहितः

ପରମ ଭକ୍ତିରେ ଯୁକ୍ତ, ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜିତ ହୋଇ ଯେ ନିତ୍ୟ ସମାହିତଚିତ୍ତରେ ‘ସପ୍ତାର୍ଚି’ ଜପ କରେ,

Verse 33

सप्तद्वीपसमुद्रायां पृथिव्यामेकराड् भवेत् / यत्किञ्चित्पच्यते गेहे भक्ष्यं वा भोज्यमेव वा

ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ-ସମୁଦ୍ରଯୁକ୍ତ ପୃଥିବୀରେ ସେ ଏକଛତ୍ର ରାଜା ହୁଏ। ତାଙ୍କ ଘରେ ଯାହା କିଛି ପକାଯାଏ—ଭକ୍ଷ୍ୟ ହେଉ କି ଭୋଜ୍ୟ—

Verse 34

अनिवेद्य न भोक्तव्यं तस्मिन्नयतने सदा / क्रमशः कीर्तयिष्यामि बलिपात्राण्यतः परम्

ସେହି ଅଯୋଗ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ସଦା ନିବେଦନ ବିନା ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏହାପରେ ମୁଁ ବଳିପାତ୍ରମାନଙ୍କୁ କ୍ରମେ କହିବି।

Verse 35

येषु यच्च फलं प्रोक्तं तन्मे निगदतः श्रुणु / पलाशे ब्रह्मवर्चस्त्वमश्वत्थे वसुभावना

ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ଫଳ କୁହାଯାଇଛି, ତାହା ମୋ କଥାରୁ ଶୁଣ; ପଳାଶରେ ବ୍ରହ୍ମତେଜ, ଅଶ୍ୱତ୍ଥରେ ବସୁ-ସମୃଦ୍ଧିର ଭାବନା।

Verse 36

सर्वभूताधिपत्यं च प्लक्षे नित्यभुदात्दृतम् / पुष्टिः प्रजाश्च न्यग्रोधे बुद्धिः प्रज्ञा धृतिः स्मृतिः

ପ୍ଲକ୍ଷରେ ସର୍ବଭୂତାଧିପତ୍ୟ ନିତ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି; ନ୍ୟଗ୍ରୋଧରେ ପୁଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଜା, ଏବଂ ବୁଦ୍ଧି, ପ୍ରଜ୍ଞା, ଧୃତି, ସ୍ମୃତି।

Verse 37

रशोध्नं च यशस्यं च काश्मरीपात्रमुच्यते / सौभाग्यमुत्तमं लोके माधूके समुदात्दृतम्

କାଶ୍ମରୀ-ପାତ୍ରକୁ ରୋଗଶମନ ଓ ଯଶଦାୟକ କୁହାଯାଏ; ମାଧୂକରେ ଲୋକେ ଉତ୍ତମ ସୌଭାଗ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି।

Verse 38

फलगुपात्रेषु कुर्वाणः सर्वान्कामानवाप्नुयात् / परां द्युतिमथार्केतु प्राकाश्यं च विशेषतः

ଫଲଗୁ-ପାତ୍ରରେ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସମସ୍ତ କାମନା ପାଏ; ଅର୍କରେ ପରମ ଦ୍ୟୁତି ଓ ବିଶେଷ ପ୍ରକାଶ ମିଳେ।

Verse 39

बैल्वे लक्ष्मीन्तथा मेधां नित्यमायुस्तथैव च / क्षेत्रारामतडागेषु सर्वसस्येषु चैव ह

ବିଲ୍ୱବୃକ୍ଷ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ମେଧା ଓ ନିତ୍ୟ ଆୟୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ; କ୍ଷେତ୍ର, ଉଦ୍ୟାନ, ତଡାଗ ଓ ସମସ୍ତ ଶସ୍ୟରେ ମଙ୍ଗଳ ହୁଏ।

Verse 40

वर्षत्य जस्रं पर्जन्यो वेणुपात्रेषु कुर्वतः / एतेष्वेव सुपात्रेषु भोजनाग्रमशेषतः

ଯେ ବାଁଶ ପାତ୍ରରେ ଅନ୍ନ-ନୈବେଦ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରେ, ତାହା ପାଇଁ ପର୍ଜନ୍ୟ ଅବିରତ ବର୍ଷା କରନ୍ତି; ଏହି ସୁପାତ୍ରରେ ଭୋଜନର ପ୍ରଥମ ଅଂଶ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅର୍ପଣ ହେଉ।

Verse 41

सदा दद्यात्स यज्ञानां सर्वेषां फलमाप्नुयात् / पितृभ्यः पुष्पमाल्यानि सुगन्धानि च तत्परः

ଯେ ସଦା ଦାନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ; ଏବଂ ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପୁଷ୍ପମାଳା ଓ ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ ଅର୍ପଣରେ ତତ୍ପର ରହେ।

Verse 42

सदा दद्यात्क्रियायुक्तः श विभाति दिवाकरः / गुग्गुलादींस्तथा धूपान्पितृभ्यो यः प्रयच्छति

ଯେ କ୍ରିୟାବିଧି ସହିତ ସଦା ଦାନ କରେ, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ; ଯେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ ଆଦି ଧୂପ ଦାନ କରେ।

Verse 43

संयुक्तान्मधुसर्पिर्भ्यं सो ऽग्निष्टोमफलं लभेत् / धूपं गन्धगुणोपेतं कृत्वा पितृपरायणः

