Sutra 50
Devanagari script
स्त्रीव्यसने तु स्नानप्रतिकर्मभोजनभूमिषु भवत्येव धर्मार्थपरिप्रश्नः ॥ कZ_०८.३.५० ॥
Transliteration
strī-vyasane tu snāna-pratikarma-bhojana-bhūmiṣu bhavaty eva dharmārtha-paripraśnaḥ
Translation
କିନ୍ତୁ ସ୍ତ୍ରୀବ୍ୟସନରେ, ସ୍ନାନ, ଶୃଙ୍ଗାର/ପ୍ରତିକର୍ମ ଓ ଭୋଜନସ୍ଥଳ ଇତ୍ୟାଦି ସ୍ଥାନରେ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ (କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଓ ଲାଭ) ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା/ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର ହୁଏଇ।
Word by Word
स्त्रीव्यसनेin the vice/addiction connected with women
स्त्रीव्यसने:
TypeNoun
Rootव्यसन
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम्, सप्तमी (अधिकरण) ; स्त्री-व्यसन = स्त्रियाः व्यसनम्
तुbut; however
तु:
TypeParticle
Rootतु
Formनिपातः; विरोध/विशेषार्थे
स्नानbathing
स्नान:
TypeNoun
Rootस्नान
Formनपुंसकलिङ्गम्; (समाहार-निर्देशे) सप्तमी बहुवचनार्थे/स्थानेषु-समुच्चयः (भूमिषु इत्यनेन सह स्थान-निर्देशः)
प्रतिकर्मattendance/service (personal ministrations)
प्रतिकर्म:
TypeNoun
Rootप्रतिकर्मन्
Formनपुंसकलिङ्गम्; (समाहार-निर्देशे) सप्तमी बहुवचनार्थे/स्थानेषु-समुच्चयः
भोजनeating; meals
भोजन:
TypeNoun
Rootभोजन
Formनपुंसकलिङ्गम्; (समाहार-निर्देशे) सप्तमी बहुवचनार्थे/स्थानेषु-समुच्चयः
भूमिषुin the situations/contexts (places/occasions)
भूमिषु:
TypeNoun
Rootभूमि
Formस्त्रीलिङ्गे बहुवचनम्, सप्तमी (अधिकरण)
भवतिarises; occurs; happens
भवति:
TypeVerb
Rootभू
Formलट् (वर्तमान), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
एवindeed; certainly
एव:
TypeParticle
Rootएव
Formनिपातः; अवधारणे/निश्चये
धर्मार्थपरिप्रश्नःa discussion/inquiry about dharma and artha (right and expediency)
धर्मार्थपरिप्रश्नः:
TypeNoun
Rootपरिप्रश्न
Formपुंलिङ्गे एकवचनम्, प्रथमा (कर्तृ/विषय) ; धर्मार्थ = धर्मश्च अर्थश्च
Entities Mentioned
K
king (implied)W
women/consorts (implied)FAQs
Kauṭilya notes that unlike gambling’s total absorption, courtly intimacy can still permit counsel and agenda-setting—though it remains a governance risk if it captures decision-making.