Sutra 7
Devanagari script
दुर्गमकृतप्रवेशस्य प्रविशतः प्राकारच्छिद्राद्वा निक्षेपं गृहीत्वापसरतः काण्डरावधो द्विशातो वा दण्डः ॥ कZ_०४.१०.०७ ॥
Transliteration
durgamakṛtapraveśasya praviśataḥ prākāracchidrād vā nikṣepaṃ gṛhītvāpasarataḥ kāṇḍarāvadho dviśāto vā daṇḍaḥ
Translation
ଦୁର୍ଗରେ ଅନଧିକୃତ ପ୍ରବେଶକାରୀ, କିମ୍ବା ପ୍ରାକାରର ଛିଦ୍ର/ଫାଟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବେଶ କରି ନିକ୍ଷେପ (ଜମା ରଖା) ଦ୍ରବ୍ୟ ନେଇ ପଳାଇଲେ—କାଣ୍ଡରା (ଗୋଡ଼ଘୁଣ୍ଟି/କଣ୍ଡରା) ଛେଦନ/ବଧ କିମ୍ବା ୨୦୦ ପଣ ଦଣ୍ଡ।
Word by Word
दुर्गम्a fort
दुर्गम्:
TypeNoun
Rootदुर्ग
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया
कृत-प्रवेशस्यof one who has made/managed an entry
कृत-प्रवेशस्य:
TypeNoun (compound)
Rootकृ + प्रवेश
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, षष्ठी; ‘कृतः प्रवेशः’ यस्य सः (one who has effected/managed an entry)
प्रविशतःwhile entering / of one who is entering
प्रविशतः:
TypeVerb (participle)
Rootप्र-विश्
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ), परस्मैपदी; पुंलिङ्ग, एकवचन, षष्ठी/सप्तमी-समर्थ (contextual: ‘while entering / of one entering’)
प्राकार-छिद्रात्from a hole/breach in the rampart
प्राकार-छिद्रात्:
TypeNoun (compound)
Rootप्राकार + छिद्र
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, पञ्चमी; ‘प्राकारस्य छिद्रम्’
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
निक्षेपम्a deposit; something entrusted
निक्षेपम्:
TypeNoun
Rootनि-क्षिप् (निक्षेप)
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया
गृहीत्वाhaving taken/seized
गृहीत्वा:
TypeGerund
Rootग्रह्
Formक्त्वान्त अव्यय (absolutive)
अपसरतःwhile departing/withdrawing
अपसरतः:
TypeVerb (participle)
Rootअप-सृ
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ), परस्मैपदी; पुंलिङ्ग, एकवचन, षष्ठी/सप्तमी-समर्थ (contextual: ‘while withdrawing/retreating’)
काण्डर-अवधःthe killing of a kāṇḍara
काण्डर-अवधः:
TypeNoun (compound)
Rootकाण्डर + वध
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; ‘काण्डरस्य वधः’ (killing of a kाण्डर)
द्विशतःof two hundred (as amount)
द्विशतः:
TypeNumeral (compound)
Rootद्वि + शत
Formनपुंसकलिङ्ग (रूपेण), एकवचन, षष्ठी; ‘द्वे शते’ = 200 (as a genitive measure qualifying दण्डः)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
दण्डःpunishment/fine
दण्डः:
TypeNoun
Rootदण्ड
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा
Entities Mentioned
D
durga (fort)P
prākāra (rampart)N
nikṣepa (deposit)FAQs
Forts are security-critical infrastructure; intrusion threatens state safety and treasury, so deterrence is strengthened beyond ordinary theft.