ମଧୁ ଓ ଘୃତ ସଂଯୁକ୍ତ ଅର୍ପଣ କରୁଥିବା ଲୋକ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ; ସୁଗନ୍ଧଗୁଣଯୁକ୍ତ ଧୂପ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ପିତୃଭକ୍ତିରେ ପରାୟଣ ଥାଏ।

Verse 44

लभते च सुशर्माणि इह चामुत्र चोभयोः / दद्यादेवं पितृभ्यास्तु नित्यमेव ह्यतन्द्रितः

ଯେ ବ୍ୟକ୍ତି ଅଳସତା ତ୍ୟାଗ କରି ନିତ୍ୟ ଏହିପରି ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଦାନ କରେ, ସେ ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକ—ଉଭୟରେ ମଙ୍ଗଳ ଓ ସୁଖ ପାଏ।

Verse 45

दीपं पितृभ्यः प्रयतः सदा यस्तु प्रयच्छति / गतिं चाप्रतिमं चक्षुस्तस्मात्सलभते शुभम्

ଯେ ଶୁଚିଭାବରେ ସଦା ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୀପ ଅର୍ପଣ କରେ, ସେ ଅପ୍ରତିମ ଗତି ଓ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ପାଏ; ତେଣୁ ତାହାର ଶୁଭ ଫଳ ମିଳେ।

Verse 46

तेजसा यशसा चैव कान्त्या चापि बलेन च / भुवि प्रकाशो भवति ब्राजते च त्रिविष्टपे

ତେଜ, ଯଶ, କାନ୍ତି ଓ ବଳ ଦ୍ୱାରା ସେ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରକାଶମାନ ହୁଏ ଏବଂ ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ (ସ୍ୱର୍ଗ) ରେ ମଧ୍ୟ ଦୀପ୍ତିମାନ ଭାବେ ଶୋଭିତ ହୁଏ।

Verse 47

अप्सरोभिः परिवृतो विमानाग्रे च मोदते / गन्धपुष्पैश्च धूपैश्व जपाहुतिभिरेव च

ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ହୋଇ ସେ ବିମାନର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଆନନ୍ଦ କରେ; ସୁଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ, ଧୂପ ଏବଂ ଜପ-ଆହୁତି ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଏ।

Verse 48

फलमूलनमस्कारैः पितॄणां प्रयतः शुचिः / पूजां कृत्वा द्विजान्पश्चात्पूजयेदन्नसंपदा

ଶୁଚି ଓ ସଂଯମୀ ହୋଇ ଫଳ, ମୂଳ ଓ ନମସ୍କାର ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ପରେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ପୂଜି ଅନ୍ନସମ୍ପଦାରେ ସତ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।

Verse 49

श्राद्धकालेषु नियतं वायुभूताः पितामहाः / आविशन्ति द्विजाञ्छ्रेष्ठांस्तस्मादेतद्ब्रवीमि ते

ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଳରେ ପିତାମହମାନେ ବାୟୁରୂପ ହୋଇ ନିୟତଭାବେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି; ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହା କହୁଛି।

Verse 50

वस्त्रै रत्नप्रदानैश्च भक्ष्यैः पेयैस्तथैव च / गोभिरश्वैस्तथा ग्रामैः पूजयेद्द्विजसत्तमान्

ବସ୍ତ୍ର, ରତ୍ନଦାନ, ଭକ୍ଷ୍ୟ ଓ ପେୟ, ଏବଂ ଗୋ, ଅଶ୍ୱ ଓ ଗ୍ରାମ ଆଦିଦ୍ୱାରା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 51

भवन्ति पितरः प्रीताः पूजितेषु द्विजातिषु / तस्माद्यत्नेन विधिवत्पूजयेत द्विजान्सदा

ଦ୍ୱିଜମାନେ ପୂଜିତ ହେଲେ ପିତୃମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ତେଣୁ ଯତ୍ନକରି ବିଧିମତେ ସଦା ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 52

सव्योत्तराभ्यां पाणिभ्यां कुर्यादुल्लेखनं द्विजाः / प्रोक्षणं च ततः कुर्याच्छ्राद्धकर्मण्यतन्द्रितः

ଦ୍ୱିଜ ଦୁଇହାତ—ବାମ ଓ ଡାହାଣ—ଦ୍ୱାରା ଉଲ୍ଲେଖନ କରିବା ଉଚିତ; ପରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମରେ ଅତନ୍ଦ୍ରିତ ହୋଇ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 53

दर्भान्पिण्डांस्तथा भक्ष्यान्पुष्पाणि विविधानि च / गन्धदानमलङ्कारमेकैकं निर्वपेद् बुधः

ଦର୍ଭ, ପିଣ୍ଡ, ଭକ୍ଷ୍ୟ, ବିଭିନ୍ନ ପୁଷ୍ପ, ଗନ୍ଧଦାନ ଓ ଅଲଙ୍କାର—ଏସବୁକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏକେକ କରି ନିବେଦନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 54

पेषयित्वाञ्जनं सम्यग्विश्वेषामुत्तरोत्तरम् / अभ्यङ्गं दर्भविञ्जूलैस्त्रिभिः कुर्याद्यथाविधि

ଅଞ୍ଜନକୁ ଭଲଭାବେ ପିସି, ବିଶ୍ୱେଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ କ୍ରମକ୍ରମେ ବିଧିପୂର୍ବକ କର୍ମ କରିବ। ପରେ ଦର୍ଭର ତିନି ଗୁଛାରେ ଯଥାବିଧି ଅଭ୍ୟଙ୍ଗ କରିବ।

Verse 55

अपसव्यं वितृभयश्च दद्यादञ्जनमुत्तमम् / निपात्य जानु सर्वेषां वस्त्रार्थं सूत्रमेव वा

