Adhyaya 164

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे श्राद्धकल्पो नाम त्रिषष्ट्यधिकशततमो ऽध्यायः अथ चतुःषष्ट्यधिकशततमो ऽध्यायः नवग्रहहोमः पुष्कर उवाच श्रीकामः शान्तिकामो वा ग्रहयज्ञं समारभेत् वृष्ट्यायुःपुष्टिकामो वा तथैवाभिचरन् पुनः

ଏହିପରି ଅଗ୍ନି ମହାପୁରାଣରେ ‘ଶ୍ରାଦ୍ଧକଳ୍ପ’ ନାମକ ୧୬୩ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ। ଏବେ ୧୬୪ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ‘ନବଗ୍ରହହୋମ’ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ପୁଷ୍କର କହିଲେ—ଶ୍ରୀ (ସମୃଦ୍ଧି) କିମ୍ବା ଶାନ୍ତି ଇଚ୍ଛୁକ ଲୋକ ଗ୍ରହଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କରୁ; ବର୍ଷା, ଆୟୁ ଓ ପୁଷ୍ଟି ଇଚ୍ଛୁକ ଲୋକ ମଧ୍ୟ; ଏବଂ ଅଭିଚାର କର୍ମରେ ନିମଗ୍ନ ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ ପୁନଃ ଏହା କରିପାରେ।

Verse 2

मनुष्यादीनिति ख , छ च आयुः प्रज्ञाधनमिति ज आयुः प्रजां बलमिति घ प्रीताः पितृपितामहा इति ङ सूर्यः सोमो मङ्गलश् च बुधश्चाथ बृहस्पतिः शुक्रः शनैश् चरो राहुः केतुश्चेति ग्रहाः स्मृताः

‘ମନୁଷ୍ୟ ଆଦି ଦାନ କରନ୍ତି’—ଏହା ଖ ଓ ଛ ପାଇଁ; ‘ଆୟୁ, ପ୍ରଜ୍ଞା ଓ ଧନ’—ଜ ପାଇଁ; ‘ଆୟୁ, ପ୍ରଜା ଓ ବଳ’—ଘ ପାଇଁ; ‘ପିତୃ ଓ ପିତାମହ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି’—ଙ ପାଇଁ। ଗ୍ରହମାନେ—ସୂର୍ଯ୍ୟ, ସୋମ, ମଙ୍ଗଳ, ବୁଧ, ବୃହସ୍ପତି, ଶୁକ୍ର, ଶନୈଶ୍ଚର, ରାହୁ ଓ କେତୁ।

Verse 3

ताम्रकात् स्फटिकाद्रक्तचन्दनात् स्वर्णर्कादुभौ रजतादयसः शीशात् ग्रहाः कार्याः क्रमादिमे

ଏହି ଗ୍ରହ-ପ୍ରତିମାମାନେ କ୍ରମକ୍ରମେ ଏହି ଦ୍ରବ୍ୟରୁ କରିବା ଉଚିତ—ତାମ୍ର, ସ୍ଫଟିକ, ରକ୍ତଚନ୍ଦନ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ଅର୍କକାଷ୍ଠ (ସେ ଯୁଗଳର ଉଭୟ), ରଜତ, ଲୋହା ଓ ସୀସା।

Verse 4

सुवर्णैर् वायजेल्लिख्य गन्धमण्डलकेषु वा यथावर्णं प्रदेयानि वासांसि कुसुमानि च

ସୁବର୍ଣ୍ଣଦ୍ୱାରା (ରୂପ/ଅକ୍ଷର) ଲେଖି—କିମ୍ବା ସୁଗନ୍ଧିତ ମଣ୍ଡଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ—ନିୟତ ବର୍ଣ୍ଣାନୁସାରେ ବସ୍ତ୍ର ଓ କୁସୁମ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 5

गन्धाश् च वलयश् चैव धूपो देयस्तु गुग्गुलुः कर्तव्या मन्त्रयन्तश् च चरवः प्रतिदैवतं

ଗନ୍ଧଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ବଳୟ (କଙ୍କଣ/ବନ୍ଧ) ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ; ଧୂପ ରୂପେ ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ ଦେବା ଉଚିତ। ଯଥାଯଥ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବତା ପାଇଁ ପୃଥକ୍ ଚରୁ-ହବିଷ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 6

आकृष्णेन इमं देवा अग्निर्मूर्धा दिवः ककुत् उद्बुद्ध्यस्वेति च ऋचो यथासङ्ख्यं प्रकीर्तिताः

‘ଆକୃଷ୍ଣେନ…’, ‘ଇମଂ ଦେବା…’, ‘ଅଗ୍ନିର୍ମୂର୍ଧା ଦିବଃ କକୁତ୍…’ ଏବଂ ‘ଉଦ୍ବୁଦ୍ଧ୍ୟସ୍ୱ…’ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବା ଋଗ୍ବେଦୀୟ ଋଚମାନେ ନିଜ ନିଜ ସଂଖ୍ୟା-କ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ ଏପରି ପଠିତ/ପ୍ରକୀର୍ତିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 7

वृहस्पते अतियदर्यस्तथैवाल्पात् परिश्रुतः शन्नो देवीस् तथा काण्डात् केतुं कृन्वन्निमास् तथा

ହେ ବୃହସ୍ପତେ! ଯେ ଆର୍ୟ (ଶ୍ରେଷ୍ଠ) ମହାନ୍ କିମ୍ବା ଅଲ୍ପ ଉତ୍ସରୁ ମଧ୍ୟ ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ଆମ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉ। ଦେବୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଆମକୁ ମଙ୍ଗଳ କରୁନ୍ତୁ; ଏବଂ ଆପଦ (କାଣ୍ଡ) ଠାରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏହି ପ୍ରାର୍ଥନାଗୁଡ଼ିକୁ କେତୁ (ଧ୍ୱଜ-ଚିହ୍ନ) କରି ଆମକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରୁନ୍ତୁ।

Verse 8

अर्कः पालाशः खदिरो ह्य् अपामार्गोथ पिप्पलः उदुम्बरः शमी दुर्वा कुशाश् च समिधः क्रमात्

କ୍ରମାନୁସାରେ ସମିଧ ହେଲା—ଅର୍କ, ପଲାଶ, ଖଦିର, ଅପାମାର୍ଗ, ପିପ୍ପଳ, ଉଦୁମ୍ବର, ଶମୀ; ଏବଂ ଦୁର୍ବା ଘାସ ଓ କୁଶ ଘାସ।

Verse 9

एकैकस्यात्राष्टशतमष्टाविंशतिरेव वा होतव्या मधुसर्पिर्भ्यां दध्ना चैव समन्विताः

ଏଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ (ମନ୍ତ୍ର/ଦେବତା) ପାଇଁ ୧୨୮ ଆହୁତି କିମ୍ବା ୨୮ ଆହୁତି ଦେବା ଉଚିତ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆହୁତିରେ ମଧୁ, ଘୃତ ଓ ଦଧି ସଂଯୁକ୍ତ ରହିବ।

Verse 10

गुडौदनं पायसं च हविष्यं क्षीरयष्टिकं दध्योदनं हविः पूपान् मांसं चित्रान्नमेव च

ଗୁଡ଼ ମିଶା ଓଦନ, ପାୟସ, ହବିଷ୍ୟ, କ୍ଷୀର-ପଦାର୍ଥ, ଦଧି-ଓଦନ, ଘୃତ-ହବି, ପୂପ (ପିଠା/କେକ), ମାଂସ ଏବଂ ଚିତ୍ରାନ୍ନ—ଏସବୁ ଅର୍ପଣୀୟ।

Verse 11

दद्याद्ग्रहक्रमदेतद्द्विजेभ्यो भोजनं बुधः शक्तितो वा यथालाभं सत्कृत्य विधिपूर्वकं

ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ଭୋଜନକୁ ଗ୍ରହ-କ୍ରମ ଅନୁସାରେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ; ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ କିମ୍ବା ଯଥାଲାଭ, ସତ୍କାର କରି ବିଧିପୂର୍ବକ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 12

धेनुः शङ्खस् तथानड्वान् हेम वासो हयस् तथा खदिरस्त्वपामार्गो ऽथेति ग , घ , ञ च कृष्णा गौरायसश्छाग एता वै दक्षिणाः क्रमात्

କ୍ରମାନୁସାରେ ଦକ୍ଷିଣା ଭାବେ ଦୁଧାଳ ଗାଈ, ଶଙ୍ଖ, ବଳଦ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଘୋଡ଼ା ଦେବା ଉଚିତ; ସହିତ ଖଦିର କାଠ ଓ ଅପାମାର୍ଗ ମଧ୍ୟ। ଗ, ଘ, ଞ ବର୍ଗ ପାଇଁ କ୍ରମେ କଳା ଗାଈ, ଗୌର/ଧଳା ଗାଈ, ଲୋହାର ଉପକରଣ ଓ ଛାଗ—ଏହିମାନେ ଦକ୍ଷିଣା।

Verse 13

यश् च यस्य यदा दूष्यः स तं यत्नेन पूजयेत् ब्रह्मणैषां वरो दत्तः पूजिताः पूजितस्य च

ଯେ କେହି ଯାହାକୁ ଯେକୌଣସି ସମୟରେ କ୍ଷତି କରିପାରେ, ସେ ତାହାକୁ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ପୂଜା-ସମ୍ମାନ କରୁ। କାରଣ ବ୍ରହ୍ମା ଏମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏହି ବର ଦେଇଛନ୍ତି—ସେମାନେ ପୂଜିତ ହେଲେ ପୂଜକ ମଧ୍ୟ ପୂଜିତ ହୁଏ।

Verse 14

ग्रहाधीना नरेन्द्राणा मुछ्रयाः पतनानि च भावभावो च जगतस्तस्मात् पूज्यतमा ग्रहाः

ରାଜାମାନଙ୍କର ଉତ୍ଥାନ ଓ ପତନ ଗ୍ରହାଧୀନ; ଏବଂ ଜଗତର ଭାବ-ଅଭାବ, ଅର୍ଥାତ୍ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ହ୍ରାସ ମଧ୍ୟ (ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ଉପରେ) ନିର୍ଭର। ତେଣୁ ଗ୍ରହମାନେ ସର୍ବାଧିକ ପୂଜ୍ୟ।