Sutra 45

Devanagari script

कर्मकरबलीवर्दानां पायनार्थानां च धेनूनां कर्मकालतः फलतश्च विधादानम् ॥ कZ_०२.२९.४५ ॥

Transliteration

karmakara-balīvardānāṃ pāyanārthānāṃ ca dhenūnāṃ karmakālataḥ phalataś ca vidhādānam

Translation

କାମକରୁଥିବା ବଳଦ ଓ ଦୁଧ ପାଇଁ ରଖାଯାଇଥିବା ଧେନୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତି (ଏବଂ ବଣ୍ଟନ) କାର୍ଯ୍ୟ-କାଳ ଅନୁସାରେ ଓ ଫଳ/ଉତ୍ପାଦନ ଅନୁସାରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯିବ।

Word by Word

• कर्मकर: of labourers/workmen
• Type: Noun
• Root: कर्मकर
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन (कर्मकराणाम्)

• बलीवर्द: of draught-oxen
• Type: Noun
• Root: बलीवर्द
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन (बलीवर्दानाम्)

• पायनार्थ: of those meant for watering (drinking purposes)
• Type: Noun
• Root: पायनार्थ
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन (पायनार्थानाम्)

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय

• धेनु: of milch-cows
• Type: Noun
• Root: धेनु
• Form: स्त्रीलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन (धेनूनाम्)

• कर्मकालतः: according to the time of work
• Type: Noun (adverbial ablative)
• Root: कर्मकाल
• Form: पुंलिङ्ग; पञ्चमी एकवचन; हेतौ/अपादाने अव्ययीभाववत् प्रयोगः ("from/according to the time of work")

• फलतः: according to the result (output)
• Type: Noun (adverbial ablative)
• Root: फल
• Form: नपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी एकवचन; हेतौ/प्रमाणे ("from/according to the result")

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय

• विधादानम्: the fixing/arranging (of allotment/remuneration)
• Type: Verbal noun (Kṛdanta)
• Root: वि-धा
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ल्युट्-प्रत्ययान्त (विधान/विधादन) भाववाचक; वाक्ये विधेय/आज्ञार्थक संज्ञा

Entities Mentioned

• draught bullocks
• milch cows

More Details

FAQs

What is the core niti (policy) idea in this sūtra?

Link inputs and privileges to measurable labor-time and output—an early form of performance-based administration.