Sutra 6
Devanagari script
प्रथमे पुरस्तान्मन्त्रिपुरोहितौ दण्षिणतः कोष्ठागारं महानसं च वामतः कुप्यायुधागारम् ॥ कZ_१०.१.०६ ॥
Transliteration
prathame purastānmantripurohitau daṇṣiṇataḥ koṣṭhāgāraṃ mahānasaṃ ca vāmataḥ kupyāyudhāgāram
Translation
ପ୍ରଥମ (ଭିତର) ଘେରାଉରେ: ସାମ୍ନାରେ ମନ୍ତ୍ରୀ(ମାନେ) ଓ ପୁରୋହିତ; ଡାହାଣପଟେ କୋଷ୍ଠାଗାର ଓ ବଡ଼ ରନ୍ଧନଶାଳା; ବାମପଟେ କୁପ୍ୟ (ସାମଗ୍ରୀ/ମୂଲ୍ୟବାନ ବସ୍ତୁ) ଗୋଦାମ ଓ ଆୟୁଧାଗାର।
Word by Word
प्रथमेin the first (section/compartment)
प्रथमे:
TypeNoun/Adjective
Rootप्रथम
Formसप्तमी-एकवचनम् (नपुंसकलिङ्गे/अधिकरणे); विशेषणरूपेण (स्थाने)
पुरस्तात्in front / to the east/front side
पुरस्तात्:
TypeIndeclinable
Rootपुरस्
Formअव्ययम्; दिशावाचकम्
मन्त्रिminister/counsellor
मन्त्रि:
TypeNoun
Rootमन्त्रिन्
Formप्रथमा-एकवचनम् (पुंलिङ्गे); समाहार-द्वन्द्वस्य पूर्वपद-रूपम् (मन्त्रि-पुरोहितौ)
पुरोहितौthe minister and the royal chaplain (two persons)
पुरोहितौ:
TypeNoun
Rootपुरोहित
Formप्रथमा-द्विवचनम् (पुंलिङ्गे); ‘मन्त्रि’ इत्यनेन सह इतरेतर-द्वन्द्वः: मन्त्रि-पुरोहितौ
दक्षिणतःto the south / on the right side
दक्षिणतः:
TypeIndeclinable
Rootदक्षिण
Formअव्ययम्; दिशावाचकम्
कोष्ठागारम्the storehouse/warehouse
कोष्ठागारम्:
TypeNoun
Rootकोष्ठ + आगार
Formप्रथमा/द्वितीया-एकवचनम् (नपुंसकलिङ्गे); षष्ठी-तत्पुरुषः: कोष्ठस्य आगारम्
महानसम्the (royal) kitchen
महानसम्:
TypeNoun
Rootमहानस
Formप्रथमा/द्वितीया-एकवचनम् (नपुंसकलिङ्गे)
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थकः
वामतःto the left side
वामतः:
TypeIndeclinable
Rootवाम
Formअव्ययम्; दिशावाचकम्
कुप्यायुधागारम्the storehouse for valuables and weapons (armoury)
कुप्यायुधागारम्:
TypeNoun
Rootकुप्य + आयुध + आगार
Formप्रथमा/द्वितीया-एकवचनम् (नपुंसकलिङ्गे); अन्तर्गत-द्वन्द्वः: कुप्य-आयुधे, ततः षष्ठी-तत्पुरुषः: (कुप्यायुधयोः) आगारम्
Entities Mentioned
M
minister(s)P
purohitaG
granaryK
kitchenA
armoryE
equipment store (kupya)FAQs
Food is both morale and operational tempo; keeping it inside reduces sabotage risk, prevents pilferage, and ensures rationing remains under direct command oversight.