Sutra 11
Devanagari script
यो वा यथायोगं भजेत तं तथा साधयेत्सामदानभेददण्डैर्वा यथापत्सु व्याख्यास्यामः ॥ कZ_०७.१४.११ ॥
Transliteration
yo vā yathāyogaṃ bhajeta taṃ tathā sādhayet sāma-dāna-bheda-daṇḍair vā yathāpatsu vyākhyāsyāmaḥ
Translation
ଯାହାକୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ/ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ, ତାହାକୁ ସେହିପରି ସାଧିବା ଉଚିତ—ସାମ, ଦାନ, ଭେଦ କିମ୍ବା ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା—ଯେପରି ଆମେ ବିଭିନ୍ନ ଆପତ୍ତିରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବୁ।
Word by Word
यःwho (he who)
यः:
TypePronoun
Rootयद्
Formसर्वनाम; प्रथमा-एकवचन; पुंलिङ्ग
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्यय
यथा-योगम्according to what is appropriate / as fits the case
यथा-योगम्:
TypeNoun (used adverbially)
Rootयोग
Formअव्ययीभाव-समास; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; क्रियाविशेषण-प्रयोगः (‘as is appropriate’)
भजेत्should employ / should resort to
भजेत्:
TypeVerb
Rootभज्
Formलिङ् (विधिलिङ्); परस्मैपदम्; प्रथम-पुरुष; एकवचन
तम्him / that person
तम्:
TypePronoun
Rootतद्
Formसर्वनाम; द्वितीया-एकवचन; पुंलिङ्ग
तथाin that manner / accordingly
तथा:
TypeAdverb
Rootतथा
Formअव्यय; प्रकारार्थक
साधयेत्should accomplish / should bring (him) to the desired end
साधयेत्:
TypeVerb
Rootसाध्
Formलिङ् (विधिलिङ्); परस्मैपदम्; प्रथम-पुरुष; एकवचन; णिच्-प्रयोग (causative sense possible in context: ‘cause to be accomplished/bring under control’)
साम-दान-भेद-दण्डैःby conciliation, gifts, dissension, and force/punishment
साम-दान-भेद-दण्डैः:
TypeNoun
Rootदण्ड
Formचतुर्विधोपाय-समाहारः; द्वन्द्व-समास; पुंलिङ्ग; तृतीया-बहुवचन
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्यय
यथाas / according to
यथा:
TypeAdverb
Rootयथा
Formअव्यय; ‘as/according as’
आपत्सुin emergencies / in times of distress
आपत्सु:
TypeNoun
Rootआपद्
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी-बहुवचन
व्याख्यास्यामःwe shall explain
व्याख्यास्यामः:
TypeVerb
Rootव्याख्या + अस् (भविष्यत्)
Formलृट् (भविष्यत्कालः); परस्मैपदम्; उत्तम-पुरुष; बहुवचन
Entities Mentioned
F
four upāyas (sāma, dāna, bheda, daṇḍa)FAQs
It makes the doctrine conditional: instruments must be selected by fit and context, not applied uniformly.