
Sūryavaṃśa-kīrtana (Proclamation of the Solar Dynasty)
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଅଗ୍ନିଦେବ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ରାଜବଂଶମାନଙ୍କର ଶୃଙ୍ଖଳାବଦ୍ଧ ବଂଶାବଳୀ ଦେଖାନ୍ତି। ଆରମ୍ଭ ବିଶ୍ୱବଂଶରୁ—ହରି→ବ୍ରହ୍ମା→ମରୀଚି→କଶ୍ୟପ→ବିବସ୍ୱାନ। ବିବସ୍ୱାନଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଓ ସନ୍ତାନ (ମନୁ, ଯମ-ଯମୁନା, ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର, ଶନି ଆଦି) ବର୍ଣ୍ଣନା କରି ବୈବସ୍ୱତ ମନୁଙ୍କୁ ସାମାଜିକ ଓ ରାଜଧର୍ମର ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରବର୍ତ୍ତକ ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଛି। ମନୁଠାରୁ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଜନପଦ-ରାଜ୍ୟ (ଶକ, ଉତ୍କଳ, ଗୟାପୁରୀ, ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ, ଆନର୍ତ/କୁଶସ୍ଥଳୀ ଇତ୍ୟାଦି) ଶାଖାରୂପେ ବିସ୍ତାର ପାଉଛି। କକୁଦ୍ମୀ-ରୈବତ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ କାଳବିଳମ୍ବ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀର ବଂଶପରିବର୍ତ୍ତନ, ଦ୍ୱାରବତୀ ସ୍ଥାପନା ଓ ରେବତୀଙ୍କ ବଳଦେବ ସହ ବିବାହ ମାଧ୍ୟମରେ ବଂଶକୁ ସର୍ବଭାରତୀୟ ପବିତ୍ର ଇତିହାସ ସହ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି। ପରେ ମାନ୍ଧାତା, ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର, ସଗର, ଭଗୀରଥ ଠାରୁ ରଘୁବଂଶ, ଦଶରଥ ଓ ରାମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ରମ ଆସେ; ରାମକଥା ନାରଦଶ୍ରବଣରୁ ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ରଚନା ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ। ଶେଷରେ କୁଶଠାରୁ ଶ୍ରୁତାୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଗଣାଇ ସେମାନଙ୍କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶଧାରକ ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ କରି ରାଜଧର୍ମ, ଅଞ୍ଚଳୀୟ ସ୍ମୃତି ଓ ଇତିହାସୀୟ ଆଦର୍ଶକୁ ଏକ ବଂଶସୂତ୍ରରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରେ।
Verse 1
इत्यग्नेये महपुरणे दानादिमाहत्म्यं नामैक सप्तत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ द्विसप्तत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः सूर्यवंशकीर्तनं अग्निर् उवाच सूर्यवंशं सोमवंशं रज्ञां वंशं वदमि ते हरेर्ब्रह्मा पद्मगो ऽभून्मरीचिर्ब्रह्मणः सुतः
