Sutra 49
Devanagari script
शाकानामध्यर्धगुणः शुष्काणां द्विगुणः स चैव योगः ॥ कZ_०२.१५.४९ ॥
Transliteration
śākānāmadhyardhaguṇaḥ śuṣkāṇāṃ dviguṇaḥ sa caiva yogaḥ
Translation
ଶାକ (ତାଜା ଶାଗ) ପାଇଁ ପରିମାଣ ଏକ ଓ ଅର୍ଧ ଗୁଣ; ଶୁଷ୍କ ପଦାର୍ଥ ପାଇଁ ଦ୍ୱିଗୁଣ—ମିଶ୍ରଣରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅନୁପାତ ନିୟମ ଲାଗୁ।
Word by Word
शाकानाम्of vegetables/greens
शाकानाम्:
TypeNoun
Rootशाक
Formषष्ठी-बहुवचनम् (Genitive Plural), नपुंसकलिङ्गम्; ‘शाक’ = vegetable/greens
अर्धगुणः(is) at half-rate / half value
अर्धगुणः:
TypeNoun (predicative adjective)
Rootअर्ध + गुण
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गम्; ‘अर्धगुण’ = half-rate/half value (lit. half-multiplier)
शुष्काणाम्of dry (items)
शुष्काणाम्:
TypeAdjective used substantively
Rootशुष्क
Formषष्ठी-बहुवचनम् (Genitive Plural), नपुंसकलिङ्गम्; ‘शुष्क’ = dry (items)
द्विगुणः(is) double (in value/rate)
द्विगुणः:
TypeNoun (predicative adjective)
Rootद्वि + गुण
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गम्; ‘द्विगुण’ = double-rate/double value
सःthat/it
सः:
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गम्; अन्वयः—पूर्वोक्तः ‘गुणः/योगः’ इत्यर्थे
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
एवindeed/only
एव:
TypeParticle
Rootएव
Formअवधारणार्थक-अव्ययम् (emphatic)
योगःthe combination/total (resulting computation)
योगः:
TypeNoun
Rootयोग
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गम्; ‘योग’ = combination/total/adding together
Entities Mentioned
V
vegetables/greens (śāka)D
dried provisions (śuṣka)FAQs
It standardizes planning across variable weight/volume and spoilage profiles, reducing disputes in supply contracts and improving audit checks.