Mantra 9

Sukta 6

Sanskrit (Devanagari)

भवाशर्वाविदं ब्रूमो रुद्रं पशुपतिश्च यः । इषूर्या एषां संविद्म ता नः सन्तु सदा शिवाः

IAST Transliteration

bhavaśarvā́v idáṁ brūmo rudráṁ paśupátiṁ ca yáḥ | iṣū́ryā eṣā́ṁ saṁvidmá tā́ no sántu sádā śivā́ḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

To Bhava and to Śarva this we speak—to Rudra, and to Paśupati: we know full well their arrowy powers; let those be ever gracious unto us.

Translation

ଭବ ଓ ଶର୍ବଙ୍କୁ ଆମେ ଏହି କଥା କହୁଛୁ—ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଏବଂ ପଶୁପତିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ, ଯିଏ ଅଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କର ବାଣସଦୃଶ ଶକ୍ତି (ଇଷୂର୍ୟା) ଆମେ ଭଲଭାବେ ଜାଣୁଛୁ; ସେଗୁଡ଼ିକ ଆମ ପାଇଁ ସଦା ଶିବ (କଲ୍ୟାଣକର/କୃପାଳୁ) ହେଉ।

Word by Word

• भवा: Bhava (a name/aspect of Rudra)
• भवा: सम्बोधन/विषय (नामनिर्देश) — वाक्ये स्तुत्य-देवता
• Type: Noun (Proper/Deity name)
• Root: भव (प्रातिपदिक: भव) / (देवनाम)

• शर्वा: Śarva (a name/aspect of Rudra)
• शर्वा: सम्बोधन/विषय (नामनिर्देश)
• Type: Noun (Proper/Deity name)
• Root: शर्व (प्रातिपदिक: शर्व) / (देवनाम)

• इदम्: this (statement/this)
• इदम्: कर्म (ब्रूमो इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ब्रूमः: we say / we declare
• ब्रूमः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)

• रुद्रम्: Rudra
• रुद्रम्: कर्म (ब्रूमो इत्यस्य—यम् उद्दिश्य)
• Type: Noun (Deity)
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक: रुद्र)

• पशुपतिः: the Lord of cattle/creatures (Paśupati)
• पशुपतिः: विशेषण/समनाधिकरण (रुद्रस्य)
• Type: Noun (Title/Epithet)
• Root: पशुपति (प्रातिपदिक: पशु-पति)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• यः: who
• यः: कर्तृ (अन्तर्निहित-क्रियायाः/सम्बन्धः) — ‘who’ referring to Rudra/Paśupati
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इषूर्याः: the arrow(-like) powers / missiles (iṣūryāḥ)
• इषूर्याः: कर्तृ (विद्म इत्यस्य—याः ‘इषूर्याः’ इति)
• Type: Noun
• Root: इषूर्या (प्रातिपदिक; स्त्री.)

• एषाम्: of these
• एषाम्: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of these’
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• संविद्म: we have known / we know well
• संविद्म: क्रिया
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु) + सम् (उपसर्ग)

• ताः: those (f.)
• ताः: कर्तृ (सन्तु इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नः: for us / to us
• नः: सम्प्रदान (हितार्थे) — ‘for us/to us’
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सन्तु: let them be
• सन्तु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• सदा: always
• सदा: अधिकरण (काल) — ‘always’
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)

• शिवाः: auspicious, benign
• शिवाः: विशेषण (कर्तृ-पदस्य) — ‘auspicious’ qualifying ‘tāḥ’
• Type: Adjective
• Root: शिव (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (anonymous)

Devata: Rudra (Bhava, Śarva), Paśupati

Chandas: Anuṣṭubh

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"bhayankara","emotional_arc":"From reverent fear (naming the terrible forms) → steadiness (we know) → pacified auspiciousness (sadā śivāḥ).","listener_experience":"Awe without panic; felt safety through respectful alignment with the feared power.","intensity":6}