Adhyaya 301
Chapter 301 — सूर्यार्चनं (Sūryārcana) / Sun-worship (closing colophon only)
ଏହି ଅଂଶରେ ପୂର୍ବ ଏକକର ସମାପନ-କୋଲୋଫନ୍ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିଛି ଏବଂ ଅଧ୍ୟାୟ ୩୦୧ କୁ ‘ସୂର୍ଯ୍ୟାର୍ଚ୍ଚନ’ (ସୂର୍ଯ୍ୟପୂଜା) ବୋଲି ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଛି। ଆଗ୍ନେୟ ଶିକ୍ଷାପ୍ରବାହରେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋପାସନା ଋତ/ଧର୍ମ ଓ କର୍ମସିଦ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ସେତୁ; ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ କାଳନିୟନ୍ତା, ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଜ୍ଞା-ପ୍ରକାଶ ଦାତା ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଏହି ସନ୍ଧି ସାଧକଙ୍କୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅଧ୍ୟାୟର ଅଧିକ ପ୍ରାୟୋଗିକ ମନ୍ତ୍ରପ୍ରୟୋଗ, ହୋମବିଧି ପାଇଁ ଶୁଦ୍ଧି, ଅଧିକାର ଓ ଶକ୍ତି-ସମନ୍ୱୟ ଦେଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ; ପୁରାଣ କହେ—ଭକ୍ତି ତନ୍ତ୍ରକର୍ମରୁ ପୃଥକ୍ ନୁହେଁ, ତାହାର ଆଧାର।
Shlokas
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे सूर्यार्चनं नाम त्रिशततमो ऽध्यायः अथैकाधिकत्रिशततमो ऽध्यायः नानामन्त्राः अग्निर् उवाच वाक्कर्मपार्श्वयुक्शुक्रतोककृते मतो प्लवः हुतान्ता देशवर्णेयं विद्या मुख्या सरस्वती
ଏହିପରି ଆଗ୍ନେୟ ମହାପୁରାଣରେ ‘ସୂର୍ଯ୍ୟାର୍ଚ୍ଚନ’ ନାମକ ତ୍ରିଶତତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଏବେ ପରବର୍ତ୍ତୀ (ଏକାଧିକ ତ୍ରିଶତତମ) ‘ନାନାମନ୍ତ୍ର’ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଅଗ୍ନି କହିଲେ—ବାକ୍ ଓ କର୍ମର ସିଦ୍ଧି, ସହାୟକ ଉପାଙ୍ଗ ସହିତ, ଏବଂ ଶୁକ୍ର-ତୋକ (ସନ୍ତାନ) ଓ ପ୍ରାଣବଳ ପାଇଁ ‘ପ୍ଲବ’ ନାମକ ରକ୍ଷାତ୍ମକ ମନ୍ତ୍ର-ପ୍ରୟୋଗ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ହୋମାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣନୀୟ ଏହି ବିଦ୍ୟା ମୁଖ୍ୟ; ଏହାହି ସରସ୍ୱତୀ।
Verse 2
धार्य चेति ख विद्युत्पातविधाविति घ , ज , ञ , ट च अक्षाराशी वर्णलक्षं जपेत् समतिमान् भवेत् अत्रिः सवह्निर्वामाक्षिविन्दुरिन्द्राय हृत्परः
ବିଦ୍ୟୁତ୍ପାତ-ବିଧିରେ ‘ଧାର୍ୟ’ ସହିତ ‘ଖ’ ଏବଂ ‘ଘ, ଜ, ଞ, ଟ’ ଏହି ଅକ୍ଷରରାଶି ଜପ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଅକ୍ଷରସଂଗ୍ରହକୁ ଏକ ଲକ୍ଷ ଥର ଜପ କଲେ ମନ ସମ ଓ ବୁଦ୍ଧି ସ୍ଥିର ହୁଏ। ଋଷି ଅତ୍ରି, ଶକ୍ତି ଅଗ୍ନି, ଲକ୍ଷଣ ବାମ ଚକ୍ଷୁରେ ବିନ୍ଦୁ, ଦେବତା ଇନ୍ଦ୍ର, ବିନିଯୋଗ ହୃଦୟରେ।
