Home›Arthashastra›Shadgunya›Adhyaya 14›Sutra 10
←Previous Sutra
Next Sutra→

Sutra 10

Devanagari script

प्रधानाभावे सामवायिकानामुत्साहयितारं स्थिरकर्माणमनुरक्तप्रकृक्तिं लोभाद्भयाद्वा संघातमुपागतं विजिगीषोर्भीतं राज्यप्रतिसम्बद्धं मित्रं चलामित्रं वा पूर्वानुत्तराभावे साधयेत् उत्साहयितारमात्मनिसर्गेण स्थिरकर्माणं सान्त्वप्रणिपातेन अनुरक्तप्रकृतिं कन्यादानयापनाभ्याम् लुब्धमंशद्वैगुण्येन भीतमेभ्यः कोशदण्डानुग्रहेण स्वतो भीतं विश्वास्य प्रतिभूप्रदानेन राज्यप्रतिसम्बद्धमेकीभावोपगमनेन मित्रमुभयतः प्रियहिताभ्यामुपकारत्यागेन वा ॥ कZ_०७.१४.१० ॥

Transliteration

pradhānābhāve sāmavāyikānām utsāhayitāraṃ sthirakarmāṇam anuraktaprakṛtiṃ lobhād bhayād vā saṃghātam upāgataṃ vijigīṣor bhītaṃ rājyapratisambaddhaṃ mitraṃ calāmitraṃ vā pūrvānuttarābhāve sādhayet | utsāhayitāram ātmanisargeṇa sthirakarmāṇaṃ sāntvapraṇipātena anuraktaprakṛtiṃ kanyādānayāpanābhyām lubdham aṃśadvaiguṇyena bhītam ebhyaḥ kośadaṇḍānugraheṇa svato bhītaṃ viśvāsya pratibhūpradānena rājyapratisambaddham ekībhāvopagamanena mitram ubhayataḥ priyahitābhyām upakāratyāgena vā

Translation

ସାମବାୟିକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ (ମୁଖ୍ୟ ସମର୍ଥକ) ନଥିଲେ, ଏବଂ ପୂର୍ବ-ଉତ୍ତର (ଦୁଇ ଦିଗରୁ) ସହାୟତା ନଥିବାବେଳେ, ବିଜିଗୀଷୁ—ଉତ୍ସାହ ଦେଇଥିବା ନେତା, ସ୍ଥିରକର୍ମୀ, ସ୍ୱଭାବତଃ ଅନୁରକ୍ତ ପ୍ରଜାବର୍ଗ, ଲୋଭ କିମ୍ବା ଭୟରୁ ଏକତ୍ର ହୋଇଥିବା ଦଳ, ବିଜିଗୀଷୁକୁ ଭୟ କରୁଥିବା ମିତ୍ର, ରାଜ୍ୟହିତ ସହିତ ସମ୍ବଦ୍ଧ ମିତ୍ର, ଏବଂ ଚଞ୍ଚଳ ଶତ୍ରୁକୁ ମଧ୍ୟ—ସାଧିବା ଉଚିତ। ଉତ୍ସାହୟିତାକୁ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଅଙ୍ଗୀକାର/ଆତ୍ମସମର୍ପଣରେ; ସ୍ଥିରକର୍ମୀକୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଓ ବିନୟପୂର୍ବକ ପ୍ରଣାମରେ; ଅନୁରକ୍ତ ପ୍ରଜାକୁ କନ୍ୟାଦାନ ଓ ପାଳନ-ପୋଷଣରେ; ଲୋଭୀକୁ ଅଧିକ ଅଂଶ ଦେଇ; (ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା) ଭୀତକୁ କୋଷ ଓ ଦଣ୍ଡ (ଧନ ଓ ବଳ) ସହାୟତାରେ; ନିଜେ ଭୀତକୁ ବିଶ୍ୱାସ ଦେଇ ଏବଂ ପ୍ରତିଭୂ/ବନ୍ଧକ ଦେଇ; ରାଜ୍ୟହିତ-ସମ୍ବଦ୍ଧକୁ ଏକୀଭାବ (ଏକତା) ଗ୍ରହଣରେ; ଏବଂ ମିତ୍ରକୁ ଉଭୟପକ୍ଷର ପ୍ରିୟ-ହିତକର ଉପକାର ଓ ଦାବି/ଉପକାର ତ୍ୟାଗ (ରିଆୟତ) ଦ୍ୱାରା ସାଧିବା ଉଚିତ।

