Mantra 11

Sukta 6

Sanskrit (Devanagari)

सप्तर्षीन् वा इदं ब्रूमोऽपो देवीः प्रजापतिम्। पितॄन् यमश्रेष्ठान् ब्रूमस्ते नो मुञ्चन्त्वंहसः

IAST Transliteration

saptarṣī́n vá idáṁ brūmo ’pó devī́ḥ prajā́patiṁ | pitṝ́n yamaśréṣṭhān brūmás té no muñcántv áṁhasaḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

The Seven Seers, verily, we thus address; the Waters, the Goddesses, and Prajāpati; the Fathers whose chief is Yama we address: let these release us from distress.

Translation

ଆମେ ନିଶ୍ଚୟ ଏଠାରେ ସପ୍ତର୍ଷିମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରୁଛୁ; ଦେବୀ ଆପଃ (ଜଳମାନ) ଓ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ; ଯମଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବେ ଧାରଣ କରୁଥିବା ପିତୃମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆମେ ସମ୍ବୋଧନ କରୁଛୁ—ସେମାନେ ଆମକୁ ଅଂହସ୍ (କଷ୍ଟ/ପାପଜନ୍ୟ ଦୁଃଖ) ଠାରୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ।

Word by Word

• सप्तर्षीन्: the seven seers
• सप्तर्षीन्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सप्तऋषि (प्रातिपदिक)

• वै: indeed
• वै: —
• Type: Indeclinable
• Root: वै (निपात)

• इदम्: this
• इदम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ब्रूमः: we speak / we say
• ब्रूमः: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)

• अपः: the waters
• अपः: कर्म
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक)

• देवीः: divine (goddesses)
• देवीः: कर्म
• Type: Adjective
• Root: देवी (प्रातिपदिक)

• प्रजापतिम्: Prajāpati
• प्रजापतिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: प्रजापति (प्रातिपदिक)

• पितॄन्: the Fathers / ancestors
• पितॄन्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• यमश्रेष्ठान्: best under Yama / Yama’s foremost
• यमश्रेष्ठान्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: यम-श्रेष्ठ (समास-प्रातिपदिक)

• ब्रूमः: we speak / we invoke
• ब्रूमः: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)

• ते: they
• ते: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नः: for us / to us
• नः: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मुञ्चन्तु: may they release
• मुञ्चन्तु: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)

• अंहसः: from sin / distress
• अंहसः: अपादान
• Type: Noun
• Root: अंहस् (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (anonymous)

Devata: Saptarṣi, Āpas, Prajāpati, Pitṛs (Yamaśreṣṭha)

Chandas: Anuṣṭubh

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"karuna","emotional_arc":"Solemn address → tender inclusion of ancestors → relief through release.","listener_experience":"Quiet reassurance, a sense of being supported by both tradition and lineage.","intensity":5}