Verse 3
वज्रपद्मधरं शक्रं पीतमावाह्य पूजयेत् नियुतं होमयेदाज्यतिलांस्तेनाभिषेचयेत्
ବଜ୍ର ଓ ପଦ୍ମ ଧାରଣ କରୁଥିବା ପୀତବର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ ଆବାହନ କରି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ଘୃତ ଓ ତିଳ ଦ୍ୱାରା ନିୟୁତ ସଂଖ୍ୟାରେ ହୋମ କରି; ସେହିଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 4
नृपादिर्भ्रष्टरज्यादीन्राज्यपुत्रादिमाप्नुयात् हृल्लेखा शक्तिदेवाख्या दोषाग्निर्दण्डिदण्डवान्
ରାଜ୍ୟରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ରାଜା ଆଦି ପୁନର୍ବାର ରାଜ୍ୟ, ରାଜପୁତ୍ର ଆଦିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବେ। (ଏହା) ‘ହୃଲ୍ଲେଖା, ଶକ୍ତି, ଦେବାଖ୍ୟା, ଦୋଷାଗ୍ନି, ଦଣ୍ଡିନ୍/ଦଣ୍ଡବାନ୍’ ନାମକ ଲକ୍ଷଣଦ୍ୱାରା ସୂଚିତ।
Verse 5
शिवमिष्ट्वा जपेच्छक्तिमष्टम्यादिचतुर्दशीं चक्रपाशाङ्कुशधरां साभयां वरदायिकां
ପ୍ରଥମେ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ଶକ୍ତିଙ୍କ ଜପ କରିବା ଉଚିତ; ତାଙ୍କୁ ଚକ୍ର, ପାଶ ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଧାରିଣୀ, ଅଭୟଦାତ୍ରୀ ଓ ବରଦାୟିନୀ ରୂପେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 6
होमादिना च सौभाग्यं कवित्वं पुरवान् भवेत् ॐ ह्रीं ॐ नमः कामाय सर्वजनहिताय सर्वजनमोहनाय प्रज्वलिताय सर्वजनहृदयं ममात्मगतं कुरु ॐ एतज्जपादिना मन्त्रओ वशयेत् सकलं जगत्
ହୋମ ଆଦି କ୍ରିୟାଦ୍ୱାରା ସୌଭାଗ୍ୟ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ; କବିତ୍ୱ ଜାଗ୍ରତ ହୁଏ ଏବଂ ପୁର-ସମ୍ପଦା (ନଗର-ସମୃଦ୍ଧି) ମିଳେ। ମନ୍ତ୍ର: “ଓଁ ହ୍ରୀଂ। ଓଁ ନମଃ କାମାୟ ସର୍ବଜନହିତାୟ ସର୍ବଜନମୋହନାୟ ପ୍ରଜ୍ୱଲିତାୟ ସର୍ବଜନହୃଦୟଂ ମମାତ୍ମଗତଂ କୁରୁ। ଓଁ।” ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଜପ ଆଦି ଦ୍ୱାରା ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ବଶ କରାଯାଇପାରେ।
Verse 7
ॐ ह्रीं चामुण्डे अमुकन्दह पच मम वशमानय ठ वशीकरणकृन्मन्त्रश्चामुण्डायाः प्रकीर्तितः फलत्रयकषायेण वराङ्गं क्षालयेद्वशे
ଓଂ ହ୍ରୀଂ—ହେ ଚାମୁଣ୍ଡେ! ‘ଅମୁକ’କୁ ଦହ, ପଚ, ମୋ ବଶରେ ଆଣ—‘ଠ’! ଏହା ଚାମୁଣ୍ଡାଙ୍କ ବଶୀକରଣ-ମନ୍ତ୍ର ବୋଲି ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ। ବଶୀକରଣାର୍ଥେ ତ୍ରିଫଳା କଷାୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଙ୍ଗ/ଦେହ ଧୋଇବା ଉଚିତ।
Verse 8
अश्वगन्धायवैः स्त्री तु निशाकर्पूरकादिना पिप्पलीतण्डुलान्यष्टौ मरिचानि च विंशतिः
ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଅଶ୍ୱଗନ୍ଧା ଓ ଯବ ସହ ନିଶା (ହଳଦୀ) ଏବଂ କର୍ପୂର ଆଦି ମିଶାଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା; ପିପ୍ପଲୀର ଆଠ ଦାଣା ଓ ମରିଚ (କଳା ଗୋଲମରିଚ)ର କୁଡ଼ି ଦାଣା ଯୋଗ କରିବା।
Verse 9
वृहतीरसलेपश् च वशे स्यान्मरणान्तिकं कटीरमूलत्रिकटुक्षौद्रलेपस् तथा भवेत्
ବୃହତୀ ଓ ‘ରସ’ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ ଲେପ ବଶୀକରଣ କରେ, ମୃତ୍ୟୁ-ସୀମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ଏହିପରି କଟୀରମୂଳ, ତ୍ରିକଟୁ ଓ କ୍ଷୌଦ୍ର (ମଧୁ) ଦ୍ୱାରା ଲେପ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।
Verse 10
हिमं कपित्थकरभं मागधी मधुकं मधु तेषां लेपः प्रयुक्तस्तु दम्पत्योः स्वस्तिमावहेत्
ହିମ, କପିତ୍ଥ, କରଭ, ମାଗଧୀ, ମଧୁକ ଓ ମଧୁ—ଏହାଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ ଲେପ ପ୍ରୟୋଗ କଲେ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ସ୍ୱସ୍ତି ଓ ଶୁଭ ଆଣେ।
Verse 11
सशर्करयोनिलेपात् कदम्बरसको मधु सहदेवी महालक्ष्मीः पुत्रजीवी कृताञ्जलिः
ସଶର୍କର-ଯୋନି-ଲେପ, କଦମ୍ବ-ରସକ, ମଧୁ, ସହଦେବୀ, ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ, ପୁତ୍ରଜୀବୀ, କୃତାଞ୍ଜଲି—ଏଗୁଡ଼ିକ ଏଠାରେ ଔଷଧ-ନାମ/ଦ୍ରବ୍ୟ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖିତ।
Verse 12
एतच्चूर्णं शिरःक्षिप्तं लिकस्य वशमुत्तमम् त्रिफलाचन्दनक्वाथप्रस्था द्विकुडवम् पृथक्
ଏହି ଚୂର୍ଣ୍ଣ ମୁଣ୍ଡରେ ଛିଟାଇଲେ ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ବଶ କରିବାର ଉତ୍ତମ ଉପାୟ ହୁଏ। ତ୍ରିଫଳା ଓ ଚନ୍ଦନର କ୍ୱାଥ ପ୍ରସ୍ଥ ପରିମାଣରେ କରିବା; ଦୁହିଁକୁ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଦୁଇ କୁଡ଼ବ ମାପରେ ନେବା।
Verse 13
भृङ्गहेमरसन्दोषातावती चुञ्चुकं मधु घृतैः पक्वा निशा छाया शुष्का लिप्या तु रञ्जनी
ଭୃଙ୍ଗ, ହେମ-ରସ ଓ ସନ୍ଦୋଷା ସହ ତାବତୀ ଓ ଚୁଞ୍ଚୁକକୁ ମଧୁ ଓ ଘୃତରେ ପାକ କରି ଏକ ଯୋଗ ତିଆରି ହୁଏ। ଏହିପରି ନିଶା ଓ ଛାୟାକୁ ଶୁଖାଇ ଲେପ କରି ରଞ୍ଜନ (ରଙ୍ଗ ଲଗାଇବା) ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରିବା।
Verse 14
विदारीं सोच्चटामाषचूर्णीभ्ह्तां सशर्करां गथितां यः विपेत् क्षीरैर् नित्यं स्त्रीशतकं व्रजेत्
ଯେ ଲୋକ ଵିଦାରୀକୁ ଉଚ୍ଚଟା ସହ, ମାଷ (ଉଡ଼ଦ) ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଶର୍କରା ମିଶାଇ ଗୋଳି/ପିଣ୍ଡ କରି, ଦୁଧ ସହ ନିତ୍ୟ ପାନ କରେ, ସେ ଶତ ନାରୀଙ୍କୁ ସମୀପ କରିବାର ସାମର୍ଥ୍ୟ (ଅତିବୀର୍ୟ) ପାଏ।
