Mantra 3

Sukta 53

Sanskrit (Devanagari)

य उग्रः सन्ननिष्टृत स्थिरो रणाय संस्कृतः । यदि स्तोतुर्मघवा शृणवद्धवं नेन्द्रो योषत्या गमत्

IAST Transliteration

yá ugráḥ sán naniṣṭṛt sthiró raṇā́ya sáṃkṛtaḥ | yádi stotúr maghávā śṛṇávad dhávaṃ néndró yoṣátyā́ gámāt ||

English Translation (Griffith/Whitney)

He who, fierce, unflinching, firm, is made ready for the battle—if the bounteous one shall hear the singer’s call, then Indra will not fail to come with willing favor.

Translation

ଯେ ଉଗ୍ର, ଅଚଳ, ସ୍ଥିର, ଏବଂ ରଣ ପାଇଁ ସୁସଜ୍ଜିତ—ଯଦି ଦାତା ମଘବା ସ୍ତୋତାର ଆହ୍ୱାନ ଶୁଣନ୍ତି, ତେବେ ଇନ୍ଦ୍ର ଇଚ୍ଛାପୂର୍ବକ କୃପା ସହ ଆସିବାରେ କେବେ ଅପରାଧ କରିବେ ନାହିଁ।

Word by Word

• यः: who, that (he who)
• यः: सम्बन्ध/विशेषण (यः = ‘who/that’ introducing relative clause)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• उग्रः: fierce, mighty
• उग्रः: विशेषण (यः…)
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)

• सन्: being
• सन्: विशेषण (यः…)
• Type: Participle
• Root: अस् (धातु) → शतृ/वर्तमान-कृदन्त ‘सत्/सन्’

• अनिष्टृत: not overcome/unchecked; not ‘drawn down’
• अनिष्टृत: विशेषण (यः…)
• Type: Adjective
• Root: नि-स्तृ (धातु) + नञ्/अ- (निषेध) → ‘अनिष्टृत्’ (प्रातिपदिक/कृदन्त-स्वरूप)

• स्थिरः: firm, steady
• स्थिरः: विशेषण (यः…)
• Type: Adjective
• Root: स्थिर (प्रातिपदिक)

• रणाय: for battle
• रणाय: सम्प्रदान (उद्देश्यः) / प्रयोजनम्
• Type: Noun
• Root: रण (प्रातिपदिक)

• संस्कृतः: prepared, well-equipped
• संस्कृतः: विशेषण (यः…)
• Type: Participle (past passive)
• Root: सम्-√कृ (धातु) → भूतकृदन्त ‘संस्कृत’

• यदि: if
• यदि: —
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)

• स्तोतुः: of the praiser
• स्तोतुः: सम्बन्ध (genitive: ‘of the praiser’)
• Type: Noun
• Root: स्तोतृ (प्रातिपदिक)

• मघवा: the bountiful one (Indra)
• मघवा: कर्तृ (शृणवत्…)
• Type: Noun (epithet)
• Root: मघवन् (प्रातिपदिक; इन्द्र-विशेषण)

• शृणवत्: may (he) hear
• शृणवत्: क्रिया (मुख्य)
• Type: Verb
• Root: √श्रु (धातु) → लोट्/विधिलिङ्?; here 3sg optative ‘शृणवत्’ (विधिलिङ्, परस्मै)

• हवम्: invocation, call
• हवम्: कर्म (what is heard)
• Type: Noun
• Root: हव (प्रातिपदिक; √ह्वा/हू ‘to call’ related)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ (गमत्)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• योषत्या: with a woman/with a wife; with the womenfolk
• योषत्या: करण/सह (सहचर्ये—‘with/along with’)
• Type: Noun
• Root: योषत्/योषती (प्रातिपदिक; ‘woman/maiden’, also ‘with women/with a wife’ in instr.)

• गमत्: may (he) come / let (him) come
• गमत्: क्रिया (मुख्य)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु)

Attribution

Rishi: As per RV source of AV 20.53 (edition-dependent).

Devata: Indra.

Chandas: Triṣṭubh.

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"Steel-like readiness → clear calling → calm assurance of help.","listener_experience":"Grounded courage; sense of being backed by a powerful ally.","intensity":6}