ଅପସବ୍ୟ ହୋଇ ଭୟନିବାରଣ କ୍ରିୟା ସହ ଉତ୍ତମ ଅଞ୍ଜନ ଦେବ। ପରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଜାନୁ ନମାଇ ବସ୍ତ୍ରାର୍ଥେ ସୂତା କିମ୍ବା କେବଳ ଧାଗା ଦେବ।

Verse 56

खण्डनं प्रोक्षणं चैव तथैवोल्लेखनं द्विजः / सकृद्देवपितॄणां स्यात्पितॄणां त्रिभिरुच्यते

ଦ୍ୱିଜ ଖଣ୍ଡନ, ପ୍ରୋକ୍ଷଣ ଏବଂ ଉଲ୍ଲେଖନ କରିବ। ଦେବପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଏକଥର; ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତିନିଥର ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 57

एकं पवित्रं हस्तेन पितॄनसर्वान्सकृत्सकृत् / चैलमन्त्रेण पिण्डेभ्यो दत्त्वादर्शाञ्जिने हि तम्

ହସ୍ତରେ ଏକ ପବିତ୍ର (କୁଶବଳୟ) ଧରି ସମସ୍ତ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ସ୍ପର୍ଶ କରିବ। ପରେ ‘ଚୈଲ-ମନ୍ତ୍ର’ରେ ପିଣ୍ଡମାନଙ୍କୁ ଦାନ କରି, ତାହାକୁ ଦର୍ଶାଞ୍ଜଲିରେ ସ୍ଥାପନ କରିବ।

Verse 58

सदा सर्पिस्तिलैर्युक्तांस्त्रीन्पिण्डान्निर्वपेद्भुवि / जानु कृत्वा तथा सव्यं भूमौ पितृपरायणः

ପିତୃପରାୟଣ ହୋଇ ଘିଅ ଓ ତିଳ ଯୁକ୍ତ ତିନି ପିଣ୍ଡ ସଦା ଭୂମିରେ ନିବେଦନ କରିବ। ପରେ ଜାନୁ ନମାଇ ସବ୍ୟଭାବରେ ଭୂମିରେ ବିଧି କରିବ।

Verse 59

पितॄन्पितामहांश्चैव तथैव प्रपितामहान् / आहूय च पितॄन्प्राञ्चः पितृतीर्थेन यत्नतः

ପିତା, ପିତାମହ ଓ ପ୍ରପିତାମହ—ଏହି ପିତୃମାନଙ୍କୁ ପୂର୍ବମୁଖ ହୋଇ ପିତୃତୀର୍ଥରେ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ଆହ୍ୱାନ କରିବ।

Verse 60

पिण्डान्परिक्षिपेत्सम्यगपसव्यमतन्द्रितः / अन्नाद्यैरेव मुख्यैश्चभक्ष्यैश्चैव पृथग्विधैः

ଅତନ୍ଦ୍ରିତ ହୋଇ ଅପସବ୍ୟ ଭାବରେ ପିଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକୁ ଯଥାବିଧି ରଖି, ମୁଖ୍ୟ ଅନ୍ନାଦି ଓ ବିଭିନ୍ନ ଭକ୍ଷ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବ।

Verse 61

पृथङ्मातामहानां तु केचिदिच्छन्ति मानवाः / त्रीन्पिण्डानानुपूर्व्येण सांगुष्ठान्पुष्टिवर्द्धनान्

କେତେକ ଲୋକ ମାତାମହମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପୃଥକ୍ ପିଣ୍ଡ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି; ସେମାନେ କ୍ରମାନୁସାରେ ଅଙ୍ଗୁଠା-ପ୍ରମାଣ, ପୁଷ୍ଟିବର୍ଦ୍ଧକ ତିନି ପିଣ୍ଡ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି।

Verse 62

जान्वन्तराभ्यां यत्नेन पिण्डान्दद्याद्यथाक्रमम् / सव्योत्तराभ्यां पाणिभ्यां धारार्थं मन्त्रमुच्चरन्

ଦୁଇ ଜାନୁର ମଧ୍ୟରେ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ କ୍ରମାନୁସାରେ ପିଣ୍ଡ ଦେବ; ଏବଂ ସବ୍ୟୋତ୍ତର ଦୁଇ ହାତରେ ଧାରଣ କରି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବ।

Verse 63

नमो वः पितरः शोषायेति सर्वमतन्द्रितः / दक्षिणस्यां तु पाणिभ्यां प्रथमं पिण्डमुत्सृजेत्

‘ନମୋ ବଃ ପିତରଃ ଶୋଷାୟ’—ଏହିପରି ସବୁ ମନ୍ତ୍ର ଅତନ୍ଦ୍ରିତ ହୋଇ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଦକ୍ଷିଣ ହାତରେ ପ୍ରଥମ ପିଣ୍ଡ ଅର୍ପଣ କରିବ।

Verse 64

नमो वः पितरः सौम्यः पठन्नेवमतन्द्रितः / सव्योत्तराभ्यां पाणिभ्यां धर्मेर्ऽधं समतन्द्रितः

ହେ ପିତୃଗଣ, ଆପଣମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସୌମ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତି ଏଭଳି ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି ଅଳସ ନ ହୋଇ; ବାମ ଓ ଉପରକୁ ଉଠାଇଥିବା ଦୁଇ ହାତରେ ଧର୍ମକର୍ମରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରୁ।

