Mantra 1

Sukta 94

Sanskrit (Devanagari)

सांमनस्यम्। ध्रुवं ध्रुवेण हविषाव सोमं नयामसि । यथा न इन्द्रः केवलीर्विशः संमनसस्करत्

IAST Transliteration

sā́ṁmanasyam | dhrúvaṁ dhrúveṇa havíṣā́vā sómam nayāmasi | yáthā na índraḥ kévalīr víśaḥ sáṁmanasas karat

English Translation (Griffith/Whitney)

For concord: With firm support, with a firm oblation, we bring Soma down, that Indra—sole lord—may make our peoples of one mind.

Translation

ସାଂମନସ୍ୟ (ଏକମନତା) ପାଇଁ: ଧ୍ରୁବ ଆଧାରରେ, ଧ୍ରୁବ ହବିଷା ସହିତ, ଆମେ ସୋମକୁ ନିମ୍ନକୁ ଆଣୁ; ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର—କେବଳୀ (ଏକମାତ୍ର ଅଧିପତି)—ଆମ ଜନମାନଙ୍କୁ ଏକମନ କରନ୍ତୁ।

Word by Word

• सामनस्यम्: एकमनस्कता/सामञ्जस्य (as the intended state)
• सामनस्यम्: Karma
• Type: Noun
• Root: सामनस्य (प्रातिपदिक; सम्-मनस् ‘एकमनस्कता/एकचित्तता’ से भाव)

• ध्रुवम्: स्थिर/अचल (thing to be led/secured)
• ध्रुवम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: ध्रुव (प्रातिपदिक)

• ध्रुवेण: स्थिर (साधन) के द्वारा
• ध्रुवेण: Karaṇa
• Type: Noun/Adjective
• Root: ध्रुव (प्रातिपदिक)

• हविषा: हवि/आहुति से
• हविषा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: हविस् (प्रातिपदिक)

• सोमम्: सोम (रस/देवता) को
• सोमम्: Karma
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• नयामसि: हम ले जाते/प्रवर्तित करते हैं
• नयामसि: Kartā
• Type: Verb
• Root: नी (धातु)

• यथा: जिस प्रकार/ताकि
• यथा: —
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)

• नः: हमारा/हमारे लिए
• नः: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• इन्द्रः: इन्द्र
• इन्द्रः: Kartā
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• केवलीः: केवल/सम्पूर्ण/अविभक्त (एकरूप)
• केवलीः: Karma
• Type: Adjective
• Root: केवलिन् (प्रातिपदिक)

• विशः: प्रजाएँ/जनसमूहों को
• विशः: Karma
• Type: Noun
• Root: विश् (प्रातिपदिक)

• संमनसः: एकमनस्क/समनस्क (having concordant mind)
• संमनसः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: सं-मनस् (प्रातिपदिक; ‘एकचित्त’)

• करत्: उसने किया/बनाया
• करत्: Kartā
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (precise r̥ṣi requires anukramaṇī)

Devata: Indra (as kevalī) and Soma (ritual medium)

Chandas: Anuṣṭubh-like (Atharvanic social-rite verse; moderately regular)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From firm preparation → descent of nourishing essence → unified calm.","listener_experience":"Settled clarity, cooperative mood, softened edges between groups.","intensity":3}