Mantra 7

Sukta 89

Sanskrit (Devanagari)

आराच्छत्रुमप बाधस्व दूरमुग्रो यः शम्बः पुरुहूत तेन । अस्मे धेहि यवमद् गोमदिन्द्र कृधी धियं जरित्रे वाजरत्नाम्

IAST Transliteration

ārā́c chatrúm ápa bādhasva dūrám ugró yáḥ śámbhaḥ puruhūta téna | asmè dhehi yáva-mad gó-mad indra kṛdhí dhíyaṃ jaritré vā́ja-ratnām ||

English Translation (Griffith/Whitney)

From far away thrust off the enemy—drive him afar—O fierce yet gracious, Much-invoked: with that same might. Bestow on us, O Indra, barley-rich and cattle-rich abundance; and make for the singer thought that hath prize and treasure.

Translation

ଦୂରରୁ ଶତ୍ରୁକୁ ଅପସାରଣ କର; ତାକୁ ଅତି ଦୂରକୁ ହଂକାଇ ଦମନ କର—ହେ ଉଗ୍ର କିନ୍ତୁ ଶୁଭକର (ଶମ୍ଭ), ବହୁବାର ଆହ୍ୱାନିତ (ପୁରୁହୂତ)! ସେଇ ଶକ୍ତିରେ। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମକୁ ଯବ-ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଗୋ-ସମୃଦ୍ଧି ଥିବା ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଦିଅ; ଏବଂ ଜରିତା/ସ୍ତୋତା ପାଇଁ ବାଜ ଓ ରତ୍ନଧାରୀ ଧୀ (ବୁଦ୍ଧି) ଗଢ଼ିଦିଅ।

Word by Word

• आ॒रात्: from afar, away
• आ॒रात्: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: आ॒रात् (अव्यय-प्रातिपदिक) < आ + रात्

• शत्रुम्: the enemy
• शत्रुम्: Karma
• Type: Noun
• Root: शत्रु (प्रातिपदिक)

• अप: away, off
• अप: —
• Type: Indeclinable
• Root: अप (उपसर्ग/अव्यय)

• बाधस्व: drive away!, repel!
• बाधस्व: (कर्तृ-आश्रयः)
• Type: Verb
• Root: बाध् (धातु)

• दूरम्: far (away)
• दूरम्: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: दूर (प्रातिपदिक)

• उग्रः: fierce, mighty
• उग्रः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• शम्बः: Śambha (a name/epithet)
• शम्बः: Kartā
• Type: Noun
• Root: शम्ब (प्रातिपदिक)

• पुरुहूत: O Puruhūta (much-invoked, Indra)
• पुरुहूत: Sambodhana
• Type: Noun
• Root: पुरुहूत (प्रातिपदिक)

• तेन: with that; by him/it
• तेन: Karaṇa
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्मे: to us / for us
• अस्मे: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• धेहि: place!, bestow!
• धेहि: (कर्तृ-आश्रयः)
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)

• यवम्: barley
• यवम्: Karma
• Type: Noun
• Root: यव (प्रातिपदिक)

• अत्: and, also (Vedic particle)
• अत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: अद् (अव्यय/निपात; वैदिक)

• गोमत्: rich in cattle, cattle-possessing
• गोमत्: Karma
• Type: Adjective
• Root: गोमत् (प्रातिपदिक; गो + मतुप्)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: Sambodhana
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• कृधी: make!, fashion!
• कृधी: (कर्तृ-आश्रयः)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• धियम्: thought, insight, prayer
• धियम्: Karma
• Type: Noun
• Root: धि (प्रातिपदिक; स्त्री)

• जरित्रे: for the singer/praiser
• जरित्रे: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: जरितृ (प्रातिपदिक)

• वाजरत्नाम्: having prize-and-treasure; rich in booty and wealth
• वाजरत्नाम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: वाजरत्न (प्रातिपदिक; वाज + रत्न)

Attribution

Rishi: RV-derived Indra-stuti attribution (as preserved in AV 20 collections)

Devata: Indra (Puruhūta; ugra/śambha dual aspect)

Chandas: Triṣṭubh

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"Aggressive warding → benevolent granting → settled prosperity and inspired mind.","listener_experience":"Felt protection plus hope of tangible provision; energized but not chaotic.","intensity":7}