Mantra 3

Sukta 31

Sanskrit (Devanagari)

करीषिणीं फलवतीं स्वधामिरां च नो गृहे। औदुम्बरस्य तेजसा धाता पुष्टिं दधातु मे

IAST Transliteration

karīṣiṇī́ṃ phálavatīṃ svadhā́m irā́ṃ ca no gṛhé | audúmbarasya téjasā dhātā́ púṣṭiṃ dadhātu mé ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Manure-rich, fruitful, self-sustained, and Irā of nourishment—within our house: by the splendour of the Udumbara may Dhātṛ, the Ordainer, set fast for me increase.

Translation

ଗୋବର-ସମୃଦ୍ଧ, ଫଳବତୀ, ସ୍ୱଧାମ (ସ୍ୱୟଂ-ଆଧାରିତ) ଏବଂ ପୋଷଣର ଇରା—ଆମ ଘରେ ବସୁ। ଔଦୁମ୍ବର (ଉଦୁମ୍ବର)ର ତେଜରେ ଧାତୃ (ବିଧାତା) ମୋ ପାଇଁ ପୁଷ୍ଟି (ବୃଦ୍ଧି)କୁ ଦୃଢ଼ କରୁନ୍ତୁ।

Word by Word

• करीषिणीम्: dung-manured / rich in manure (fertile)
• करीषिणीम्: कर्म (धा- ‘दधातु’ का)
• Type: Adjective
• Root: करीषिन् (प्रातिपदिक) < करीष (गोमय/खाद) + -इन्

• फलवतीम्: fruitful, bearing fruit
• फलवतीम्: कर्म (धा- ‘दधातु’ का)
• Type: Adjective
• Root: फलवत् (प्रातिपदिक) < फल + -वत्

• स्वधाम्: one’s own abode/seat; proper place (svadhā)
• स्वधाम्: कर्म (धा- ‘दधातु’ का)
• Type: Noun
• Root: स्वधा (प्रातिपदिक)

• इराम्: nourishment, refreshment, food
• इराम्: कर्म (धा- ‘दधातु’ का)
• Type: Noun
• Root: इरा (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• नः: of us / our
• नः: सम्बन्ध (possessor)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• गृहे: in (our) house
• गृहे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)

• औदुम्बरस्य: of the udumbara (fig-tree)
• औदुम्बरस्य: सम्बन्ध
• Type: Adjective (genitival)
• Root: औदुम्बर (प्रातिपदिक) < उदुम्बर (fig-tree) + अण्

• तेजसा: by/with splendor, vigor
• तेजसा: करण
• Type: Noun
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक)

• धाता: Dhātṛ (the Creator/Ordainer)
• धाता: कर्ता
• Type: Noun
• Root: धातृ (प्रातिपदिक; देवता-नाम) < √धा (धारणे/स्थापने) + तृ

• पुष्टिम्: nourishment, prosperity
• पुष्टिम्: कर्म (दधातु का)
• Type: Noun
• Root: पुष्टि (प्रातिपदिक)

• दधातु: may he place/grant
• दधातु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √धा (धारणे/स्थापने)

• मे: to me
• मे: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (late book; specific r̥ṣi attribution varies in ancillary lists)

Devata: Dhātṛ (with Irā/puṣṭi as functional powers; audumbara-maṇi as vehicle)

Chandas: Anuṣṭubh (predominant in AV paustika charms; pāda-structure consistent)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"Gentle invocation of fertile abundance → quiet confidence in ordained increase.","listener_experience":"Warm domestic reassurance; a sense of ‘the house will hold.’","intensity":4}