Mantra 20

Sukta 3

Sanskrit (Devanagari)

ये अत्रयो अङ्गिरसो नवग्वा इष्टावन्तो रातिषाचो दधानाः । दक्षिणावन्तः सुकृतो य उ स्थासद्यास्मिन् बर्हिषि मादयध्वम्

IAST Transliteration

yé atráyo aṅgíraso návagvā iṣṭā́vanto rātiṣā́co dádhānāḥ | dákṣiṇāvantaḥ sukṛ́to yá u sthā́sadyāsmín bárhiṣi mādayadhvam ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Ye Atris, ye Angirases, ye Navagvas—rich in sacrifice, bearing the winning of gifts; ye endowed with fees, ye doers of good—since such indeed ye are, sit down upon this sacred grass and take your gladness.

Translation

ହେ ଅତ୍ରିମାନେ, ହେ ଅଙ୍ଗିରସମାନେ, ହେ ନବଗ୍ୱମାନେ—ଇଷ୍ଟାବନ୍ତ (ଯଜ୍ଞରେ ସମୃଦ୍ଧ) ହୋଇ, ଦାନ-ଲାଭ (ରାତିଷାଚଃ) ବହନ କରୁଥିବା; ଦକ୍ଷିଣାବନ୍ତ, ସୁକୃତ (ସତ୍କର୍ମୀ) ତୁମେ—ଯେହେତୁ ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଏମିତି, ଏହି ବର୍ହିଷ୍ (ପବିତ୍ର କୁଶ-ଘାସ) ଉପରେ ବସି ଆନନ୍ଦ କର।

Word by Word

• ये: who (those who)
• ये: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अत्रयः: the Atri-s (Atris)
• अत्रयः: Kartā
• Type: Noun (proper) / Adjective (patronymic)
• Root: अत्रि (ऋषि-नाम, प्रातिपदिक)

• अङ्गिरसः: the Aṅgiras-s
• अङ्गिरसः: Kartā
• Type: Noun (proper) / Adjective (patronymic)
• Root: अङ्गिरस् (ऋषि-नाम, प्रातिपदिक)

• नवग्वाः: the Navagva-s
• नवग्वाः: Kartā
• Type: Noun (proper) / Adjective
• Root: नवग्व (गण/ऋषि-नाम, प्रातिपदिक)

• इष्टावन्तः: possessing the desired (boons); successful in sacrifice
• इष्टावन्तः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: इष्टावन्त (प्रातिपदिक; इष्ट + वन्त)

• रातिषाचः: attaining/bringing gifts; gift-winning
• रातिषाचः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: रातिषाच (प्रातिपदिक; राति + साच)

• दधानाः: bearing; holding; placing
• दधानाः: Kartā
• Type: Verb (participle)
• Root: धा (धातु) → दधा- (वर्तमान-प्रत्यय) + शानच्

• दक्षिणावन्तः: having dakṣiṇā-fees; bountiful
• दक्षिणावन्तः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: दक्षिणावन्त (प्रातिपदिक; दक्षिणा + वन्त)

• सुकृतः: well-doing; virtuous; of good deeds
• सुकृतः: Kartā
• Type: Adjective / Noun
• Root: सुकृत (प्रातिपदिक; सु + कृत) अथवा सुकृत्

• यः: who (he who)
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• उ: indeed; and
• उ: —
• Type: Indeclinable
• Root: उ (निपात)

• स्थासत्: may (he) stand / be present
• स्थासत्: —
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) → स्था + स (आशीर्लिङ्/विधिलिङ् 2/3?)

• इह: here
• इह: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikaraṇa
• Type: Pronoun
• Root: अयम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• बर्हिषि: on the sacred grass (barhis)
• बर्हिषि: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: बर्हिस् (प्रातिपदिक)

• मादयध्वम्: rejoice; be exhilarated; take delight
• मादयध्वम्: —
• Type: Verb
• Root: मद् (धातु) → मादय (णिजन्त) + ध्वम्

Attribution

Rishi: Pitṛs as ṛṣi-lineages (Atri/Angiras/Navagva complex)

Devata: Pitaraḥ (ancestral seers)

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From invocation of powerful lineages to satisfied rejoicing; awe settles into peace.","listener_experience":"Sense of being surrounded by competent ancestral sages; uplift and legitimization.","intensity":6}