Sutra 23
Devanagari script
सामवायिकानामनिर्बन्धगामित्वात्पुरोगः इति ॥ कZ_०९.४.२३ ॥
Transliteration
sāmavāyikānām anirbandhagāmitvāt purogaḥ iti
Translation
ସାମୂହିକ କାର୍ଯ୍ୟରେ, ଦୃଢ ବନ୍ଧନ/ଶିଷ୍ଟାଚାର ବିନା ଆଗକୁ ବଢ଼ିଯିବା ପ୍ରବୃତ୍ତି ଥିବାରୁ ‘ପୁରୋଗ’—ଅର୍ଥାତ୍ ଆଗରେ ରହି ନେତୃତ୍ୱ ନେବା ଉଚିତ।
Word by Word
सामवायिकानाम्of the collective/corporate (persons)
सामवायिकानाम्:
TypeNoun/Adjective
Rootसामवायिक
Formषष्ठी-बहुवचनम् (Genitive plural); पुंलिङ्गे (प्रायः) — ‘सामवायिक’ (समवाय/सामवाय-सम्बद्ध) जन/वर्ग
अनिर्बन्धगामित्वात्because of (their) uncommitted/unstable tendency to move/act (without fixed binding)
अनिर्बन्धगामित्वात्:
TypeNoun (abstract)
Rootगम् (गच्छति)
Formपञ्चमी-एकवचनम् (Ablative singular) नपुंसकलिङ्गे; भाववाचक-तद्धित/कृदन्त-रूप: गामित्व (गमन-स्वभाव/प्रवृत्ति) + अनिर्बन्ध (अ-निर्बन्ध = अबद्ध/अनियत/अप्रतिबद्ध) → ‘अनिर्बन्धगामित्व’ = अनियत-गमन-स्वभाव
पुरोगःthe one who goes in front; the leader/forerunner
पुरोगः:
TypeNoun/Adjective
Rootपुरोग
Formप्रथमा-एकवचनम् (Nominative singular); पुंलिङ्गः; ‘पुरः-ग’ = अग्रे गच्छति (one who goes in front, leader/forerunner)
इतिthus
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formनिपातः; वाक्य-समाप्त्यर्थ/उद्धरण-चिह्न
Entities Mentioned
S
sāmavāyika (collective undertaking/coalition)FAQs
The collective-action problem: coalitions drift without enforceable commitments, so effective outcomes require clear leadership and coordination mechanisms.