ଏହିପରି ଅଗ୍ନି ମହାପୁରାଣରେ “ଦାନାଦି-ମାହାତ୍ମ୍ୟ” ନାମକ ଦୁଇଶେ ଏକହତ୍ତରତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଏବେ “ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶକୀର୍ତ୍ତନ” ନାମକ ଦୁଇଶେ ବାହତ୍ତରତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ। ଅଗ୍ନି କହିଲେ—ମୁଁ ତୁମକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶ, ସୋମବଂଶ ଓ ରାଜବଂଶମାନଙ୍କ ବଂଶାବଳୀ କହିବି। ହରିଠାରୁ ପଦ୍ମଜ ବ୍ରହ୍ମା ଉଦ୍ଭବିଲେ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ମରୀଚି।
Verse 2
मरीचेः कश्यपस्तस्माद्विवस्वांस्तस्य पत्न्यपि संज्ञा राज्ञी प्रभा तिस्रो राज्ञी रैवतपुत्रिका
ମରୀଚିଠାରୁ କଶ୍ୟପ, ତାଙ୍କଠାରୁ ବିବସ୍ୱାନ୍ (ସୂର୍ଯ୍ୟ) ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ରାଣୀମାନେ ସଂଜ୍ଞା ଓ ପ୍ରଭା; ତୃତୀୟ ରାଣୀ ରାଜା ରୈବତଙ୍କ କନ୍ୟା।
Verse 3
रेवन्तं सुषुवे पुत्रं प्रभातञ्च प्रभा रवेः त्वाष्ट्री संज्ञा मनुं पुत्रं यमलौ यमुनां यमम्
ପ୍ରଭା ରବି (ସୂର୍ଯ୍ୟ)ଙ୍କ ପାଇଁ ରେବନ୍ତ ନାମକ ପୁତ୍ରକୁ ଓ ପ୍ରଭାତକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ତ୍ୱଷ୍ଟୃଙ୍କ କନ୍ୟା ସଂଜ୍ଞା ମନୁକୁ ପୁତ୍ରରୂପେ ଏବଂ ଯମୁନା ଓ ଯମ—ଏହି ଯମଜ ସନ୍ତାନକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
Verse 4
छाया संज्ञा च सावर्णिं मनुं वैवस्वतं सुतम् शनिञ्च तपतीं विष्टिं संज्ञायाञ्चाश्विनौ पुनः
ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଛାୟା ଓ ସଂଜ୍ଞା ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ସାବର୍ଣ୍ଣି ମନୁ ଓ ବୈବସ୍ୱତ ମନୁ (ପୁତ୍ର) ଜନ୍ମିଲେ; ଏବଂ ଶନି, ତପତୀ, ବିଷ୍ଟି ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ। ପୁନଃ ସଂଜ୍ଞାଠାରୁ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର ଦ୍ୱୟ ଜନ୍ମିଲେ।
Verse 5
मनोर्वैवस्वतस्यासन् पुत्रा वै न च तत्समाः इक्ष्वाकुश् चैव नाभागो धृष्टःशर्यातिरेव च
ବୈବସ୍ୱତ ମନୁଙ୍କର ପୁତ୍ରମାନେ ଥିଲେ; ପରାକ୍ରମରେ ତାଙ୍କ ସମାନ କେହି ନଥିଲେ—ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ, ନାଭାଗ, ଧୃଷ୍ଟ ଓ ଶର୍ୟାତି।
Verse 6
नरिष्यन्तस् तथा प्रांशुर्नाभागादिष्टसत्तमाः करुषश् च पृषध्रश् च अयोध्यायां महाबलाः
ଏହିପରି ନରିଷ୍ୟନ୍ତ ଓ ପ୍ରାଂଶୁ, ନାଭାଗାଦିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଦିଷ୍ଟ, ଏବଂ କରୂଷ ଓ ପୃଷଧ୍ର—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଅଯୋଧ୍ୟାରେ ମହାବଳୀ ଥିଲେ।
Verse 7
