Sutra 51
Devanagari script
समविषमनिम्नस्थलह्रस्वदीर्घवशेन वाध्वनो यात्रां विभजेत् ॥ कZ_०९.१.५१ ॥
Transliteration
samaviṣamanimnasthalahrasvadīrghavaśena vādhvano yātrāṃ vibhajet
Translation
ପଥର ସ୍ୱଭାବ ଅନୁସାରେ—ସମ କିମ୍ବା ବିଷମ, ନିମ୍ନସ୍ଥଳ/ଖାଦ ଥିବା ସ୍ଥାନ, ଏବଂ ଖଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ଛୋଟ କିମ୍ବା ଲମ୍ବା—ଦିନର ଯାତ୍ରାକୁ ବିଭାଜନ (ପରିକଳ୍ପନା) କରିବା ଉଚିତ।
Word by Word
समeven, level
सम:
TypeAdjective
Rootसम
Formप्रातिपदिक; नपुंसकलिङ्गे एकवचनम् (समासपूर्वपदत्वेन)
विषमuneven, rough
विषम:
TypeAdjective
Rootविषम
Formप्रातिपदिक; नपुंसकलिङ्गे एकवचनम् (समासपूर्वपदत्वेन)
निम्नlow-lying, depressed
निम्न:
TypeAdjective
Rootनिम्न
Formप्रातिपदिक; नपुंसकलिङ्गे एकवचनम् (समासपूर्वपदत्वेन)
स्थलground, terrain, place
स्थल:
TypeNoun
Rootस्थल
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा एकवचनम् (समासान्तपद)
ह्रस्वshort
ह्रस्व:
TypeAdjective
Rootह्रस्व
Formप्रातिपदिक; नपुंसकलिङ्गे एकवचनम् (समासपूर्वपदत्वेन)
दीर्घlong
दीर्घ:
TypeAdjective
Rootदीर्घ
Formप्रातिपदिक; नपुंसकलिङ्गे एकवचनम् (समासपूर्वपदत्वेन)
वशेनaccording to; depending on (lit. by the control/condition)
वशेन:
TypeNoun
Rootवश
Formपुंलिङ्ग; तृतीया एकवचनम्; करण/हेतु-अर्थे (‘according to, depending on’)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formअव्यय; विकल्पार्थक
अध्वनःof the road/route; of the journey
अध्वनः:
TypeNoun
Rootअध्वन्
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी एकवचनम्
यात्राम्the march/journey (stages)
यात्राम्:
TypeNoun
Rootयात्रा
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया एकवचनम्; कर्म
विभजेत्should divide/apportion
विभजेत्:
TypeVerb
Root√भज्
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; उपसर्गः वि-; अर्थः ‘to apportion/divide’
Entities Mentioned
C
commander/king (implicit)R
road/route (adhvan)FAQs
To institutionalize terrain-based scheduling: the march is not fixed by calendar alone but apportioned by road conditions to reduce fatigue, delays, and disorder.
Operational planning using route risk/effort profiling—adjusting movement rates by terrain and segment length.