Sutra 29

Devanagari script

बहुलीभूते शासनमभित्यक्तेन प्रेषयेत् एतत्ते पण्यं पण्यागारं वा मया ते प्रेषितं सामवायिकेषु विक्रमस्व अपगच्छ वा ततः पणशेषमवाप्स्यसि इति ॥ कZ_०९.६.२९ ॥

Transliteration

bahulībhūte śāsanam abhityaktena preṣayet etat te paṇyaṃ paṇyāgāraṃ vā mayā te preṣitaṃ sāmavāyikeṣu vikramasva apagaccha vā tataḥ paṇaśeṣam avāpsyasi iti

Translation

ପରିସ୍ଥିତି ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଭାବେ ଗଢ଼ିଉଠିଲେ, ତ୍ୟାଜ୍ୟ/ଅସ୍ୱୀକାର୍ଯ୍ୟ (ଅଭିତ୍ୟକ୍ତ) ମଧ୍ୟସ୍ଥ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପଠାଇବ— “ଏହି ପଣ୍ୟ—କିମ୍ବା ଏହି ପଣ୍ୟାଗାର—ମୁଁ ତୁମକୁ ପଠାଇଛି। ସଂଘ/ସମୂହ (ସାମବାୟିକ) ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ଦାବି ଦୃଢ଼ କର; କିମ୍ବା ସେଠାରୁ ହଟିଯାଅ, ତାହାହେଲେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଦେୟ ପାଇବୁ।”

Word by Word

• बहुलीभूते: when (it has) become abundant / when there is plenty
• Type: Participle (Verbal adjective)
• Root: बहुलीभू
• Form: सप्तमी एकवचनम्; भूतकृदन्त (क्त) प्रयोगः; नपुंसकलिङ्गम्; अधिकरणे (locative absolute-like usage)

• शासनम्: an order; an instruction
• Type: Noun
• Root: शास्
• Form: द्वितीया एकवचनम्; नपुंसकलिङ्गम्

• अभित्यक्तेन: by one who has abandoned/renounced; by a deserter
• Type: Participle (Verbal adjective)
• Root: अभि-त्यज्
• Form: तृतीया एकवचनम्; पुंलिङ्गम्/नपुंसकलिङ्गम् (प्रायः पुं.); भूतकृदन्त (क्त)

• प्रेषयेत्: he should send / dispatch
• Type: Verb
• Root: प्र-इष् (प्रेष्)
• Form: विधिलिङ् (optative) परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः एकवचनम्

• एतत्: this
• Type: Pronoun
• Root: एतद्
• Form: द्वितीया एकवचनम्; नपुंसकलिङ्गम्

• ते: of you; your
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्
• Form: षष्ठी एकवचनम् (enclitic)

• पण्यम्: merchandise; goods for sale
• Type: Noun
• Root: पण्य
• Form: प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; नपुंसकलिङ्गम्

• पण्यागारम्: a warehouse (storehouse) of goods
• Type: Noun
• Root: पण्य + आगार
• Form: प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; नपुंसकलिङ्गम्

• वा: or
• Type: Particle
• Root: वा
• Form: विकल्पार्थक अव्ययम्

• मया: by me
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्
• Form: तृतीया एकवचनम्

• ते: to you; for you
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्
• Form: चतुर्थी एकवचनम् (enclitic)

• प्रेषितम्: sent; dispatched
• Type: Participle (Verbal adjective)
• Root: प्र-इष् (प्रेष्)
• Form: प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; नपुंसकलिङ्गम्; भूतकृदन्त (क्त)

• सामवायिकेषु: among the associates / members of a joint body (guild, collective)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: सामवायिक
• Form: सप्तमी बहुवचनम्; पुंलिङ्गे (प्रायः)

• विक्रमस्व: act with initiative; exert yourself
• Type: Verb
• Root: वि-क्रम्
• Form: लोट् (imperative) आत्मनेपदम्; मध्यमपुरुषः एकवचनम्

• अपगच्छ: go away; depart
• Type: Verb
• Root: अप-गम्
• Form: लोट् (imperative) परस्मैपदम्; मध्यमपुरुषः एकवचनम्

• वा: or
• Type: Particle
• Root: वा
• Form: विकल्पार्थक अव्ययम्

• ततः: from there; then; thereafter
• Type: Indeclinable
• Root: ततः
• Form: अपादान/क्रमार्थक अव्ययम्

• पणशेषम्: the remaining payment; balance due
• Type: Noun
• Root: पण + शेष
• Form: द्वितीया एकवचनम्; नपुंसकलिङ्गम्

• अवाप्स्यसि: you will obtain; you will receive
• Type: Verb
• Root: अव-आप्
• Form: लृट् (simple future) परस्मैपदम्; मध्यमपुरुषः एकवचनम्

• इति: thus (quoting)
• Type: Quotative particle
• Root: इति
• Form: उक्त्यर्थक अव्ययम्

Entities Mentioned

• abhityakta (deniable intermediary)
• sāmavāyika (guild/collective)
• merchant/claimant (implicit)

More Details

FAQs

Why use an ‘abhityakta’ intermediary?

To preserve deniability and reduce blowback; if exposed, the sponsor can disown the messenger.

What is the choice architecture offered to the target?

Escalate within the guild to seize/secure advantage, or exit quietly for a partial payout—both outcomes serve the operator’s control.