Sutra 20

Devanagari script

परस्य भार्यां कन्यां वित्तं वापहरन्तं शवित्तं वापहरन्तं शङ्कितमाविग्नमुद्भाण्डीकृतं महाभाण्डेन मूर्ध्नि भारेणावच्छादयन्तं सद्योगृहीतलिङ्गिनमलिङ्गिनं वा प्रव्रजितमलक्ष्यव्याधितं भयविकारिणं गूढसारभाण्डशासनशस्त्राग्नियोगं विषहस्तं दीर्घपथिकममुद्रं चोपग्राहयेत् ॥ कZ_०२.२८.२० ॥

Transliteration

parasya bhāryāṃ kanyāṃ vittaṃ vāpaharantaṃ śa-vittaṃ vāpaharantaṃ śaṅkitam āvignam udbhāṇḍīkṛtaṃ mahābhāṇḍena mūrdhni bhāreṇāvacchādayantaṃ sadyogṛhīta-liṅginam aliṅginaṃ vā pravrajitam alakṣya-vyādhitaṃ bhaya-vikāriṇaṃ gūḍha-sāra-bhāṇḍa-śāsana-śastra-agniyogaṃ viṣa-hastaṃ dīrgha-pathikam amudraṃ copagrāhayet

Translation

ସେ ଅଟକ କରିବ: ଯେ ଅନ୍ୟର ସ୍ତ୍ରୀ କିମ୍ବା କନ୍ୟାକୁ ଅପହରଣ କରେ କିମ୍ବା ଧନ ଚୋରି କରେ; ଯେ ସନ୍ଦେହଜନକ, ଉତ୍କଣ୍ଠିତ କିମ୍ବା ଏଡ଼ାଇବା ଭଳି ଆଚରଣ କରେ; ଯେ ମୁଣ୍ଡରେ ବଡ଼ ଭାର ରଖି ତାହା ତଳେ ସାମଗ୍ରୀ ଢାକି ଲୁଚାଏ; ଯେ ଏମାତ୍ରେ ସନ୍ନ୍ୟାସୀର ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିଛି (କିମ୍ବା ଚିହ୍ନ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତେଣୁ ଦାବି କରେ); ଯେ ସନ୍ନ୍ୟାସୀର ଭେଷ ଧରେ, ଅସ୍ପଷ୍ଟ ‘ରୋଗ’ ଦେଖାଏ, କିମ୍ବା ଭୟରୁ ବିକୃତ ଆଚରଣ କରେ; ଯେ ଗୁପ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ ସାମଗ୍ରୀ, ଗୁପ୍ତ/ଜାଲି ଆଦେଶ, ଅସ୍ତ୍ର, ଅଗ୍ନିସଂଯୋଗ ସାଧନ, ହାତରେ ବିଷ ନେଇ ଚାଲେ; ଯେ ମୁଦ୍ରା-ପାସ ବିନା ଦୀର୍ଘପଥିକ; ଏବଂ ଏପରି ଅନ୍ୟ ସନ୍ଦେହଭାଜନଙ୍କୁ।

Word by Word

• परस्य: of another (person)
• Type: Adjective/Pronoun
• Root: पर
• Form: षष्ठी-एकवचनम्, पुं/नपुं; ‘पर’ (other’s) used genitively

• भार्याम्: wife
• Type: Noun
• Root: भार्या
• Form: द्वितीया-एकवचनम्, स्त्रीलिङ्ग

• कन्याम्: unmarried girl / maiden
• Type: Noun
• Root: कन्या
• Form: द्वितीया-एकवचनम्, स्त्रीलिङ्ग

• वित्तम्: wealth, property
• Type: Noun
• Root: वित्त
• Form: द्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्ग

• वा: or
• Type: Particle
• Root: वा
• Form: विकल्पार्थक-अव्यय

• अपहरन्तम्: one who is carrying off / abducting / stealing
• Type: Verb (participle)
• Root: अप-हृ
• Form: वर्तमान-कृदन्त (शतृ), द्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्ग; ‘carrying off/stealing’

• शवित्तम्: stolen wealth / illicit property
• Type: Noun/Adjective
• Root: शवित्त
• Form: द्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्ग; पाठभेद/दुर्लभपद (अर्थः ‘stolen wealth’ इति ग्रहणीयम्)

• वा: or
• Type: Particle
• Root: वा
• Form: विकल्पार्थक-अव्यय

• अपहरन्तम्: one who is stealing / carrying off
• Type: Verb (participle)
• Root: अप-हृ
• Form: वर्तमान-कृदन्त (शतृ), द्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्ग

• शङ्कितम्: suspected / suspicious
• Type: Verb (participle)
• Root: शङ्क्
• Form: भूतकृदन्त (क्त), द्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्ग; ‘suspected’/‘apprehensive’

• आविग्नम्: agitated, distressed
• Type: Adjective
• Root: वि-गम्/विग्न
• Form: द्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्ग; ‘disturbed, agitated’

• उद्भाण्डीकृतम्: made into/posing as a petty trader (packman)
• Type: Verb (participle)
• Root: उद्-भाण्डी-कृ
• Form: भूतकृदन्त (क्त), द्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्ग; causative/denominative sense ‘made into a (petty) trader/packman; made to carry goods’