Verse 65

उलूखलस्य लेखायामुदपात्रावसेचनम् / क्षौमं सूत्रं नवं दद्याच्छाणं कार्पासकं तथा

ଉଲୂଖଳର ରେଖାରେ ଜଳପାତ୍ରରୁ ଜଳ ଛିଟାଇବ। ପରେ ନୂତନ କ୍ଷୌମ ସୂତ୍ର, ତଥା ଶଣ ଓ କାର୍ପାସ (କପାସ) ସୂତ୍ର ଦାନ କରିବ।

Verse 66

पत्रोर्णं पट्टसूत्रं च कौशेयं परिवर्जयेत् / वर्जयेद्यक्षणं यज्ञे यद्यप्यहतवस्त्रजाम्

ପତ୍ରୋର୍ଣ, ପଟ୍ଟ-ସୂତ୍ର ଓ କୌଶେୟ (ରେଶମ) ପରିତ୍ୟାଗ କରିବ। ଯଜ୍ଞରେ ଏଗୁଡ଼ିକୁ ବର୍ଜନ କରିବ, ଯଦିଓ ସେଗୁଡ଼ିକ ନୂଆ ଓ ଅଧୋଆ ବସ୍ତ୍ର ହୋଇଥାଉ।

Verse 67

न प्रीणन्ति तथैतानि दातु श्चाप्यहितं भवेत् / श्रेष्ठमाहुस्त्रिककुदमञ्जनं नित्यमेव च

ଏଗୁଡ଼ିକ ସେପରି ପ୍ରୀତି ଦେଉନାହିଁ, ଏବଂ ଦାତା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅହିତକର ହୋଇପାରେ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି କୁହାଯାଏ—ତ୍ରିକକୁଦ ଅଞ୍ଜନ, ଏବଂ ସେହିଟି ନିତ୍ୟ।

Verse 68

कृष्णेभ्यश्च तेलैस्तैलं यत्नात्सुपरिरक्षितम् / चन्दनागुरुणी चोभे तमालोशीरपद्मकम्

କୃଷ୍ଣମାନଙ୍କ (ଶ୍ୟାମ ଦେବ/ପିତୃ) ପାଇଁ ତେଲମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯତ୍ନରେ ଭଲଭାବେ ସଂରକ୍ଷିତ ତେଲ ଅର୍ପଣ କରିବ। ସହିତ ଚନ୍ଦନ ଓ ଅଗୁରୁ—ଦୁହେଁ; ତମାଳ, ଉଶୀର ଓ ପଦ୍ମକ ମଧ୍ୟ।

Verse 69

धूपश्च गुग्गलः श्रेष्टस्तुरुष्कः श्वेत एव च / शुक्लाः सुमनसः श्रेष्ठास्तथा पद्मोत्पलानि च

ଧୂପମଧ୍ୟରେ ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶ୍ୱେତ ତୁରୁଷ୍କ ମଧ୍ୟ। ଶ୍ୱେତ ସୁମନ ପୁଷ୍ପ ଉତ୍ତମ; ପଦ୍ମ ଓ ଉତ୍ପଳ ମଧ୍ୟ।

Verse 70

गन्धरूपोपपन्नानि चारण्यानि च कृत्स्नशः / तथा हि सुमना नाडीरूपिकास्मकुरण्डिका

ଗନ୍ଧ ଓ ରୂପରେ ଯୁକ୍ତ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଅରଣ୍ୟ ପୁଷ୍ପମାନେ ମଧ୍ୟ। ଏହିପରି ସୁମନା, ନାଡୀରୂପିକା ଓ ଅସ୍ମକୁରଣ୍ଡିକା ମଧ୍ୟ।

Verse 71

पुष्पाणि वर्जनीयानि श्राद्धकर्मणि नित्यशः / यथा गन्धादपेतानि चोग्रगन्धानि यानि च

ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମରେ ସଦା କିଛି ପୁଷ୍ପ ବର୍ଜନୀୟ—ଯେପରି ସୁଗନ୍ଧହୀନ, ଏବଂ ଅତି ତୀବ୍ର ଗନ୍ଧଯୁକ୍ତ ପୁଷ୍ପ।

Verse 72

वर्जनीयानि पुष्पाणि पुष्टिमन्विच्चता सदा / द्विजातयो यथोद्दिष्टा नियताः स्युरुदङ्मुखाः

ପୁଷ୍ଟି ଆକାଂକ୍ଷୀ ସଦା ବର୍ଜନୀୟ ପୁଷ୍ପ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। ଏବଂ ଯଥା ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦ୍ୱିଜମାନେ ନିୟମରେ ଉତ୍ତରମୁଖ ହେବେ।

Verse 73

पूजयेद्यजमानस्तु विधिवद्यक्षिणामुखः / तेषामभिमुखो दद्याद्दर्भत्पिण्डांश्च यत्नतः

ଯଜମାନ ବିଧିବତ୍ ଦକ୍ଷିଣମୁଖ ହୋଇ ପୂଜା କରୁ। ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯତ୍ନରେ ଦର୍ଭଯୁକ୍ତ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରୁ।

Verse 74

अनेन विधिना साक्षादर्चिताः स्युः पितामहाः / हरिता वै स पिञ्जालाः पुष्टाः स्निग्धाः समाहिताः

ଏହି ବିଧିରେ ପିତାମହମାନେ (ପୂର୍ବଜ) ସାକ୍ଷାତ୍ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ସେମାନେ ହରିତ-ପିଞ୍ଜଳ ବର୍ଣ୍ଣର, ପୁଷ୍ଟ, ସ୍ନିଗ୍ଧ ଓ ସମାହିତଚିତ୍ତ ହୋଇ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 75

