Mantra 1

Sukta 31

Sanskrit (Devanagari)

गौः। आयं गौः पृश्निरक्रमीदसदन्मातरं पुरः । पितरं च प्रयन्त्स्वः

IAST Transliteration

gáuḥ | ayáṃ gáuḥ pṛ́śnir akramīd ásadan mā́taraṃ púraḥ | pitáraṃ ca prayán svàḥ

English Translation (Griffith/Whitney)

The Cow—this Cow, Pṛśni, hath stepped forth; she hath sat down with the Mother in the fore; and with the Father too, going onward unto heaven.

Translation

ଗାଈ—ଏହି ଗାଈ, ପୃଶ୍ନି, ଆଗକୁ ପଦକ୍ଷେପ ଦେଇ ପ୍ରକଟ ହେଲା; ସେ ଆଗରେ ମାତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବସିଲା; ଏବଂ ପିତାଙ୍କ ସହିତ ମଧ୍ୟ, ସ୍ୱର୍ଗ ଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଉଛି।

Word by Word

• गौः: the cow
• गौः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• अयम्: this
• अयम्: कर्तृ (विशेषण-रूपेण) / निर्देश
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• गौः: cow
• गौः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• पृश्निः: Pṛśni (the speckled one)
• पृश्निः: कर्तृ (गौः इत्यस्य विशेषणम्/नाम)
• Type: Noun (proper/epithet)
• Root: पृश्नि (प्रातिपदिक)

• अक्रमीत्: stepped, strode
• अक्रमीत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: क्रम् (धातु)

• असदत्: sat down, settled
• असदत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: सद् (धातु)

• मातरम्: (her) mother
• मातरम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)

• पुरः: in front, before
• पुरः: अधिकरण (देश/दिशा) / क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: पुरस् (अव्ययीभाव/निपात-प्रयोग)

• पितरम्: (her) father
• पितरम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• प्रयन्: going forth, proceeding
• प्रयन्: कर्तृ (विशेषण-रूपेण) / क्रियाविशेषण
• Type: Verb (participle)
• Root: इ (धातु) + प्र (उपसर्ग) → प्र-इ

• स्वः: to heaven; in the heavenly world
• स्वः: अधिकरण (गत्यधिकरण) / गन्तव्य-निर्देश
• Type: Indeclinable (locative sense)
• Root: स्वर्/स्वः (अव्यय/नाम)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (cosmological hymn cluster)

Devata: Gauḥ/Pṛśni (cosmic cow; nourishing principle)

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From emergence (stepping forth) to stable seating to luminous ascent.","listener_experience":"Settling, confidence in increase, sense of being supported by a larger order.","intensity":4}