Mantra 4

Sukta 10

Sanskrit (Devanagari)

अश्मवर्म मेऽसि यो मोदीच्या दिशोऽघायुरभिदासात्। एतत् स ऋच्छात्

IAST Transliteration

aśmavarmá mé ’si yó mā́ udī́cyā diśó ’ghāyúr abhídāsāt | etát sá ṛ́cchāt ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Thou art my stone-armour. Whoso from the northern quarter, evil-lived, should assail me—let him encounter this (defence).

Translation

ତୁ ମୋର ଅଶ୍ମବର୍ମ (ପଥରର କବଚ) ଅଟୁ। ଉତ୍ତର ଦିଗରୁ ଯେ ଦୁର୍ଜୀବୀ (ଅଘାୟୁ) ମୋତେ ଆକ୍ରମଣ କରେ—ସେ ଏହି (ରକ୍ଷା)କୁ ହିଁ ସମ୍ମୁଖୀନ କରୁ।

Word by Word

• अश्मवर्म: stone-armor; a stony protective covering
• अश्मवर्म: Kartā (वाक्ये ‘असि’ इत्यस्य कर्तृ/विधेय-नाम)
• Type: Noun
• Root: अश्म-वर्मन् (प्रातिपदिक; समास) < अश्मन् ‘पत्थर’ + वर्मन् ‘कवच/आवरण’

• मे: for me / my
• मे: Sampradāna/Adhikaraṇa (रक्षार्थं ‘मे’ = ‘मम/मयि’ अर्थे; स्वाम्य/सम्बन्ध)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• असि: you are
• असि: —
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु) ‘to be’

• यः: who
• यः: Kartā (अभिदासात् इत्यस्य कर्ता)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मोदीच्या: (of) the ‘Modīcī’ direction (a named quarter)
• मोदीच्या: Adhikaraṇa (दिशा-सम्बन्धः)
• Type: Adjective
• Root: मोदीच्/मोदीच्य (प्रातिपदिक; दिक्शब्द-विशेषण) < ‘मोद’/‘मुद्’ से व्युत्पत्तिः अनिश्चित; पाठभेद-संभाव्य

• दिशः: of/from the direction
• दिशः: Adhikaraṇa (दिशा-सम्बन्धः: ‘from the direction’ भावे) अथवा अपादानार्थ-षष्ठी (वैदिक)
• Type: Noun
• Root: दिश् (प्रातिपदिक) ‘direction’

• अघायुः: evil-lived; one with harmful life/intent
• अघायुः: Kartā (अभिदासात् इत्यस्य कर्ता; यः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Noun (epithet)
• Root: अघ-आयुस् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय) < अघ ‘evil’ + आयुस् ‘life’

• अभिदासात्: has assailed/has attacked (by hostile act/sorcery)
• अभिदासात्: —
• Type: Verb
• Root: अभि-दास् (धातु) ‘to assail/attack, practice hostile sorcery’ (वैदिक प्रयोग) अथवा ‘अभिदास’ (कृदन्त/नाम) से

• एतत्: this
• एतत्: Karma (ऋच्छात् इत्यस्य कर्म)
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सः: he
• सः: Kartā (ऋच्छात् इत्यस्य कर्ता)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ऋच्छात्: let him go/come; let it befall (him)
• ऋच्छात्: —
• Type: Verb
• Root: ऋच्छ्/ऋ (धातु) ‘to go, reach, fall upon’ (वैदिक) अथवा √ऋच्छ् ‘to come upon’

Attribution

Rishi: Atharvanic protective tradition (variable anukramaṇī)

Devata: Aśmavarman (protective power)

Chandas: Anuṣṭubh-like (formulaic)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"bhayankara","emotional_arc":"From alertness to firm command: threat is acknowledged, then decisively neutralized.","listener_experience":"A sense of being armoured and enclosed; courage without agitation.","intensity":6}