कन्येला च मनोरासीद्बुधात्तस्यां पुरूरवाः पुरूरवसमुच्पाद्य सेला सुद्युम्नताङ्गता
କନ୍ୟେଲା ମନୁଙ୍କର ପତ୍ନୀ ହେଲେ। ବୁଧଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ପୁରୂରବା ଜନ୍ମ ନେଲେ। ପୁରୂରବାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇ ସେଲା ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
Verse 8
अत्र छायेतिपाठो युक्तः सुद्युम्नादुत्कलगयौ विनताश्वस्त्रयो नृपाः उत्कलस्योत्कलं राष्ट्रं विनताश्वस्य पश्चिमा
ଏଠାରେ ‘ଛାୟା’ ଇତି ପାଠ ଯୁକ୍ତ। ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନରୁ ଉତ୍କଳ ଓ ଗୟ, ଏବଂ ବିନତାଶ୍ୱ—ଏହିପରି ତିନି ନୃପ ହେଲେ। ଉତ୍କଳର ରାଷ୍ଟ୍ର ‘ଉତ୍କଳ’ ନାମେ, ଏବଂ ବିନତାଶ୍ୱର ରାଜ୍ୟ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଥିଲା।
Verse 9
दिक् सर्वा राजवर्यस्य गयस्य तु गयापुरी वशिष्ठवाक्यात् सुद्युम्नः प्रतिष्ठानमवाप ह
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଗୟଙ୍କ ଯଶ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରସାରିତ ଥିଲା; ଗୟଙ୍କର ‘ଗୟାପୁରୀ’ ନାମକ ନଗରୀ ଥିଲା। ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ବଚନରେ ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
Verse 10
तत् पुरूरवसे प्रादात्सुद्युम्नो राज्यमाप्य तु नरिष्यतः शकाः पुत्रा नाभागस्य च वैष्णवः
ରାଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ତାହା ପୁରୂରବସଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ। ନରିଷ୍ୟତରୁ ଶକମାନେ ଜନ୍ମିଲେ, ଏବଂ ନାଭାଗରୁ ବୈଷ୍ଣବ ଜନ୍ମିଲେ।
Verse 11
अम्बरीषः प्रजापालो धार्ष्टकं धृष्टतः कुलम् सुकल्पानर्तौ शर्यार्तेर्वैरोह्यानर्ततो नृपः
ଅମ୍ବରୀଷ ପ୍ରଜାପାଳକ ଥିଲେ। ଧୃଷ୍ଟତରୁ ଧାର୍ଷ୍ଟକ ବଂଶ ଉଦ୍ଭବିଲା; ପରେ ସୁକଲ୍ପ ଓ ଅନର୍ତ। ଶର୍ୟାର୍ତିରୁ ବୈରୋହ୍ୟ, ଏବଂ ଅନର୍ତରୁ ସେହି ପରମ୍ପରାର ନୃପ ଜନ୍ମିଲେ।
Verse 12
आनर्तविषयश्चासीत् पुरी चासीत् कुशस्थली रेवस्य रैवतः पुत्रः ककुद्मी नाम धार्मिकः
ଆନର୍ତ ନାମକ ବିଷୟ ଥିଲା, ଏବଂ ତାହାର ପୁରୀ କୁଶସ୍ଥଳୀ ଥିଲା। ରେବଙ୍କ ପୁତ୍ର ରୈବତ; ତାଙ୍କ ଧାର୍ମିକ ପୁତ୍ର କକୁଦ୍ମୀ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
Verse 13
ज्येष्ठः पुत्रशतस्यासीद्राज्यं प्राप्य कुशस्थलीम् स कन्यासहितः श्रुत्वा गान्धर्वं ब्रह्मणो ऽन्तिके
ପୁତ୍ରଶତର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର କୁଶସ୍ଥଳୀର ରାଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ଅଧିପତି ହେଲେ। ସେ କନ୍ୟାସହିତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସନ୍ନିଧିରେ ଗାନ୍ଧର୍ବ ବିଧି ଶୁଣିଲେ।