Verse 15
गुल्ममाषतिलव्रीहिचूर्णक्षीरसितान्वितं अश्वत्थवंशदर्भाणां मूलं वै वैष्णवीश्नियोः
ଗୁଲ୍ମ (ଉଦର ଗାଠ/ସ୍ଫୀତି) ପାଇଁ ମାଷ, ତିଳ ଓ ବ୍ରୀହି (ଚାଉଳ) ଚୂର୍ଣ୍ଣକୁ କ୍ଷୀର ଓ ଶର୍କରା ସହ ମିଶାଇ ପ୍ରୟୋଗ କରିବା। ସହିତ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ, ବଂଶ (ବାଁଶ) ଓ ଦର୍ଭ ଘାସର ମୂଳ, ଏବଂ ବୈଷ୍ଣବୀ ଓ ଶ୍ନୀ ନାମକ ଔଷଧିମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନେବା।
Verse 16
मूलं दूर्वाश्वगन्धोत्थं पिवेत् क्षीरैः सुतार्थिनी कौन्तीलक्ष्म्याः शिफा धात्री वज्रं लोघ्नं वटाङ्कुरम्
ପୁତ୍ରାର୍ଥିନୀ ସ୍ତ୍ରୀ ଦୂର୍ବା ଓ ଅଶ୍ୱଗନ୍ଧାର ମୂଳକୁ ଦୁଧ ସହ ପାନ କରିବା। ଏହା ସହ କୌନ୍ତୀ-ଲକ୍ଷ୍ମୀର ଶିଫା (ଶିଖା/କଳଗି), ଧାତ୍ରୀ (ଆମଳକୀ), ବଜ୍ର, ଲୋଘ୍ନ ଓ ବଟର ଅଙ୍କୁର—ଏହି ଔଷଧିମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେବନ କରିବା।
Verse 17
आज्यक्षीरमृतौ पेयं पुत्रार्थं त्रिदिवं स्त्रिया पुत्रार्थिनी पिवेत् क्षीरं श्रीमूलं सवटाङ्कुरम्
ପୁତ୍ରଲାଭ ପାଇଁ ସ୍ତ୍ରୀ ଋତୁକାଳର ତିନି ରାତିରେ ଘିଅ ଓ କ୍ଷୀରର ମିଶ୍ରଣ ପିବା ଉଚିତ। ପୁତ୍ରକାମିନୀ ଶ୍ରୀମୂଳ ଓ ବଟ ଅଙ୍କୁର ସହିତ ସଂସ୍କୃତ କ୍ଷୀର ପିବା ଉଚିତ।
Verse 18
श्रीवडाङ्कुरदेवीनां रसं नस्ये विपेच्च सा श्रीपद्ममूलमुत्क्षीरमश्वत्थोत्तरमूलयुक्
ସେ ଶ୍ରୀବଡାଙ୍କୁର-ଦେବୀ ଉଦ୍ଭିଦମାନଙ୍କର ନିଷ୍ପୀଡିତ ରସକୁ ନସ୍ୟ ଭାବେ ନାସିକାରେ ପ୍ରୟୋଗ କରୁ। ଏହା ଶ୍ରୀପଦ୍ମ (ପଦ୍ମ) ମୂଳ, କ୍ଷୀର ଏବଂ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ (ପିପଳ)ର ଉପର ମୂଳ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହେଉ।
Verse 19
तरलं पयसा युक्तं कार्पासफलपल्ल्वं अपामार्गस्य पुष्पाग्रं नवं समहिषीपयः
ପ୍ରସ୍ତୁତିକୁ କ୍ଷୀର ସହିତ ପତଳା କରି, କାର୍ପାସଫଳ ଉଦ୍ଭିଦର କୋମଳ ପଲ୍ଲବ, ଅପାମାର୍ଗର ନବ ପୁଷ୍ପାଗ୍ର ଏବଂ ସହିତ ନବ ମହିଷୀ କ୍ଷୀର ଯୋଗ କର।
Verse 20
पुत्रार्थञ्चार्धषट्शाकैर् योगाश् चत्वार ईरिताः शर्करोत्पलपुष्पाक्षलोध्रचन्दनसारिवाः
ପୁତ୍ରଲାଭ ପାଇଁ ଅର୍ଧ-ଷଟ୍-ଶାକ (ଛ ଶାକମାପର ଅର୍ଧ) ପ୍ରମାଣରେ ଚାରିଟି ଔଷଧିୟ ଯୋଗ କୁହାଯାଇଛି। ସେଗୁଡିକରେ ଶର୍କରା, ଉତ୍ପଲ (ନୀଳପଦ୍ମ), ପୁଷ୍ପାକ୍ଷ, ଲୋଧ୍ର, ଚନ୍ଦନ ଓ ସାରିବା ଥାଏ।
Verse 21
स्रवमाणे स्त्रिया गर्भे दातव्यास्तण्डुलाम्भसा लाजा यष्टिसिताद्राक्षाक्षौद्रसर्पींषि वा लिहेत्
ଗର୍ଭବତୀ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କର ସ୍ରାବ (ରକ୍ତ/ଝରା) ହେଲେ, ତଣ୍ଡୁଳାମ୍ଭସା (ଚାଉଳ ମାଡ଼) ସହିତ ଲାଜା (ଭଜା ଧାନ୍ୟ) ଦେବା ଉଚିତ। କିମ୍ବା ଯଷ୍ଟିମଧୁ, ଶର୍କରା, ଦ୍ରାକ୍ଷା, କ୍ଷୌଦ୍ର (ମଧୁ) ଓ ଘିଅର ମିଶ୍ରଣ ଚାଟିବା ଉଚିତ।