रत्निमात्राः प्रमाणेन वितृतीर्थेन संस्मृताः / उपमूले तथा नीला विष्टरार्थं कुशोत्तमाः

ରତ୍ନିମାତ୍ର (ହାତର ପ୍ରସ୍ଥ) ପ୍ରମାଣରେ ‘ବିତୃତୀର୍ଥ’ ଭାବେ ସ୍ମରଣୀୟ। ମୂଳ ନିକଟେ ନୀଳବର୍ଣ୍ଣ ହେଉ; ବିସ୍ତାର ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁଶ ବ୍ୟବହାର କର।

Verse 76

तथा श्यामाकनीवारा दूर्वा च समुदाहृता / पूर्वं कीर्त्तिमतां श्रेष्ठो बभूवाश्वः प्रजापतिः

ତଥା ଶ୍ୟାମାକ, ନୀବାର ଓ ଦୂର୍ବା ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ପୂର୍ବକାଳରେ କୀର୍ତ୍ତିମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ‘ଅଶ୍ୱ’ ନାମକ ପ୍ରଜାପତି ଥିଲେ।

Verse 77

तस्य बाला निपतिता भूमौ काशत्वामागताः / तस्माद्देयाः सदा काशाः श्राद्धकर्मसु पूजिताः

ତାହାର ଲୋମ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି କାଶଘାସ ହୋଇଗଲା। ତେଣୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମରେ ପୂଜିତ କାଶ ସଦା ଦେୟ।

Verse 78

पिण्डनिर्वपणं तेषु कर्त्तव्यं भूतिमिच्छता / प्रजाः पुष्टिद्युतिप्रज्ञाकीर्त्तिकान्तिसमन्विताः

ଭୂତି (ମଙ୍ଗଳ) ଇଚ୍ଛୁକ ଲୋକ ତାହାରେ ପିଣ୍ଡନିର୍ବପଣ ନିଶ୍ଚୟ କରିବା ଉଚିତ। ତେବେ ପ୍ରଜା ପୁଷ୍ଟି, ଦ୍ୟୁତି, ପ୍ରଜ୍ଞା, କୀର୍ତ୍ତି ଓ କାନ୍ତିରେ ସମନ୍ୱିତ ହୁଏ।

Verse 79

भवन्ति रुचिरा नित्यं विपाप्मानो ऽघवर्जिताः / सकृदेवास्तरेद्यर्भान्पिण्डार्थे दक्षिणामुखः

ସେମାନେ ସଦା ରୁଚିର, ପାପହୀନ ଓ ଅଘବର୍ଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ପିଣ୍ଡାର୍ଥେ ଦକ୍ଷିଣମୁଖ ହୋଇ ଏକଥର କୁଶାଦି ପାତିବା ଉଚିତ।

Verse 80

प्राग्दक्षिणाग्रान्नियतो विधि चाप्यत्र वक्ष्यति / न दीनो नापि वा क्रुद्धो न चैवान्यमना नरः / एकत्र चाधाय मनः श्राद्धं कुर्यात्समाहितः

ଏଠାରେ ବିଧି ହେଉଛି କୁଶର ଅଗ୍ର ପୂର୍ବ-ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ନିୟତ ରହିବ। ମନୁଷ୍ୟ ନ ଦୀନ, ନ କ୍ରୁଦ୍ଧ, ନ ଅନ୍ୟମନା; ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବ।

Verse 81

निहन्मि सर्वं यदमेध्यवद्भवेद्धतश्च सर्वे सुरदानवा मया / रक्षांसि यक्षाः सपिशाचसंघा हता मया यातुधानाश्च सर्वे

ଯାହା କିଛି ଅପବିତ୍ରତା ସଦୃଶ, ମୁଁ ତାହା ସବୁ ନିହନ୍ତି; ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦେବବିରୋଧୀ ଦାନବମାନେ ହତ ହୋଇଛନ୍ତି। ରାକ୍ଷସ, ଯକ୍ଷ, ପିଶାଚସଂଘ ଓ ସମସ୍ତ ଯାତୁଧାନ ମୋ ଦ୍ୱାରା ନିହତ।

Verse 82

एतेन मन्त्रेण तु संयतात्मा तां वै वेदिं सकृदुल्लिख्य धीरः / शिवां हि बुद्धिं ध्रुवमिच्छमानः क्षिपेद्द्विचातिर्दिशमुत्तरां गतः

ଏହି ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ସଂଯତାତ୍ମା ଧୀର ପୁରୁଷ ସେହି ବେଦୀକୁ ଏକଥର ଉଲ୍ଲିଖ୍ୟ କରି, ଶିବମୟ ଧ୍ରୁବ ବୁଦ୍ଧି ଇଚ୍ଛା କରି, ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯାଇ ଦୁଇଥର ଛିଟାଇବ।

Verse 83

एवं पित्र्यं दृष्टमन्त्रं हि यस्यतस्यासुरा वर्जयन्तीह सर्वे / यस्मिन्देशे पठ्यते मन्त्र एष तं वै देशं राक्षसा वर्जयन्ति

ଏପରି ପିତୃସମ୍ବନ୍ଧୀ ଦୃଷ୍ଟ/ସିଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ର ଯାହାର ଅଛି, ତାକୁ ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଅସୁର ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି। ଯେ ଦେଶରେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପଠିତ ହୁଏ, ସେ ଦେଶକୁ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ବର୍ଜନ କରନ୍ତି।