Verse 14
मुहूर्तभूतं देवस्य मर्त्ये बहुयुगं गतम् आजगाम जवेनाथ स्वां पुरीं यादवैर् वृताम्
ଦେବଙ୍କ ପାଇଁ ଯାହା କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଥିଲା, ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ ତାହା ବହୁ ଯୁଗ ହୋଇ ଗଲା। ତାପରେ ସେ ଜବେନ ଯାଦବମାନେ ଘେରିଥିବା ନିଜ ପୁରୀକୁ ଫେରିଲେ।
Verse 15
कृतां द्वारवतीं नाम बहुद्वारां मनोरमाम् भोजवृष्ण्यन्धकैर् गुप्तां वासुदेवपुरोगमैः
ସେ ଦ୍ୱାରବତୀ ନାମକ ବହୁଦ୍ୱାରା ମନୋହର ନଗରୀ ସ୍ଥାପନ କଲେ; ବାସୁଦେବଙ୍କ ଅଗ୍ରଣୀତ୍ୱରେ ଭୋଜ, ବୃଷ୍ଣି ଓ ଅନ୍ଧକମାନେ ତାହାକୁ ରକ୍ଷା କଲେ।
Verse 16
रेवतीं बलदेवाय ददौ ज्ञात्वा ह्य् अनिन्दिताम् तपः सुमेरुशिखरे तप्त्वा विष्ण्वालयं गतः
ରେବତୀଙ୍କୁ ନିର୍ଦୋଷା ବୋଲି ଜାଣି ସେ ତାଙ୍କୁ ବଳଦେବଙ୍କୁ ଦେଲେ; ସୁମେରୁ ଶିଖରରେ ତପ କରି ସେ ବିଷ୍ଣୁଧାମକୁ ଗଲେ।
Verse 17
नाभागस्य च पुत्रौ द्वौ वैश्यौ ब्राह्मणतां गतौ करूषस्य तु कारूषाः क्षत्रिया युद्धदुर्मदाः
ନାଭାଗଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ବୈଶ୍ୟ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ; କିନ୍ତୁ କରୂଷରୁ କାରୂଷମାନେ ଜନ୍ମିଲେ—ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁର୍ମଦ କ୍ଷତ୍ରିୟ।
Verse 18
शूद्रत्वञ्च पृषध्रो ऽगाद्धिंसयित्वा गुरोश् च गाम् मनुपुत्रादथेक्षाकोर्विकुक्षिर्देवराडभूत्
ଗୁରୁଙ୍କ ଗାଈକୁ ଆଘାତ କରିଥିବାରୁ ପୃଷଧ୍ର ଶୂଦ୍ରତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କଲା; ପରେ ମନୁଙ୍କ ପୁତ୍ରରୁ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଜନ୍ମିଲେ, ଏବଂ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଠାରୁ ବିକୁକ୍ଷି ଜନ୍ମି ଦେବତୁଲ୍ୟ ରାଜା ହେଲେ।
Verse 19
विकुक्षेस्तु ककुत्स्थो ऽभूत्तस्य पुत्रः सुयोधनः तस्य पुत्रः पृथुर् नाम विश्वगश्वः पृथोः सुतः
ବିକୁକ୍ଷିଠାରୁ କକୁତ୍ସ୍ଥ ଜନ୍ମିଲେ; ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ସୁୟୋଧନ; ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ପୃଥୁ ନାମକ; ଏବଂ ପୃଥୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ବିଶ୍ୱଗଶ୍ୱ।
Verse 20
आयुस्तस्य च पुत्रो ऽभूद्युवनाश्वस् तथा सुतः युवनाश्वाच्च श्रावन्तः पूर्वे श्रावन्तिका पुरी
ତାହାର ପୁତ୍ର ଆୟୁ ହେଲେ; ଆୟୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଯୁବନାଶ୍ୱ। ଯୁବନାଶ୍ୱରୁ ଶ୍ରାବନ୍ତ ଜନ୍ମିଲେ; ପୂର୍ବେ ଶ୍ରାବନ୍ତିକା ନାମକ ପୁରୀ ଥିଲା।
