Sutra 5

Devanagari script

कालातिपातने पादहीनं वेतनं तद्द्विगुणश्च दण्डः ॥ कZ_०४.१.०५ ॥

Transliteration

kālātipātane pādahīnaṃ vetanaṃ taddviguṇaś ca daṇḍaḥ

Translation

ସମୟସୀମା ଅତିକ୍ରମ କଲେ ମଜୁରିର ଚତୁର୍ଥାଂଶ କମାଇବା ଉଚିତ, ଏବଂ ସେହି ପରିମାଣର ଦ୍ୱିଗୁଣ ଦଣ୍ଡ ଲାଗୁ କରିବା ଉଚିତ।

Word by Word

• कालातिपातने: in case of delay / exceeding the prescribed time
• Type: Noun
• Root: अति√पत् (पत्) / काल
• Form: नपुंसकलिङ्गे एकवचनम्, सप्तमी (अधिकरणे); समासः—कालस्य अतिपातनम् (समय-उल्लङ्घन/विलम्ब)

• पादहीनम्: reduced by one quarter
• Type: Adjective
• Root: पाद / हीन
• Form: नपुंसकलिङ्गे एकवचनम्, प्रथमा/द्वितीया; ‘पादेन हीनम्’ = चतुर्थांश-हीनम् (one-quarter less)

• वेतनम्: wages / remuneration
• Type: Noun
• Root: वेतन
• Form: नपुंसकलिङ्गे एकवचनम्, प्रथमा/द्वितीया; कर्म/विधेय-रूपे

• तत्: that (amount)
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: नपुंसकलिङ्गे एकवचनम्, प्रथमा/द्वितीया; अनुवादक-सर्वनाम (refers to the wage/amount)

• द्विगुणः: double
• Type: Adjective
• Root: द्वि / गुण
• Form: पुंलिङ्गे एकवचनम्, प्रथमा; ‘दण्डः’ इत्यस्य विशेषणम्

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम्

• दण्डः: penalty / fine
• Type: Noun
• Root: दण्ड
• Form: पुंलिङ्गे एकवचनम्, प्रथमा; विधेयम् (penalty/fine)

More Details

FAQs

What is the policy rationale for combining wage reduction with a fine?

Wage reduction removes unearned benefit; the additional fine creates deterrence so delay is not treated as a cheap option.

What does ‘pādahīna’ indicate quantitatively?

A one-quarter reduction (25%) in the wage.