Sutra 44
Devanagari script
सत्त्री वा स्त्रीलोलुपं संघमुख्यं प्ररूपयेत् अमुष्मिन् ग्रामे दरिद्रकुल्लमपसृतम् तस्य स्त्री राजार्हा गृहाणैनामिति ॥ कZ_११.१.४४ ॥
Transliteration
sattrī vā strīlolupaṃ saṃghamukhyaṃ prarūpayet amuṣmin grāme daridrakullamapasṛtam tasya strī rājārhā gṛhāṇaināmiti
Translation
ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ଗୁପ୍ତଚର ସ୍ତ୍ରୀଲୋଲୁପ ସଂଘମୁଖ୍ୟକୁ ଚିହ୍ନଟ କରି ଏଭଳି ପ୍ରଲୋଭନ କଥା ରଖିବ: “ସେଇ ଗାଁରେ ନୀଚ କୁଳର ଜଣେ ଗରିବକୁ ହଂକାଇ ଦିଆଯାଇଛି; ତାହାର ସ୍ତ୍ରୀ ରାଜାର୍ହା—ତାକୁ ନିଅ।”
Word by Word
सत्त्रीa female agent (woman-spy/decoy)
सत्त्री:
TypeNoun
Rootसत्त्री
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; (एजेन्ट-नाउन) ‘सत्त्री’ = स्त्री-चर/स्त्री-वेषधारिणी गुप्तचरः
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक निपात
स्त्रीलोलुपम्a woman-addicted (lecherous)
स्त्रीलोलुपम्:
TypeAdjective
Rootलोलुप
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; ‘स्त्री’ + ‘लोलुप’ = स्त्रीषु लोलुपः; कर्मपदत्वात् द्वितीया
संघमुख्यम्the chief of a guild/association (corporate body)
संघमुख्यम्:
TypeNoun
Rootमुख्य
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; ‘संघस्य मुख्यः’ = संघमुख्यः (गण/संघ-नेता)
प्ररूपयेत्should represent/portray (set up a pretext/decoy)
प्ररूपयेत्:
TypeVerb
Rootप्र-रूप् (रूपयति)
Formलिङ् (विधिलिङ्); परस्मैपद; प्रथमपुरुष एकवचन; causative sense ‘to cause to be represented/portrayed’
अमुष्मिन्in that (aforementioned)
अमुष्मिन्:
TypePronoun
Rootअदस् (अमुष्मिन्)
Formसप्तमी एकवचन; पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; दूरवाचक सर्वनाम
ग्रामेin the village
ग्रामे:
TypeNoun
Rootग्राम
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी एकवचन
दरिद्रकुल्लम्a poor, low family/household
दरिद्रकुल्लम्:
TypeNoun
Rootदरिद्रकुल्ल
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; ‘दरिद्र’ + ‘कुल्ल’ (अल्प/क्षुद्र-कुल) = दरिद्रं क्षुद्रं कुलम्/कुल्लम्
अपसृतम्driven away/withdrawn/expelled
अपसृतम्:
TypeParticiple
Rootअप-√सृ (सरणे)
Formभूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; ‘अपसृत’ = दूरं गत/निर्गत/बहिष्कृत
तस्यof him/of that person
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
Formषष्ठी एकवचन; पुं/नपुंसक
स्त्रीthe wife/woman
स्त्री:
TypeNoun
Rootस्त्री
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन
राजार्हाfit for the king / worthy of the king
राजार्हा:
TypeAdjective
Rootराजार्हा (राजन् + अर्ह)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; ‘राज्ञः अर्हा’ = राजार्हा (राजोपयोग्या/राजयोग्या)
गृहाणtake (accept)
गृहाण:
TypeVerb
Root√ग्रह्
Formलोट् (आज्ञार्थ); परस्मैपद; मध्यमपुरुष एकवचन
एनाम्her
एनाम्:
TypePronoun
Rootएतद् (एनाम्)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; निकटवाचक सर्वनाम
इतिthus (saying)
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formउक्त्यर्थक अव्यय; वाक्यसमाप्ति/उद्धरणचिह्न
Entities Mentioned
S
saṃghamukhyaS
sattrīFAQs
Such a leader is easier to lure into compromising acts that can be exposed to split the confederation and justify punitive or coercive measures.