Verse 21
श्रावन्ताद् वृहदश्वो ऽभूत् कुबलाश्वस्ततो नृपः धुन्धुमारत्वमगमद्धुन्धोर् नाम्ना च वै पुरा
ଶ୍ରାବନ୍ତରୁ ବୃହଦଶ୍ୱ ଜନ୍ମିଲେ; ତାହାରୁ ରାଜା କୁବଲାଶ୍ୱ ହେଲେ। ପୂର୍ବେ ଧୁନ୍ଧୁକୁ ବଧ କରି ସେ ‘ଧୁନ୍ଧୁମାର’ ଉପାଧି ପାଇଲେ।
Verse 22
धुन्धुमारास्त्रयो भूपा दृढाश्वो दण्ड एव च कपिलो ऽथ दृढाश्वात्तु हर्यश्वश् च प्रमोदकः
‘ଧୁନ୍ଧୁମାର’ ନାମରେ ତିନି ଭୂପ ଥିଲେ; ପରେ ଦୃଢାଶ୍ୱ ଓ ଦଣ୍ଡ। ତାପରେ କପିଲ; ଦୃଢାଶ୍ୱରୁ ହର୍ୟଶ୍ୱ ଓ ପ୍ରମୋଦକ ଜନ୍ମିଲେ।
Verse 23
हर्यश्वाच्च निकुम्भो ऽभूत् संहताश्वो निकुम्भतः अकृशाश्वो रणाश्वश् च संहताश्वसुतावुभौ
ହର୍ୟଶ୍ୱରୁ ନିକୁମ୍ଭ ଜନ୍ମିଲେ; ନିକୁମ୍ଭରୁ ସଂହତାଶ୍ୱ। ଅକୃଶାଶ୍ୱ ଓ ରଣାଶ୍ୱ—ଉଭୟେ ସଂହତାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ।
Verse 24
युवनाश्वो रणाश्वस्य मान्धाता युवनाश्वतः मान्धातुः पुरुकुत्सो ऽभून्मुचुकुन्दो द्वितीयकः
ରଣାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁତ୍ର ଯୁବନାଶ୍ୱ; ଯୁବନାଶ୍ୱରୁ ମାନ୍ଧାତା ଜନ୍ମିଲେ। ମାନ୍ଧାତାରୁ ପୁରୁକୁତ୍ସ ହେଲେ; ଦ୍ୱିତୀୟ ପୁତ୍ର ମୁଚୁକୁନ୍ଦ।
Verse 25
पुरुकुत्सादसस्युश् च सम्भूतो नर्मदाभवः सम्भूतस्य सुधन्वाभूत्त्रिधन्वाथ सुधन्वनः
ପୁରୁକୁତ୍ସରୁ ଅସସ୍ୟୁ ଜନ୍ମିଲେ; ଅସସ୍ୟୁରୁ ସମ୍ଭୂତ ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ‘ନର୍ମଦାଭବ’ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସମ୍ଭୂତରୁ ସୁଧନ୍ୱା, ସୁଧନ୍ୱାରୁ ତ୍ରିଧନ୍ୱା ଜନ୍ମିଲେ।
Verse 26
त्रिधन्वनस्तु तरुणस्तस्य सत्यव्रतः सुतः सत्यव्रतात्सत्यरथो हरिश् चन्द्रश् च तत्सुतः
ତ୍ରିଧନ୍ୱାରୁ ତରୁଣ ଜନ୍ମିଲେ; ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ସତ୍ୟବ୍ରତ। ସତ୍ୟବ୍ରତରୁ ସତ୍ୟରଥ ଜନ୍ମିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ହରି ଓ ଚନ୍ଦ୍ର।
Verse 27
हरिश् चन्द्राद्रोहिताश्वो रोहिताश्वाद्वृको ऽभवत् वृकाद्वाहुश् च वाहोश् च सगरस्तस्य च प्रिया
ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରରୁ ରୋହିତାଶ୍ୱ ଜନ୍ମିଲେ; ରୋହିତାଶ୍ୱରୁ ବୃକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ବୃକରୁ ବାହୁ, ଏବଂ ବାହୁରୁ ସଗର ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ପତ୍ନୀ ସହ ଜନ୍ମିଲେ।
Verse 28
प्रभा षष्टिसहस्राणां सुतानां जननी ह्य् अभूत् तुष्टादौर्वान्नृपादेकं भानुमत्यसमञ्जसम्
