Mantra 1

Sukta 87

Sanskrit (Devanagari)

अध्वर्यवोऽरुणं दुग्धमंशुं जुहोतन वृषभाय क्षितीनाम्। गौराद् वेदीयां अवपानमिन्द्रो विश्वाहेद् याति सुतसोममिच्छन्

IAST Transliteration

ádhvaryavo ’ruṇáṃ dugdhám áṃśuṃ juhótana vṛṣabhā́ya kṣitī́nām | gáurād védīyām avapā́nam índro viśvā́ha íd yā́ti sutásomam icchán |

English Translation (Griffith/Whitney)

O Adhvaryus, offer ye the ruddy, milked-out Soma-stalk unto the Bull of the peoples. From the bright vessel, at the altar, Indra evermore draws near, desiring the pressed Soma for his draught.

Translation

ହେ ଅଧ୍ୱର୍ୟବୋ, କ୍ଷିତୀନାମ୍ (ଜନମାନଙ୍କର) ବୃଷଭ—ବଳବାନଙ୍କ ପାଇଁ—ଅରୁଣ (ଲାଲ ଛାୟାର) ଦୁଗ୍ଧ ଅଂଶୁ (ସୋମଦଣ୍ଡ)କୁ ଜୁହୋତନ (ଆହୁତି) କର। ବେଦୀରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପାତ୍ରରୁ ଇନ୍ଦ୍ର ସଦା ସମୀପକୁ ଆସନ୍ତି, ସୁତସୋମ (ପିଷିତ/ଚାପିତ ସୋମ)କୁ ନିଜ ପାନ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା କରି।

Word by Word

• अध्वर्यवः: O Adhvaryu priests
• अध्वर्यवः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अध्वर्यु (प्रातिपदिक)

• अरुणम्: ruddy, tawny
• अरुणम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: अरुण (प्रातिपदिक)

• दुग्धम्: milked (milk)
• दुग्धम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: दुह् (धातु) → दुग्ध (कृदन्त/भूतकृदन्त)

• अंशुम्: the Soma-stalk / Soma
• अंशुम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अंशु (प्रातिपदिक)

• जुहोतन: offer (in oblation)!
• जुहोतन: क्रिया
• Type: Verb
• Root: हु (धातु)

• वृषभाय: for the bull (mighty one)
• वृषभाय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: वृषभ (प्रातिपदिक)

• क्षितीनाम्: of the dwellings/peoples
• क्षितीनाम्: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: क्षिति (प्रातिपदिक)

• गौरात्: from the bull/bright one (Soma/Agni epithet)
• गौरात्: अपादान
• Type: Noun
• Root: गौर (प्रातिपदिक)

• वेदीयाम्: on the altar
• वेदीयाम्: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: वेदी (प्रातिपदिक)

• अवपानम्: a draught/drinking (libation)
• अवपानम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अवपान (प्रातिपदिक)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• विश्वाह: all day / every day
• विश्वाह: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: विश्वाह (अव्यय)

• इत्: indeed, just
• इत्: सम्बन्ध/निपात
• Type: Indeclinable
• Root: इत् (निपात/अव्यय)

• याति: goes
• याति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: या (धातु)

• सुतसोमम्: pressed Soma
• सुतसोमम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सुतसोम (प्रातिपदिक; सुत + सोम समास)

• इच्छन्: desiring
• इच्छन्: कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषणम्)
• Type: Verb
• Root: इष्/इच्छ् (धातु) → इच्छन्त् (वर्तमान कृदन्त)

Attribution

Rishi: Rigvedic attribution (soma/Indra context; specific r̥ṣi per RV source).

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (source-dependent)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From directive ritual command to the felt nearness of a mighty ally.","listener_experience":"Confidence, readiness, and the sense of being backed by a larger power.","intensity":7}