Mantra 2

Sukta 1

Sanskrit (Devanagari)

इमं होमा यज्ञमवतेमं संस्रावणा उत। यज्ञमिमं वर्धयता गिरः संस्राव्येऽण हविषा जुहोमि

IAST Transliteration

imáṃ hómā́ yajñám avatémáṃ saṃsrāvaṇā utá | yajñám imáṃ vardhayatā giraḥ saṃsrāvyé’ṇa havíṣā juhomi

English Translation (Griffith/Whitney)

Aid ye this sacrifice, O Oblations; aid ye it, O Powers of Confluence. Yea, with this oblation in the samsrāvya-offering I pour; do ye, O sacred utterances, increase this sacrifice.

Translation

ହେ ହୋମାଃ (ଆହୁତିମାନେ), ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ସହାୟ କର; ହେ ସଂସ୍ରାବଣାଃ (ସଙ୍ଗମ-ଶକ୍ତିମାନେ), ଏହାକୁ ମଧ୍ୟ ସହାୟ କର। ହଁ, ସଂସ୍ରାବ୍ୟ ଅର୍ପଣରେ ଏହି ହବିଷା ସହିତ ମୁଁ ଆହୁତି ଢାଳୁଛି; ହେ ପବିତ୍ର ଗିରଃ (ମନ୍ତ୍ରୋଚ୍ଚାର), ତୁମେ ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ବଢ଼ାଅ।

Word by Word

• इमम्: this
• इमम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• होमाः: oblations / offerings
• होमाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: होम (प्रातिपदिक; √हु ‘to offer’ से)

• यज्ञम्: sacrifice
• यज्ञम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक; √यज् ‘to sacrifice’ से)

• अवते: helps / protects
• अवते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √अव् (रक्षण-गत्यर्थ) / अव् ‘to help, protect’

• इमम्: this
• इमम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• संस्रावणाः: (ritual) strainers / filtering vessels
• संस्रावणाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: संस्रावण (प्रातिपदिक; सम्+√स्रु ‘to flow’ से; ‘स्रावण’)

• उत: and / also
• उत: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: उत

• यज्ञम्: sacrifice
• यज्ञम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक; √यज्)

• इमम्: this
• इमम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वर्धयत: increase / strengthen (you all)!
• वर्धयत: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वृध् (वर्धने) / √वर्ध्

• गिरः: hymns / utterances
• गिरः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: गिर् (प्रातिपदिक)

• संस्राव्ये: in/at the straining (vessel/place)
• संस्राव्ये: अधिकरण
• Type: Adjective/Participle
• Root: संस्राव्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; सम्+√स्रु + य (यत्) ‘to be filtered/strained’)

• अण: (particle; likely ‘then/thereupon/indeed’)
• अण: सम्बन्ध/निपात
• Type: Indeclinable
• Root: (पाठभेद/निगूढ-रूप) ‘अण’—अव्यय/निपात (अथर्ववैदिक-प्रयोग); सम्भवतः ‘अनु/अथ’ इत्यर्थे

• हविषा: with the oblation
• हविषा: करण
• Type: Noun
• Root: हविस् (प्रातिपदिक; √हु से)

• जुहोमि: I offer (into the fire)
• जुहोमि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √हु (होमने) ‘to offer, sacrifice’

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (late AV liturgical stratum; r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī)

Devata: Yajña (personified sacrifice), Giraḥ (sacred utterances), and ritual powers termed Saṃsrāvaṇa

Chandas: Mixed/late liturgical cadence; approximates Anuṣṭubh-like cola but not strictly metrical in this transmission

Mantra Rasa

Primary: adbhuta

Secondary: shanta