ପ୍ରଭା ନିଶ୍ଚୟ ଷଷ୍ଟି ସହସ୍ର ପୁତ୍ରଙ୍କର ଜନନୀ ହେଲେ। ଏବଂ ରାଜା ତୁଷ୍ଟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭାନୁମତୀ, ଔର୍ୱସମ୍ଭବ ଏକମାତ୍ର ପୁତ୍ର—ଅସମଞ୍ଜସ—କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
Verse 29
खनन्तः पृथिवीं दग्धा विष्णुना बहुसागराः असमञ्जसो ऽंश्रुमांश् च दिलीपो ऽंशुमतो ऽभवत्
ସେମାନେ ପୃଥିବୀ ଖୋଦୁଥିବାବେଳେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦଗ୍ଧ ହେଲେ; ତାହାପରେ ବହୁ ସାଗର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଅସମଞ୍ଜସରୁ ଅଂଶ୍ରୁମାନ, ଅଂଶ୍ରୁମାନରୁ ଦିଲୀପ, ଏବଂ ଦିଲୀପରୁ ଅଂଶୁମାନ ଜନ୍ମିଲେ।
Verse 30
भगीरथो दिलीपात्तु येन गङ्गावतारिता मुनिनेति ज भगीरथात्तु नाभागो नाभागादम्बरीषकः
ଦିଲୀପଠାରୁ ଭଗୀରଥ ଜନ୍ମିଲେ; ମୁନିମାନଙ୍କ କଥାନୁସାରେ ଯାହାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗଙ୍ଗାର ଅବତରଣ ଘଟିଲା। ଭଗୀରଥଠାରୁ ନାଭାଗ, ନାଭାଗଠାରୁ ଅମ୍ବରୀଷ ହେଲେ।
Verse 31
सिन्धुद्वीपो ऽम्बरीषात्तु श्रुतायुस्तत्सुतः स्मृतः श्रुतायोरृतपर्णो ऽभूत्तस्य कल्माषपादकः
ଅମ୍ବରୀଷଠାରୁ ସିନ୍ଧୁଦ୍ୱୀପ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶ୍ରୁତାୟୁ ବୋଲି ସ୍ମରଣୀୟ। ଶ୍ରୁତାୟୁଠାରୁ ଋତପର୍ଣ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର କଲ୍ମାଷପାଦକ ହେଲେ।
Verse 32
कल्माषाङ्घ्रेः सर्वकर्मा ह्य् अनरण्यस्ततो ऽभवत् अनरण्यात्तु निघ्नो ऽथ अनमित्रस्ततो रघुः
କଲ୍ମାଷାଙ୍ଘ୍ରିଠାରୁ ସର୍ବକର୍ମା ଜନ୍ମିଲେ; ତାଙ୍କଠାରୁ ଅନରଣ୍ୟ ହେଲେ। ଅନରଣ୍ୟଠାରୁ ନିଘ୍ନ, ପରେ ଅନମିତ୍ର, ଏବଂ ଅନମିତ୍ରଠାରୁ ରଘୁ ଜନ୍ମିଲେ।
Verse 33
रघोरभुद्दिलीपस्तु दिलीपाच्चाप्यजो नृपः दीर्घवाहुरजात् कालस्त्वजापालस्ततो ऽभवत्
ରଘୁଠାରୁ ଦିଲୀପ ହେଲେ; ଦିଲୀପଠାରୁ ରାଜା ଅଜ ଜନ୍ମିଲେ। ଦୀର୍ଘବାହୁଠାରୁ କାଳ ଜନ୍ମିଲେ; ତାପରେ ଅଜାପାଳ ହେଲେ।
Verse 34
तथ दशरथो जातस्तस्य पुत्रचतुष्टयम् नारायणात्मकाः सर्वे रामस्तस्याग्रजो ऽभवत्
ଏଭଳି ଦଶରଥ ଜନ୍ମିଲେ; ତାଙ୍କର ଚାରି ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ନାରାୟଣସ୍ୱରୂପ, ଏବଂ ତାଙ୍କମଧ୍ୟରେ ରାମ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ହେଲେ।
Verse 35
रावणान्तकरो राजा ह्य् अयोध्यायां रघूत्तमः वाल्मीकिर्यस्य चरितं चक्रे तन्नारदश्रवात्
ରାବଣାନ୍ତକାରୀ ରଘୁକୁଳଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ରାମ ଅୟୋଧ୍ୟାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ନାରଦଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣି ବାଲ୍ମୀକି ତାଙ୍କ ଚରିତ ରଚିଲେ।
