Sutra 54
Devanagari script
अदर्शनं कार्यनिर्वेदः कालातिपातनादनर्थो धर्मलोपश्च तन्त्रदौर्बल्यं पानानुबन्धश्चेति ॥ कZ_०८.३.५४ ॥
Transliteration
adarśanaṃ kārya-nirvedaḥ kālātipātanād anartho dharma-lopaś ca tantra-daurbalyaṃ pānānubandhaś ceti
Translation
(ଏହାର ପରିଣାମ:) ବିବେକହାନି; କାମ ପ୍ରତି ଅନାଗ୍ରହ; ସମୟ ନଷ୍ଟ କରିବାରୁ କ୍ଷତି ଓ ଅନର୍ଥ; ଧର୍ମ/ଆଇନର ଲୋପ; ରାଜ୍ୟତନ୍ତ୍ରର ଦୁର୍ବଳତା; ଏବଂ ମଦ୍ୟପାନ ସହ ସମ୍ପର୍କ।
Word by Word
अदर्शनम्non-appearance; not showing up (in court/for a case)
अदर्शनम्:
TypeNoun
Rootदृश्
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; भाववाचक-नाम (न-उपसर्गयुक्त)
कार्यनिर्वेदःweariness/disgust regarding the case; loss of interest in pursuing it
कार्यनिर्वेदः:
TypeNoun
Rootनिर्विद्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; कार्यस्य निर्वेदः (कार्ये निर्वेदः इति भावः)
कालातिपातनात्from letting time pass / from delay (missing the proper time)
कालातिपातनात्:
TypeNoun
Rootअति√पत् (अतिपात)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी एकवचन; कालस्य अतिपातनम् = समयस्य अतिक्रमणम्; ‘-नात्’ = कारणे पञ्चमी
अनर्थःharm; loss; an adverse result
अनर्थः:
TypeNoun
Rootअर्थ
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; न-उपसर्गयुक्त
धर्मलोपःloss/abandonment of dharma; neglect of lawful duty
धर्मलोपः:
TypeNoun
Rootलुप्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; धर्मस्य लोपः
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
तन्त्रदौर्बल्यम्weakness of the system/administration (the institutional framework)
तन्त्रदौर्बल्यम्:
TypeNoun
Rootदुर्बल
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; तन्त्रस्य दौर्बल्यम्
पानानुबन्धःthe after-effect/attachment of drinking; drinking addiction
पानानुबन्धः:
TypeNoun
Rootअनु√बन्ध्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; पानस्य अनुबन्धः
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
इतिthus; so (ending the list)
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formउद्धरण/समाप्त्यर्थक अव्यय
Entities Mentioned
S
state apparatus (tantra)K
king (implied)FAQs
Vice at the top degrades command, oversight, and discipline, cascading into weaker ministries, enforcement, and revenue administration.