Brahma Purana — The Ananta-Vasudeva Image: From Brahma’s Commission to Puruṣottama Kṣetra, Shloka 33
Devanagari script
विभीषणो महाबुद्धिस् तदा तां प्रतिमां शुभाम् शतम् अष्टोत्तरं चाब्दं समाराध्य जनार्दनम् //
Translation
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; କେବଳ “33” ସଂଖ୍ୟା ଅଛି। ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକ ପଠାନ୍ତୁ, ତାହାପରେ ଯଥାଯଥ ଅନୁବାଦ ଦିଆଯିବ।
Word by Word
विभीषणःVibhīṣaṇa
विभीषणः:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootविभीषण (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st), एकवचन; पुंलिङ्ग — Nominative singular masculine
महाबुद्धिःgreat-minded
महाबुद्धिः:
Visheshana (विशेषण/modifier of विभीषणः)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + बुद्धि (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास ‘great-intellect’; प्रथमा (1st), एकवचन; पुंलिङ्ग — Nominative singular masculine (agreeing with विभीषणः)
तदाthen
तदा:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
ताम्that
ताम्:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (2nd), एकवचन; स्त्रीलिङ्ग — Accusative singular feminine (pronoun)
प्रतिमाम्image/idol
प्रतिमाम्:
Karma (कर्म/object; apposition to ताम्)
TypeNoun
Rootप्रतिमा (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (2nd), एकवचन; स्त्रीलिङ्ग — Accusative singular feminine
शुभाम्auspicious
शुभाम्:
Visheshana (विशेषण/modifier of प्रतिमाम्)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (2nd), एकवचन; स्त्रीलिङ्ग — Accusative singular feminine (agreeing with प्रतिमाम्)
शतम्a hundred
शतम्:
Karma (कर्म/object of implied measure)
TypeNoun
Rootशत (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (2nd), एकवचन; नपुंसकलिङ्ग — Accusative singular neuter (numeral used substantively)
अष्टोत्तरम्plus eight (i.e., 108)
अष्टोत्तरम्:
Visheshana (विशेषण/modifier of शतम्)
TypeAdjective
Rootअष्ट (प्रातिपदिक) + उत्तर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास ‘eight-more’ (=108); द्वितीया (2nd), एकवचन; नपुंसकलिङ्ग — Accusative singular neuter (agreeing with शतम् as count phrase)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात (conjunction)
अब्दम्year
अब्दम्:
Karma (कर्म/object; duration)
TypeNoun
Rootअब्द (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (2nd), एकवचन; पुंलिङ्ग — Accusative singular masculine
समाराध्यhaving worshipped
समाराध्य:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootसम् + आ + राध् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund); ‘having worshipped/propitiated’
जनार्दनम्Janārdana (Viṣṇu)
जनार्दनम्:
Karma (कर्म/object of समाराध्य)
TypeNoun
Rootजनार्दन (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (2nd), एकवचन; पुंलिङ्ग — Accusative singular masculine
Speaker
Narrator reports Vibhīṣaṇa’s practice; deity explicitly named Janārdana (Viṣṇu).