• महाभाण्डेन: with a large pack/load
• Type: Noun
• Root: महाभाण्ड
• Form: तृतीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्ग; महत् + भाण्ड (large load/pack of goods)

• मूर्ध्नि: on the head
• Type: Noun
• Root: मूर्धन्
• Form: सप्तमी-एकवचनम्, पुंलिङ्ग

• भारेण: with a burden/load
• Type: Noun
• Root: भार
• Form: तृतीया-एकवचनम्, पुंलिङ्ग

• अवच्छादयन्तम्: covering, concealing
• Type: Verb (participle)
• Root: अव-छद्
• Form: वर्तमान-कृदन्त (शतृ), द्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्ग; ‘covering/concealing’

• सद्यः: immediately, just now
• Type: Adverb
• Root: सद्यः
• Form: कालवाचक-अव्यय

• गृहीत: taken, seized, assumed
• Type: Verb (participle)
• Root: ग्रह्
• Form: भूतकृदन्त (क्त); पूर्वपद in compound

• लिङ्गिनम्: one bearing a mark/guise (e.g., ascetic insignia)
• Type: Noun/Adjective
• Root: लिङ्गिन्
• Form: द्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्ग; ‘one having a mark/guise’

• अलिङ्गिनम्: one without a mark/insignia
• Type: Noun/Adjective
• Root: अलिङ्गिन्
• Form: द्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्ग; नञ्-तत्पुरुष (a- + लिङ्गिन्)

• वा: or
• Type: Particle
• Root: वा
• Form: विकल्पार्थक-अव्यय

• प्रव्रजितम्: one who has renounced / gone forth (ascetic)
• Type: Verb (participle)
• Root: प्र-√व्रज्
• Form: भूतकृदन्त (क्त), द्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्ग; ‘gone forth’

• अलक्ष्य: unnoticed, unrecognizable
• Type: Adjective
• Root: अलक्ष्य
• Form: द्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्ग; ‘not noticeable/indistinct’

• व्याधितम्: ill, diseased
• Type: Verb (participle)
• Root: व्याध्
• Form: भूतकृदन्त (क्त), द्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्ग

• भय: fear
• Type: Noun
• Root: भय
• Form: पूर्वपद in compound; नपुंसकलिङ्ग

• विकारिणम्: one whose behavior is altered (from fear)
• Type: Adjective
• Root: विकारिन्
• Form: द्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्ग; ‘one undergoing change/distortion’

• गूढ: hidden, concealed
• Type: Adjective (PPP)
• Root: गूढ
• Form: पूर्वपद in compound; ‘hidden’

• सार: valuable substance, valuables
• Type: Noun
• Root: सार
• Form: पूर्वपद in compound; पुंलिङ्ग

• भाण्ड: goods, wares
• Type: Noun
• Root: भाण्ड
• Form: पूर्वपद in compound; नपुंसकलिङ्ग

• शासन: order, official document/permit
• Type: Noun
• Root: शासन
• Form: पूर्वपद in compound; नपुंसकलिङ्ग

• शस्त्र: weapon
• Type: Noun
• Root: शस्त्र
• Form: पूर्वपद in compound; नपुंसकलिङ्ग

• अग्नि: fire
• Type: Noun
• Root: अग्नि
• Form: पूर्वपद in compound; पुंलिङ्ग

• योगम्: one connected with (such) dealings/contrivances
• Type: Noun
• Root: योग
• Form: द्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्ग; समाहार/सूची-समासः: गूढसार-भाण्ड-शासन-शस्त्र-अग्नि-योग (possession/connection with these)

• विष: poison
• Type: Noun
• Root: विष
• Form: पूर्वपद in compound; नपुंसकलिङ्ग

• हस्तम्: one with poison in hand; a poison-carrier
• Type: Noun/Adjective
• Root: हस्त
• Form: द्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्ग; विष-हस्त (one having poison in hand / poisoner)

• दीर्घ: long
• Type: Adjective
• Root: दीर्घ
• Form: पूर्वपद in compound

• पथिकम्: a long-distance traveler
• Type: Noun
• Root: पथिक
• Form: द्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्ग; दीर्घ-पथिक (long-distance traveler)

• अमुद्रम्: without a seal/token/pass
• Type: Adjective
• Root: अमुद्र
• Form: द्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्ग; नञ्-समास: a- + मुद्रा (without seal/token)

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय

• उपग्राहयेत्: should apprehend / take into custody
• Type: Verb
• Root: उप-ग्रह् (causative)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुष, एकवचनम्; causative sense ‘cause to be seized/apprehend’

Entities Mentioned

• nāvādhyakṣa (implied authority at crossing)
• travellers
• renunciants (liṅgin/pravrajita)

More Details

FAQs

What is the policy rationale for stopping ‘amudra’ long-distance travellers?

Long-distance movement without an official seal-pass is treated as a high-risk indicator for crime, espionage, or contraband.

What kind of threats are anticipated at crossings?

Abduction, theft, forged orders, concealed valuables, weapons, arson implements, and poison—i.e., both criminal and political-security threats.