Verse 22
अटरुषकलाङ्गुल्यः काकमाच्याः शिफा पृथक् नाभेरधः समालिप्य प्रसूते प्रमदा सुखम्
ଅଟରୁଷ, କଲାଙ୍ଗୁଲୀ ଓ କାକମାଚୀର ଫଳ/ଶିଫାକୁ ପୃଥକ୍ ପିଷି ନାଭିର ତଳେ ଲେପ କଲେ ନାରୀ ସୁଖରେ ପ୍ରସବ କରେ।
Verse 23
रक्तं शुक्लं जावापुष्पं रक्तशुक्लस्त्रुतौ पिवेत् केशरं वृहतीमूलं गोपीयष्टितृणोत्पलम्
ରକ୍ତ କିମ୍ବା ଶ୍ୱେତ ସ୍ରାବ ଥିଲେ ଲାଲ ଓ ସଧା—ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଜାଭା-ପୁଷ୍ପର କଷାୟ/ନିଷ୍କର୍ଷକୁ କେଶର, ବୃହତୀମୂଳ, ଗୋପୀ-ୟଷ୍ଟି, ତୃଣ (ଔଷଧି ଘାସ) ଓ ଉତ୍ପଳ ସହ ପିବା ଉଚିତ।
Verse 24
साजक्षीरं सतैलं तद्भक्षणं रोमजन्मकृत् शीर्यमाणेषु केशेषु स्थापनञ्च भवेदिदम्
ଛେଳି ଦୁଧ ଓ ତେଲ ସହ ଏହାକୁ ଭକ୍ଷଣ କଲେ ଦେହର ରୋମ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ; କେଶ ଝରୁଥିଲେ ଏହା କେଶକୁ ସ୍ଥିର କରି ପୁନଃସ୍ଥାପନ କରେ।
Verse 25
धात्रीभृङ्गरसप्रस्थतैलञ्च क्षिरमाढकम् ॐ नमो भगवते त्र्यम्बकाय उपशमय चुलु मिलि भिद गोमानिनि चक्रिणि ह्रूं फट् अस्मिन् ग्रामे गोकुलस्य रक्षां कुरु शान्तिं कुरु घण्डाकर्णो महासेनो वीरः प्रोक्तो महाबलः
ଧାତ୍ରୀ (ଆମଳକୀ) ଓ ଭୃଙ୍ଗରାଜର ରସ ମିଶାଇ ଏକ ପ୍ରସ୍ଥ ତେଲ ଏବଂ ଏକ ଆଢକ ଦୁଧ ବିଧିମତେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା। ପରେ ଜପ କରିବା—“ଓଁ ନମୋ ଭଗବତେ ତ୍ର୍ୟମ୍ବକାୟ, ଉପଶମୟ; ଚୁଲୁ ମିଲି ଭିଦ; ହେ ଗୋମାନିନି, ହେ ଚକ୍ରିଣି; ହ୍ରୂଁ ଫଟ୍; ଏହି ଗ୍ରାମରେ ଗୋକୁଳର ରକ୍ଷା କର, ଶାନ୍ତି କର।” ଘଣ୍ଡାକର୍ଣ, ମହାସେନ—ମହାବଳ ବୀର—ଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ।
Verse 26
मारीनिर्नाशनकरः स मां पातु जगत्पतिः श्लोकौ चैव न्यसेदेतौ मन्त्रौ गोरक्षकौ पृथक्
ମାରୀ (ମହାମାରୀ)ର ନାଶ କରୁଥିବା ଜଗତ୍ପତି ମୋତେ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ। ଏହି ଦୁଇ ଶ୍ଲୋକକୁ ପୃଥକ୍ ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ—ଏଗୁଡ଼ିକ ଗୋ-ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଦୁଇଟି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ର।
Frequently Asked Questions
Sūrya symbolizes regulated time, vitality, and clarity; Sun-worship frames the practitioner’s discipline before entering specialized mantra and homa procedures.
It reinforces devotion and alignment with cosmic order, making worldly ritual aims subordinate to dharma and supportive of inner purification.