Verse 36
रामपुत्रौ कुशलवौ सीतायां कुलवर्धनौ अतिथिश् च कुशाज्जज्ञे निषधस्तस्य चात्मजः
ସୀତାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ରାମଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର କୁଶ ଓ ଲବ ଜନ୍ମିଲେ, ଯେମାନେ କୁଳଗୌରବ ବଢ଼ାଇଲେ। କୁଶରୁ ଅତିଥି ଜନ୍ମିଲେ; ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ନିଷଧ।
Verse 37
निषधात्तु नलो जज्ञे नभो ऽजायत वै नलात् नभसः पुण्डरीको ऽभूत् सुधन्वा च ततो ऽभवत्
ନିଷଧରୁ ନଲ ଜନ୍ମିଲେ; ନଲରୁ ନିଶ୍ଚୟ ନଭସ ଜନ୍ମିଲେ। ନଭସରୁ ପୁଣ୍ଡରୀକ ହେଲେ; ତାପରେ ସୁଧନ୍ୱା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
Verse 38
सुधन्वनो देवानीको ह्य् अहीनाश्वश् च तत्सुतः अहीनाश्वात् सहस्राश्वश् चन्द्रालोकस्ततो ऽभवत्
ସୁଧନ୍ୱାରୁ ଦେବାନୀକ ଜନ୍ମିଲେ; ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅହୀନାଶ୍ୱ। ଅହୀନାଶ୍ୱରୁ ସହସ୍ରାଶ୍ୱ; ତାହାରୁ ଚନ୍ଦ୍ରାଲୋକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
Verse 39
चन्द्रावलोकतस्तारापीडो ऽस्माच्चन्द्रपर्वतः चन्द्रगिरेर्भानुरथः श्रुतायुस्तस्य चात्मजः इक्ष्वाकुवंशप्रभवाः सूर्यवंशधराः स्मृताः
ଚନ୍ଦ୍ରାବଲୋକରୁ ତାରାପୀଡ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ତାଙ୍କରୁ ଚନ୍ଦ୍ରପର୍ବତ। ଚନ୍ଦ୍ରପର୍ବତରୁ ଚନ୍ଦ୍ରଗିରି; ଚନ୍ଦ୍ରଗିରିରୁ ଭାନୁରଥ; ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶ୍ରୁତାୟୁ। ଏମାନେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶଜ, ସୂର୍ୟବଂଶଧାରୀ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
A structured vaṃśa-list framed as revealed narration: it alternates between linear succession (Ikṣvāku → Raghu → Rāma) and thematic anchors (regions, peoples, and exemplary kings) to preserve political-theological continuity.
By presenting royal lineage as a dharmic technology: genealogies legitimize governance, connect sacred geography to political centers, and hold up exemplary rulers (e.g., Bhagīratha, Rāma) as models where worldly rule becomes a vehicle for cosmic order and spiritual merit.
Daśaratha and Rāma explicitly connect the lineage to the Rāmāyaṇa, with Vālmīki’s authorship noted as derived from Nārada’s transmission, integrating epic authority into vaṃśa structure.