तेषु चैतावच्चातुर्वार्ण्यमेतावन्तः कर्षकगोरक्षकवैदेहककारुकर्मकरदासाश्च एतावच्च द्विपदचतुष्पदमिदं चैषु हिरण्यल्विष्टिशुल्कदण्डं समुत्तिष्ठतीति ॥ कZ_०२.३५.०४ ॥
teṣu caitāvac cāturvārṇyam etāvantaḥ karṣakagorakṣakavaidehakakārukarmakaradāsāś ca; etāvac ca dvipadacatuṣpadam; idaṃ ca eṣu hiraṇya-lviṣṭi-śulka-daṇḍaṃ samuttiṣṭhatīti
ସେଥିରେ ସେ ଏଭଳି ଲେଖିବ—‘ଏତେ ଚାତୁର୍ବର୍ଣ୍ୟର; ଏତେ କୃଷକ, ଗୋରକ୍ଷକ, ବୈଦେହକ (ବ୍ୟାପାରୀ), କାରୁ (କାରିଗର), କର୍ମକର (ମଜୁର), ଦାସ; ଏତେ ଦ୍ୱିପଦ ଓ ଚତୁଷ୍ପଦ; ଏବଂ ଏମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ ଏତେ ନଗଦ ରାଜସ୍ୱ, ବେଗାର/ସେବା, ଶୁଳ୍କ/ଚୁଙ୍ଗି ଓ ଦଣ୍ଡ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।’
Occupations predict economic activity and compliance risk; tolls reflect trade volume, and fines reflect enforcement—together enabling revenue projection and governance planning.