Mantra 8

Sukta 23

Sanskrit (Devanagari)

मारे अस्मद् वि मुमुचो हरिप्रियार्वाङ् याहि । इन्द्र स्वधावो मत्स्वेह

IAST Transliteration

māré asmád ví mumúco hári-priyārvā́ṅ yā́hi | índra svadhāvo mátsv ihá

English Translation (Griffith/Whitney)

O slayer, from us do thou wholly loose (the harm); O lover of the tawny steeds, come hitherward. Indra, lord of native might, amid the Soma-exhilarations drink thou here.

Translation

ହେ ମାରେ (ଶତ୍ରୁ-ନାଶକ), ଆମଠାରୁ (ହାନି/ଅପଶକୁନ)କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମୁକ୍ତ କର। ହେ ହରିପ୍ରିୟ (ତବ ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ), ଆମ ପାଖକୁ ଆସ। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ସ୍ୱଧାବାନ (ସ୍ୱଜାତ ବଳର ଅଧିପତି), ଏଠାରେ ସୋମର ମତ୍ସ୍ୟ (ଉଲ୍ଲାସ) ମଧ୍ୟରେ ପାନ କର।

Word by Word

• मारे: O slayer / O killer (epithet)
• मारे: सम्बोधन (कारकातीत) / संबोधन
• Type: Noun
• Root: मार (धातु) / मार (प्रातिपदिक)

• अस्मत्: of us / our
• अस्मत्: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वि: apart, away, forth
• वि: क्रियाविशेषण (प्रकार/विभाग) / उपसर्ग
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/निपात)

• मुमुचः: you released / you set free
• मुमुचः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)

• हरिप्रिया: dear to Hari (Vishnu/Indra’s bay-horses)
• हरिप्रिया: विशेषण / सम्भवतः सम्बोधन
• Type: Adjective
• Root: हरि-प्रिय (प्रातिपदिक; समासः)

• अर्वाङ्: hither, toward us
• अर्वाङ्: क्रियाविशेषण (दिशा)
• Type: Indeclinable (directional) / Adverbial
• Root: अर्वाञ्च् (दिक्शब्द-प्रातिपदिक)

• या॑हि: come / go (hither)!
• या॑हि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: या (धातु)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन (कारकातीत)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• स्वधावः: O possessor of svadhā (innate power/ritual potency)
• स्वधावः: सम्बोधन-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: स्वधा-वन् (प्रातिपदिक; ‘स्वधा’ + वन्)

• मत्सु: among the exhilarated (ones) / in the joys
• मत्सु: अधिकरण (locus: ‘among/in’) / क्रियाविशेषण
• Type: Noun/Adjective (locative plural used adverbially)
• Root: मद् (धातु) → ‘मत्’ (कृदन्त/प्रातिपदिक ‘intoxicated/joyful’)

• इह: here
• इह: अधिकरण (स्थान) / क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)

Attribution

Rishi: RV-derived Indra hymn tradition (as transmitted in AV 20)

Devata: Indra

Chandas: Anuṣṭubh

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"raudra","emotional_arc":"From urgent appeal to decisive unbinding, then swift summoning, ending in empowered exhilaration.","listener_experience":"Surge of protective confidence; felt loosening of internal knots; readiness to confront threats.","intensity":8}