Sutra 8
Devanagari script
तस्याकरणे वा समाहर्तृपुरुषा ग्रीष्मे कर्षकाणामुद्वापं कारयेयुः ॥ कZ_०५.२.०८ ॥
Transliteration
tasyākaraṇe vā samāhartṛpuruṣā grīṣme karṣakāṇām udvāpaṃ kārayeyuḥ
Translation
ଯଦି ସେମାନେ ତାହା ନ କରନ୍ତି, ତେବେ ସମାହର୍ତ୍ତୃ (ରାଜସ୍ୱ-ସଂଗ୍ରାହକ)ଙ୍କ ଲୋକେ ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳରେ କୃଷକମାନଙ୍କ ଖେତରେ ସେମାନଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ବିଆ ବପନ/ଚାଷ କରାଇବେ।
Word by Word
तस्यof that / in its (case)
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
Formषष्ठी-एकवचनम् (पुं/नपुं), सर्वनाम-प्रातिपदिक
अकरणेin the non-performance / in the case of not doing (it)
अकरणे:
TypeNoun (action-noun)
Rootकृ
Formसप्तमी-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्ग; ‘अ-करण’ (निषेध) = न करणम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्यय
समाहर्तृपुरुषाःthe men/agents of the collector (Samāhartṛ)
समाहर्तृपुरुषाः:
TypeNoun
Rootसम्-आ-हृ (समाहर्तृ) + पुरुष
Formप्रथमा-बहुवचनम्, पुंलिङ्ग; समाहर्तुः पुरुषाः = समाहर्तृ-सेवकाः/अधिकृताः
ग्रीष्मेin summer
ग्रीष्मे:
TypeNoun
Rootग्रीष्म
Formसप्तमी-एकवचनम्, पुंलिङ्ग
कर्षकाणाम्of the farmers/cultivators
कर्षकाणाम्:
TypeNoun
Rootकर्षक
Formषष्ठी-बहुवचनम्, पुंलिङ्ग
उद्वापम्the udvāpa (a levy/collection; lit. ‘raising’)
उद्वापम्:
TypeNoun
Rootउद्वाप
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्ग
कारयेयुःthey should cause (it) to be done / should make (them) do
कारयेयुः:
TypeVerb
Rootकृ (णिच्)
Formलिङ् (विधिलिङ्), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुष, बहुवचनम्; causative ‘cause to do/make (someone) do’
Entities Mentioned
S
samāhartṛ (Collector)S
samāhartṛpuruṣāḥ (collector’s agents)K
karṣakāḥ (cultivators)FAQs
Direct state execution via the Collector’s agents—ensuring sowing/cultivation occurs on schedule to protect output and revenue.