Mantra 1

Sukta 15

Sanskrit (Devanagari)

शत्रुनिवारणम्। उत्तमो अस्योषधीनां तव वृक्षा उपस्तयः । उपस्तिरस्तु सो३स्माकं यो अस्मां अभिदासति

IAST Transliteration

uttamó ásy óṣadhīnāṃ táva vṛkṣā́ upástayaḥ | upástir astu só ’smā́kaṃ yó ’smā́n abhidā́sati

English Translation (Griffith/Whitney)

Highest art thou among herbs; thine are the trees for helpers. Let that support be ours against the man who assaileth us.

Translation

(ଶତ୍ରୁନିବାରଣ) ହେ ଔଷଧି, ତୁମେ ଔଷଧିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ; ବୃକ୍ଷମାନେ ତୁମର ସହାୟକ (ଉପସ୍ତୟଃ)। ଯେ ଆମକୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ, ତାହାର ବିରୋଧରେ ସେଇ ଆଶ୍ରୟ ଆମର ହେଉ।

Word by Word

• उत्तमः: best, supreme
• उत्तमः: विशेषण (कर्तृपदस्य)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक; उच्/उद्-तमप् इत्यर्थे ‘उत्’ + तमप्)

• असि: you are
• असि: अख्यात (सम्बन्ध/विधेय)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• ओषधीनाम्: of the herbs
• ओषधीनाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: ओषधि (प्रातिपदिक)

• तव: of you, your
• तव: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वृक्षाः: trees
• वृक्षाः: कर्तृ/विषय (अस्ति-सम्बन्धे)
• Type: Noun
• Root: वृक्ष (प्रातिपदिक)

• उपस्तयः: supports, attendants; (lit.) ‘upholdings’
• उपस्तयः: कर्तृ/विषय (अस्ति-सम्बन्धे)
• Type: Noun
• Root: उपस्ति (प्रातिपदिक)

• उपस्तिः: support, protection
• उपस्तिः: कर्तृ/विषय
• Type: Noun
• Root: उपस्ति (प्रातिपदिक)

• अस्तु: let there be
• अस्तु: अख्यात (विधिलिङ्गार्थ/आशीः)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• सः: that/he
• सः: कर्तृ/विषय
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्माकम्: of us, our
• अस्माकम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: कर्तृ (अभिदासति इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्मान्: us
• अस्मान्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अभि: towards, against
• अभि: क्रियाविशेषण/उपसर्ग
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• दासति: harms, assails
• दासति: अख्यात
• Type: Verb
• Root: दस्/दास् (धातु; ‘हानौ/उपक्षये’ इत्यर्थे वैदिकप्रयोगः)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (anukramaṇī-dependent)

Devata: Oṣadhi (personified Herb), with allied Vṛkṣa (Trees) as supporters

Chandas: Anuṣṭubh

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From threat-awareness to confident stabilization through allied support.","listener_experience":"Grounded courage; sense of being ‘backed’ by nature and community.","intensity":6}