Verse 84

अन्नप्रकारानशुचीनसाधून्संवीक्षते नो स्पृशंश्वापि दद्यात् / पवित्रपाणिश्च भवेन्न वा हि यः पुमान्न कार्यस्य फलं समश्नुते

ଅଶୁଚି ଓ ଅଯୋଗ୍ୟ ଅନ୍ନପ୍ରକାରକୁ ନ ଦେଖୁ, ନ ସ୍ପର୍ଶ କରୁ; କୁକୁରକୁ ମଧ୍ୟ ନ ଦେଉ। ହାତ ପବିତ୍ର ରଖୁ; ଯେ ଏମିତି ନୁହେଁ ସେ କର୍ମଫଳ ପାଏ ନାହିଁ।

Verse 85

अनेन विधिना नित्यं श्राद्धं कुर्याद्धि यः सदा / मनसा काङ्क्षते यद्यत्तत्तद्यद्युः पितमहाः

ଏହି ବିଧିରେ ଯେ ସଦା ନିତ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ସେ ମନରେ ଯାହା ଯାହା କାମନା କରେ, ସେ ସବୁ ପିତାମହମାନେ ଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 86

पितरो हृष्टमनसो रक्षांसि विमनांसि च / भवन्त्येवं कृते श्राद्धे नित्यमेव प्रयत्नतः

ଏଭଳି ପ୍ରୟତ୍ନପୂର୍ବକ ନିତ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ପିତୃମାନେ ହୃଷ୍ଟମନ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନେ ବିମନ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 87

शूद्राः श्राद्धेष्वविक्षीरं बल्वजा उपलास्तथा / विरणाश्चोतुवालाश्च लड्वा वर्ज्याश्च नित्यशः

ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଶୂଦ୍ର, ଛାଣାନଥିବା କ୍ଷୀର, ବଲ୍ୱଜା, ଉପଲା, ବିରଣ, ଓତୁୱାଲ ଓ ଲଡ୍ଡୁ—ଏସବୁ ସଦା ବର୍ଜ୍ୟ।

Verse 88

एवमादीन्ययज्ञानि तृणानि परिवर्जयेत् / अञ्जनाभ्यजनं गन्धान्सूत्रप्रणयनं तथा

ଏଭଳି ଅଯଜ୍ଞୀୟ ତୃଣ ଆଦିକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଅଞ୍ଜନ ଲଗାଇବା, ତେଲ ମର୍ଦ୍ଦନ, ସୁଗନ୍ଧ ବ୍ୟବହାର, ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ପରିଧାନ ମଧ୍ୟ (ସେ ସମୟରେ) ବର୍ଜ୍ୟ।

Verse 89

काशेः पुनर्भवैः कार्यमश्वमेधफलं लभेत् / काशाः पुनर्भवा ये च बर्हिणो ह्युपबर्हिणः

କାଶୀରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ହେଲେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ। କାଶୀର ପୁନର୍ଭବମାନେ ବର୍ହିଣ ଓ ଉପବର୍ହିଣ କୁହାଯାନ୍ତି।

Verse 90

इत्येते पितरो देवा देवाश्च पितरः पुनः / पुष्पगन्धविभूषाणामेष मन्त्र उदाहृतः

ଏହିପରି ପିତୃମାନେ ଦେବ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ପୁନଃ ପିତୃ। ପୁଷ୍ପ-ଗନ୍ଧ-ବିଭୂଷଣ ଅର୍ପଣ ପାଇଁ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରିତ ହେଲା।

Verse 91

आहृत्य दक्षिणाग्निं तु होमार्थं वै प्रयत्नतः / अन्यार्थे लौकिकं वापि जुहुयात्कर्मसिद्धये

ହୋମ ପାଇଁ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ନିକୁ ଆଣି ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ କର୍ମସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଲୌକିକ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦିଆଯାଇପାରେ।

Verse 92

अन्तर्विधाय समिधस्ततो दीप्तो विधीयते / समाहितेन मनसा प्रणीयाग्निं समन्ततः

ସମିଧକୁ ଭିତରେ ରଖି ପରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଦୀପ୍ତ କରାଯାଏ। ସମାହିତ ମନରେ ଅଗ୍ନିକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ପ୍ରଚାଳିତ କର।

Verse 93

अग्नये कव्यवाहाय स्वधा अङ्गिरसे नमः / सोमाय वै पितृमते स्वधा अङ्गिरसे पुनः

କବ୍ୟବାହ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ‘ସ୍ୱଧା’ ସହିତ ନମସ୍କାର—ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କୁ ନମଃ। ପିତୃମତି ସୋମଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ‘ସ୍ୱଧା’ ସହିତ ନମସ୍କାର—ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କୁ ପୁନଃ ନମଃ।

Verse 94

यमाय वैवस्वतये स्वधानम इति ध्रुवम् / इत्येते होममन्त्रास्तु त्रयाणामनुपूर्वशः

ଯମ ବୈବସ୍ୱତଙ୍କ ପାଇଁ ‘ସ୍ୱଧାନମ୍’—ଏହା ନିଶ୍ଚିତ; ଏଗୁଡ଼ିକ ତିନିଜଣଙ୍କ ପାଇଁ କ୍ରମେ ହୋମମନ୍ତ୍ର।

Verse 95

दक्षिणेनाग्नये नित्यं सोमायोत्तरतस्तथा / एतयोरन्तरे नित्यं जुहुयाद्वै विवस्वते

ଦକ୍ଷିଣେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ, ଉତ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ତଥା; ଏ ଦୁହିଁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିତ୍ୟ ବିବସ୍ୱତଙ୍କୁ ଆହୁତି ଦେବ।

