Mantra 1

Sukta 50

Sanskrit (Devanagari)

कन्नव्यो अतसीनां तुरो गृणीत मर्त्यः । नही न्वस्य महिमानमिन्द्रियं स्वर्गृणन्त आनशुः

IAST Transliteration

kán navyò atasī́nāṁ turó gṛṇīta mártyaḥ | nahī́ nv asya mahimā́nam indriyáṁ su-gṛṇánta ānaśúḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

When shall a mortal newly praise the Overcomer of the Atasins? For none, indeed, have reached his greatness, his Indra-power, though they laud him never so well.

Translation

ଅତସୀନମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରୁଥିବା ତୁରକୁ କେବେ ଗୋଟିଏ ମର୍ତ୍ୟ ନୂତନଭାବେ ସ୍ତୁତି କରିବ? କାରଣ ତାହାର ମହତ୍ତ୍ୱକୁ, ତାହାର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ଶକ୍ତିକୁ କେହି ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିନାହାନ୍ତି—ଯେତେ ଭଲଭାବେ ସ୍ତୁତି କଲେ ମଧ୍ୟ।

Word by Word

• कन्नव्यः: the Kanna(vya)s / the singers (Kanna lineage)
• कन्नव्यः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: कन्नव्य (प्रातिपदिक; ‘कन्नव्य’ = स्तुतिकर्ता/गायक, ऋषि-नाम/विशेषण)

• अतसीनाम्: of the flax-plants
• अतसीनाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अतसी (प्रातिपदिक; ‘अतसी’ = अतसी/अलसी, flax)

• तुरः: the swift/strong one
• तुरः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: तुर (प्रातिपदिक; ‘तुर’ = वेगवान्/शूरः)

• गृणीत: let (him) praise / may (he) sing
• गृणीत: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √गॄ/गृ (स्तुतौ)

• मर्त्यः: a mortal
• मर्त्यः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निषेध)

• हि: indeed / for
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात; अवधान/हेतु)

• नु: now / surely
• नु: —
• Type: Indeclinable
• Root: नु (निपात; बल/अनुक्रम)

• अस्य: of him / of this (one)
• अस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• महिमानम्: greatness, might
• महिमानम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: महिमन् (प्रातिपदिक)

• इन्द्रियम्: Indra-like power / heroic strength
• इन्द्रियम्: कर्म (महिमानम् इन्द्रियम्—विशेषण/समासार्थः)
• Type: Noun
• Root: इन्द्रिय (प्रातिपदिक; ‘इन्द्र-सम्बन्धि बलम्/वीर्यम्’)

• स्वः: well / heaven(ly)
• स्वः: —
• Type: Indeclinable
• Root: स्वर्/स्वः (अव्यय/नाम; ‘स्वर्ग’)

• गृणन्तः: praising, singing
• गृणन्तः: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: √गॄ/गृ (स्तुतौ)

• आनशुः: they attained / reached
• आनशुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √अश् (व्याप्तौ/प्रापणे) → आ-√अश्

Attribution

Rishi: RV-derived Indra hymn tradition

Devata: Indra

Chandas: Anuṣṭubh (shorter, epigrammatic; AV20 includes mixed meters)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"Wonder at the unreachable greatness → energized resolve to keep praising anew.","listener_experience":"A mix of humility and uplift; motivation to practice again without cynicism.","intensity":5}