Word by Word
प्रधानाभावेin the absence of the chief (leader)
प्रधानाभावे:
TypeNoun
Rootप्रधान + अभाव
Formसप्तमी एकवचन (प्रधानस्य अभावे)
सामवायिकानाम्of the confederates / of those in a combination
सामवायिकानाम्:
TypeNoun (adjective used substantively)
Rootसामवायिक
Formषष्ठी बहुवचन
उत्साहयितारम्the instigator/encourager
उत्साहयितारम्:
TypeNoun
Rootउत्साहयितृ (from causative of √सह/उत्सह)
Formद्वितीया एकवचन
स्थिरकर्माणम्one of steadfast actions / resolute in deeds
स्थिरकर्माणम्:
TypeNoun (bahuvrīhi adjective)
Rootस्थिर + कर्मन्
Formद्वितीया एकवचन (पुं.)
अनुरक्तप्रकृतिम्one whose constituents are attached/loyal
अनुरक्तप्रकृतिम्:
TypeNoun (bahuvrīhi adjective)
Rootअनुरक्त + प्रकृति
Formद्वितीया एकवचन (पुं.)
लोभात्from greed / due to greed
लोभात्:
TypeNoun
Rootलोभ
Formपञ्चमी एकवचन
भयात्from fear / due to fear
भयात्:
TypeNoun
Rootभय
Formपञ्चमी एकवचन
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
संघातम्a combination / confederacy
संघातम्:
TypeNoun
Rootसंघात
Formद्वितीया एकवचन
उपागतम्having come to / having entered into
उपागतम्:
TypeParticiple
Rootउप + √गम् (क्त)
Formद्वितीया एकवचन (पुं.), क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)
विजिगीषोःof the would-be conqueror
विजिगीषोः:
TypeNoun
Rootविजिगीषु
Formषष्ठी एकवचन
भीतम्frightened
भीतम्:
TypeParticiple
Rootभीत (from √भी)
Formद्वितीया एकवचन (पुं.), क्त-प्रत्ययान्त
राज्यप्रतिसम्बद्धम्connected/linked with a kingdom
राज्यप्रतिसम्बद्धम्:
TypeNoun (bahuvrīhi adjective)
Rootराज्य + प्रतिसम्बद्ध
Formद्वितीया एकवचन (पुं.)
मित्रम्an ally
मित्रम्:
TypeNoun
Rootमित्र
Formद्वितीया एकवचन
चलामित्रम्a fickle enemy
चलामित्रम्:
TypeNoun
Rootचल + अमित्र
Formद्वितीया एकवचन
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
पूर्वानुत्तराभावेwhen there is absence of a prior and a subsequent (alternative)
पूर्वानुत्तराभावे:
TypeNoun
Rootपूर्व + अनुत्तर + अभाव
Formसप्तमी एकवचन (पूर्वस्य अनुत्तरस्य च अभावे)
साधयेत्he should accomplish/secure (them)
साधयेत्:
TypeVerb
Root√साध्
Formविधिलिङ्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
उत्साहयितारम्the instigator
उत्साहयितारम्:
TypeNoun
Rootउत्साहयितृ
Formद्वितीया एकवचन
आत्मनिसर्गेणby personal concession / by offering oneself
आत्मनिसर्गेण:
TypeNoun
Rootआत्मन् + निसर्ग
Formतृतीया एकवचन
स्थिरकर्माणम्the steadfast-in-action (person)
स्थिरकर्माणम्:
TypeNoun (bahuvrīhi adjective)
Rootस्थिरकर्मन्
Formद्वितीया एकवचन (पुं.)
सान्त्वप्रणिपातेनby conciliation and obeisance/submission
सान्त्वप्रणिपातेन:
TypeNoun
Rootसान्त्व + प्रणिपात
Formतृतीया एकवचन