Verse 96

उपहारः स्वधाकारस्तथैवोल्लेखनं च यत् / होमजप्ये नमस्कारः प्रोक्षणं च विशेषतः

ଉପହାର, ‘ସ୍ୱଧା’ ଉଚ୍ଚାର, ତଥା ଉଲ୍ଲେଖନ; ହୋମ-ଜପରେ ନମସ୍କାର, ଏବଂ ବିଶେଷତଃ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ—ଏସବୁ ବିଧି।

Verse 97

बहुहव्येन्धने चाग्नौ सुसमिद्धे तथैव च / अञ्जनाब्यञ्जनं चैव पिण्डनिर्वपणं तथा

ବହୁ ହବ୍ୟ ଓ ଇନ୍ଧନ ସହିତ ସୁସମିଦ୍ଧ ଅଗ୍ନିରେ; ଅଞ୍ଜନ-ବ୍ୟଞ୍ଜନ ଏବଂ ପିଣ୍ଡ-ନିର୍ବପଣ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 98

अश्वमेधफलं चैतत्समिद्धे यत्कृतं द्विजैः / क्रिया सर्वा यथोद्दिष्टाः प्रयत्नेन समाचरेत्

ସମିଦ୍ଧ ଅଗ୍ନିରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ କରିଥିବା ଏହି କର୍ମ ଅଶ୍ୱମେଧର ଫଳ ଦେଉଛି; ତେଣୁ ଯଥା ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ପ୍ରୟତ୍ନରେ କର।

Verse 99

बहुहव्येन्धने चाग्नौ सुसमिद्धे विशेषतः / विधूमे लेलिहाने च होतव्यं कर्मसिद्धये

ବହୁ ହବ୍ୟ-ଇନ୍ଧନରେ ବିଶେଷତଃ ସୁସମିଦ୍ଧ, ଧୂମହୀନ ଓ ଲେଲିହାନ ଅଗ୍ନିରେ କର୍ମସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 100

अप्रबुद्धे समिद्धे वा जुहुयाद्यो हुताशने / यजमानो भवे दन्धः सो ऽमुत्रेति हि नः श्रुतम्

ଅପ୍ରବୁଦ୍ଧ କିମ୍ବା କେବଳ ସମିଦ୍ଧ ହୁତାଶନରେ ଯେ ଆହୁତି ଦିଏ, ସେ ଯଜମାନ ଦୈନ୍ୟ ଓ ମୂଢତା ପାଏ; ପରଲୋକରେ ତାହାର ପତନ ହୁଏ—ଏହିପରି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।

Verse 101

अल्पेन्धनो वा रूक्षो ऽग्निर्वस्फुलिङ्गश्च सर्वशः / ज्वालाधूमापसव्यश्च स तु वह्निरसिद्धये

ଯେଉଁ ଅଗ୍ନିରେ ଇନ୍ଧନ ଅଳ୍ପ, ଯାହା ରୂକ୍ଷ, ସବୁଦିଗରେ ସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗ ଛିଟାଏ, ଏବଂ ଯାହାର ଜ୍ୱାଳା-ଧୂମ ଅପସବ୍ୟ (ବାମ) ଘୁରେ—ସେ ଅଗ୍ନି ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ନୁହେଁ।

Verse 102

दुर्गन्धश्चैव नीलश्च कृष्णश्चैव विशेषतः / भूमिं वगाहते यत्र तत्र विद्यात्पराभवत्

ଅଗ୍ନି ଯଦି ଦୁର୍ଗନ୍ଧଯୁକ୍ତ, ନୀଳ କିମ୍ବା ବିଶେଷତଃ କଳା ହୁଏ, ଏବଂ ଯେଉଁଠି ଭୂମିକୁ ଭିତରକୁ ଧସିଯାଏ—ସେଠି ପରାଭବ (ଅଶୁଭ ଫଳ) ବୋଲି ଜାଣିବା।

Verse 103

अर्चिष्मान् पिण्डितशिखः सर्प्पिकाञ्जनसन्निभः / स्निग्धः प्रदक्षिणश्चैव वह्निः स्यात्कार्यसिद्धये

ଯେଉଁ ଅଗ୍ନି ଅର୍ଚିଷ୍ମାନ, ଘନ ଶିଖାଯୁକ୍ତ, ଘୃତ-ମିଶ୍ରିତ ଅଞ୍ଜନ ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତ, ସ୍ନିଗ୍ଧ ଓ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ (ଡାହାଣ) ଗତିଶୀଳ—ସେ ଅଗ୍ନି କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି ଦେଏ।

Verse 104

नरनारीगणेभ्यश्च पूजां प्राप्नोति शाश्वतीम् / अक्षयं पूजितास्तेन भवन्ति पितरो ऽग्नयः

ସେ ନର-ନାରୀ ସମୂହରୁ ଶାଶ୍ୱତ ପୂଜା ପାଏ; ତାହାଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ପିତୃଗଣ ଓ ଅଗ୍ନିଦେବ ଅକ୍ଷୟ ଫଳଦାତା ହୁଅନ୍ତି।

Verse 105

बिल्वोदुंबरपत्राणि फलानि समिधस्तथा / श्राद्धे महापवित्राणि मेध्यानि च विशेषतः

ବିଲ୍ୱ ଓ ଉଦୁମ୍ବର ପତ୍ର, ଫଳ ଏବଂ ସମିଧା—ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଏଗୁଡ଼ିକ ମହାପବିତ୍ର ଓ ବିଶେଷତଃ ଶୁଦ୍ଧିକର ବୋଲି ଗଣ୍ୟ।

