Mantra 4

Sukta 118

Sanskrit (Devanagari)

इन्द्रो मह्ना रोदसी पप्रथच्छव इन्द्रः सूर्यमरोचयत्। इन्द्रे ह विश्वा भुवनानि येमिर इन्द्रे सुवानास इन्दवः

IAST Transliteration

índro mahnā́ ródasī paprathác chávo índraḥ sū́ryam arocayat | índre ha víśvā bhúvanāni yemire índre suvānā́sa índavaḥ

English Translation (Griffith/Whitney)

Indra, by his greatness, hath spread the two worlds forth—his might; Indra hath made the Sun to shine. In Indra, indeed, all beings have their stay; in Indra rest the Soma-drops when pressed.

Translation

ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ମହିମାରେ—ନିଜ ତେଜରେ—ଦୁଇ ଲୋକ (ରୋଦସୀ) କୁ ବିସ୍ତାର କଲେ; ଇନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ପ୍ରକାଶିତ କଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରରେ ନିଶ୍ଚୟ ସମସ୍ତ ଭୁବନ ନିବିଡ଼ ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ; ପିଷ୍ଟ (ଚାପିତ) ସୋମରସର ବିନ୍ଦୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରରେ ହିଁ ଆଶ୍ରୟ ପାଆନ୍ତି।

Word by Word

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• मह्ना: by (his) might/power
• मह्ना: करण
• Type: Noun
• Root: मघन्/मह्न् (प्रातिपदिक; ‘महन्’ से भाव/करण-रूप)

• रोदसी: the two worlds (heaven and earth)
• रोदसी: कर्म
• Type: Noun
• Root: रोदसी (प्रातिपदिक; द्विवचन-रूप)

• पप्रथत्: spread out, expanded
• पप्रथत्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √प्रथ् (प्रथँ विस्तारे)

• शवः: strength, vigor
• शवः: कर्तृ (विशेष्य/सहकर्तृ-भाव)
• Type: Noun
• Root: शवस् (प्रातिपदिक)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• सूर्यम्: the sun
• सूर्यम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• अरोचयत्: made (it) shine, caused to shine
• अरोचयत्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √रुच् (रुचँ दीप्तौ) [णिच्]

• इन्द्रे: in/with Indra
• इन्द्रे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• हि: indeed, for
• हि: (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• विश्वा: all
• विश्वा: कर्तृ (भुवनानि-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• भुवनानि: beings, worlds
• भुवनानि: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: भुवन (प्रातिपदिक)

• येमिरे: rested/settled, were held in check
• येमिरे: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √यम् (यमँ उपरमे/नियमे)

• इन्द्रे: in/with Indra
• इन्द्रे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• सुवानासः: being pressed, freshly pressed
• सुवानासः: कर्तृ (इन्दवः-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सुवान (कृदन्त; √सु ‘to press/produce (soma)’ का शानच्/आनच्-प्रत्यय)

• इन्दवः: soma-drops
• इन्दवः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्दु (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: RV-derived; per RV source-hymn attribution.

Devata: Indra (with Soma implicitly)

Chandas: RV meter (Triṣṭubh); confirm via RV parallel.

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From proclamation of vast power (world-expansion) to settled assurance (all beings rest in Indra).","listener_experience":"A sense of being backed by a cosmic champion; steadiness and uplift.","intensity":7}