अनुरक्तप्रकृतिम्the one with loyal constituents
अनुरक्तप्रकृतिम्:
TypeNoun (bahuvrīhi adjective)
Rootअनुरक्तप्रकृति
Formद्वितीया एकवचन (पुं.)
कन्यादानयापनाभ्याम्by maiden-gift (marriage alliance) and by maintenance/support
कन्यादानयापनाभ्याम्:
TypeNoun
Rootकन्यादान + यापन
Formतृतीया द्विवचन
लुब्धम्the greedy one
लुब्धम्:
TypeParticiple
Rootलुब्ध (from √लुभ्)
Formद्वितीया एकवचन (पुं.), क्त-प्रत्ययान्त
अंशद्वैगुण्येनby doubling the share/portion
अंशद्वैगुण्येन:
TypeNoun
Rootअंश + द्वैगुण्य
Formतृतीया एकवचन
भीतम्the frightened one
भीतम्:
TypeParticiple
Rootभीत
Formद्वितीया एकवचन (पुं.)
एभ्यःfrom these / of these
एभ्यः:
TypePronoun
Rootइदम्
Formपञ्चमी/षष्ठी बहुवचन
कोशदण्डानुग्रहेणby support/favor through treasury and punishment/force
कोशदण्डानुग्रहेण:
TypeNoun
Rootकोश + दण्ड + अनुग्रह
Formतृतीया एकवचन
स्वतःof itself / on its own
स्वतः:
TypeAdverb
Rootस्वतः
Formअव्यय
भीतम्the one afraid (on its own)
भीतम्:
TypeParticiple
Rootभीत
Formद्वितीया एकवचन (पुं.)
विश्वास्यhaving reassured (him)
विश्वास्य:
TypeGerund
Rootवि + √श्वस् (णिच्) → विश्वासय् (क्त्वा/ल्यप्)
Formल्यप् (क्त्वार्थक अव्यय)
प्रतिभूप्रदानेनby the giving of a surety/guarantor
प्रतिभूप्रदानेन:
TypeNoun
Rootप्रतिभू + प्रदान
Formतृतीया एकवचन
राज्यप्रतिसम्बद्धम्the state-connected one
राज्यप्रतिसम्बद्धम्:
TypeNoun (bahuvrīhi adjective)
Rootराज्यप्रतिसम्बद्ध
Formद्वितीया एकवचन (पुं.)
एकीभावोपगमनेनby entering into oneness/unification
एकीभावोपगमनेन:
TypeNoun
Rootएकीभाव + उपगमन
Formतृतीया एकवचन
मित्रम्the ally
मित्रम्:
TypeNoun
Rootमित्र
Formद्वितीया एकवचन
उभयतःin both ways / on both sides
उभयतः:
TypeAdverb
Rootउभयतः
Formअव्यय
प्रियहिताभ्याम्by (acts of) pleasure and benefit
प्रियहिताभ्याम्:
TypeNoun
Rootप्रिय + हित
Formतृतीया द्विवचन
उपकारत्यागेनby help/service or by abandonment/withdrawal
उपकारत्यागेन:
TypeNoun
Rootउपकार + त्याग
Formतृतीया एकवचन
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
Entities Mentioned
V
vijigīṣu (aspiring conqueror)
M
mitra (ally)
C
cala-amitra (wavering enemy)
S
sāmavāyika (confederate group)
U
utsāhayitāra (mobilizer/leader)
K
kośa (treasury)
D
daṇḍa (force/punishment)

FAQs

Segment stakeholders by motive (loyalty, greed, fear, institutional interest) and apply a matching instrument (commitment, conciliation, marriage/subsidy, better terms, military/financial aid, guarantees, union, concessions).

As a convertible actor: if circumstances require, even an enemy can be stabilized through calibrated benefits and concessions.

←Previous Sutra
Next Sutra→