Sutra 48

Devanagari script

ततस्तद्व्यञ्जनाः प्रक्रोशेयुः असौ ब्रह्महा ब्राह्मणीजारश्च इति ॥ कZ_११.१.४८ ॥

Transliteration

tatastadvyañjanāḥ prakrośeyuḥ asau brahmahā brāhmaṇījāraśca iti

Translation

ତାପରେ ସେହି ସୂଚକମାନେ ଚିତ୍କାର କରି କହିବେ— “ଏ ଲୋକ ବ୍ରାହ୍ମଣହନ୍ତା, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୀର ଜାର (ବ୍ୟଭିଚାରୀ ପ୍ରେମିକ) ମଧ୍ୟ।”

Word by Word

• ततः: thereupon; then; from there
• Type: Adverb
• Root: तद्
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय; अपादान/क्रम-निर्देशे ‘तस्मात्/ततः’ = ‘thereupon/from that (place/time)’

• तद्: that
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचन (सन्दर्भानुसार ‘that’ as determiner)

• व्यञ्जनाः: instigators; signalers; decoys
• Type: Noun
• Root: व्यञ्जन
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन; ‘indicators/agents who give the cue’

• प्रक्रोशेयुः: should cry out; should shout aloud
• Type: Verb
• Root: क्रुश्
• Form: लिङ् (विधिलिङ्), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष बहुवचन; उपसर्ग ‘प्र-’; धातु ‘क्रुश्’ (क्रोशति) = ‘to cry out’

• असौ: this person here; that fellow
• Type: Pronoun
• Root: असद्/अदस्
• Form: सर्वनाम ‘अदस्’; पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचन; ‘this man here/that fellow’ (deictic)

• ब्रह्महा: a slayer of a Brahmin
• Type: Noun
• Root: ब्रह्महन्
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; ‘ब्रह्मन् + हन्’ (तत्पुरुष-समासः) ‘slayer of a Brahmin’

• ब्राह्मणी: a Brahmin woman
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मणी
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; ‘a Brahmin woman’

• जारः: paramour; adulterer
• Type: Noun
• Root: जार
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; ‘paramour/adulterer’

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय; ‘and’

• इति: thus; (saying)
• Type: Quotative particle
• Root: इति
• Form: उद्धरण/वाक्य-समाप्ति सूचक अव्यय; direct speech marker

Entities Mentioned

• brahmahā
• brāhmaṇī

More Details

FAQs

Why use 'brahmahā' and 'brāhmaṇījāra' labels?

They invoke the strongest social and legal taboos, rapidly collapsing elite support networks and making the accused politically untouchable.