Verse 106

पवित्रं च द्विजश्रेष्ठाः शुद्धये जन्मकर्मणाम् / पात्रेषु फलमुद्दिष्टं यन्मया श्राद्धकर्मणि

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ! ଜନ୍ମକର୍ମର ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ପବିତ୍ର ଦ୍ରବ୍ୟ ଏବଂ ପାତ୍ରରେ ଅର୍ପଣୀୟ ଫଳ—ଏହାକୁ ମୁଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରିଛି।

Verse 107

तदेव कृत्स्नं विज्ञेयं समित्सु च यथाक्रमम् / कृत्वा समाहितं चित्तमाग्नेयं वै करोम्यहम्

ସେହି ଏକେ ବିଷୟକୁ ସମିଧାରେ ମଧ୍ୟ ଯଥାକ୍ରମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜାଣିବା ଉଚିତ; ଚିତ୍ତକୁ ସମାହିତ କରି ମୁଁ ଅଗ୍ନେୟ ବିଧିକୁ ହିଁ କରେ।

Verse 108

अनुज्ञातः कुरुष्वेति तथैव द्विजसत्तमैः / घृतमादाय पात्रे च जुहुयाद्धव्यवाहने

ଦ୍ୱିଜସତ୍ତମମାନେ ‘କର’ ବୋଲି ଅନୁମତି ଦେଲେ, ପାତ୍ରରେ ଘୃତ ନେଇ ହବ୍ୟବାହନ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 109

पलाशप्लक्षन्यग्रोधप्लक्षाश्वत्थविकङ्कताः / उदुंबरस्तथाबिल्वश्चन्दनो यज्ञियाश्च ये

ପଲାଶ, ପ୍ଲକ୍ଷ, ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ (ବଟ), ପ୍ଲକ୍ଷ, ଅଶ୍ୱତ୍ଥ, ବିକଙ୍କଟ, ଉଦୁମ୍ବର, ବିଲ୍ୱ, ଚନ୍ଦନ ଏବଂ ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ ବୃକ୍ଷମାନେ।

Verse 110

सरलो देवदारुश्च शालश्च कदिरस्तथा / समिदर्थे प्रशस्ताः स्युरेते वृक्षा विशेषतः

ସରଳ, ଦେବଦାରୁ, ଶାଳ ଓ ଖଦିର—ଏହି ବୃକ୍ଷମାନେ ବିଶେଷତଃ ସମିଧ ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସିତ।

Verse 111

ग्राम्याः कण्टकिनश्चैव याज्ञिया ये च केचन / पूजिताः समिदर्थं ते पितॄणां वचनं यथा

ଗ୍ରାମ୍ୟ, କଣ୍ଟକିନ ଏବଂ ଯେ କୌଣସି ଯାଜ୍ଞିକ ବୃକ୍ଷ—ସମିଧ ପାଇଁ ସେମାନେ ପିତୃମାନଙ୍କ ବଚନାନୁସାରେ ପୂଜିତ।

Verse 112

समिद्भिः षट्फलेयाभिर्जुहुयाद्यो हुताशनम् / फलं यत्कर्मणस्तस्य तन्मे निगदतः शृणु

ଯେ ଷଟ୍ଫଲେୟ ସମିଧ ଦ୍ୱାରା ହୁତାଶନରେ ଆହୁତି ଦେଏ, ତାହାର କର୍ମଫଳ କ’ଣ—ମୋ କଥା ଶୁଣ।

Verse 113

अक्षयं सर्वकामीयमश्वमेधफलं हि तत् / श्लेष्मान्तको नक्तमालः कपित्थः शाल्मलिस्तथा

ସେ ଫଳ ଅକ୍ଷୟ, ସର୍ବକାମନା-ପ୍ରଦ; ନିଶ୍ଚୟ ତାହା ଅଶ୍ୱମେଧର ଫଳ ସମାନ। (ସମିଧ:) ଶ୍ଲେଷ୍ମାନ୍ତକ, ନକ୍ତମାଳ, କପିତ୍ଥ, ଶାଲ୍ମଲି ମଧ୍ୟ।

Verse 114

नीपो विभीतकश्चैव श्राद्धकर्मणि गर्हिताः / चिरबिल्वस्तथा कोलस्तिदुकः श्राद्धकर्मणि

ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମରେ ନୀପ ଓ ବିଭୀତକ ନିନ୍ଦିତ; ଏହିପରି ଚିରବିଲ୍ୱ, କୋଳ ଓ ତିଦୁକ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ବର୍ଜ୍ୟ।

Verse 115

बल्वजः कोविदारश्च वर्जनीयाः समन्ततः / शकुनानां निवासांश्च वर्जयेत महीरुहान्

ବଲ୍ୱଜ ଓ କୋବିଦାର ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରେ ବର୍ଜ୍ୟ; ଏବଂ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ନିବାସ ଥିବା ମହୀରୁହମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ।

Verse 116

अन्यांश्चैवंविधान्सर्वान्नयज्ञीयांश्च वर्जयेत् / स्वधेति चैव मन्त्राणां पितॄणां वचनं यथा / स्वाहेति चैव देवानां यज्ञकर्मण्युदाहृतम्

ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଅୟଜ୍ଞୀୟ ବସ୍ତୁକୁ ମଧ୍ୟ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ। ପିତୃମନ୍ତ୍ରରେ ‘ସ୍ୱଧା’ ଶବ୍ଦ, ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କ ଯଜ୍ଞକର୍ମରେ ‘ସ୍ୱାହା’ ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଏ।