Adhyaya 158
Srāvādya-śauca (Impurity due to bodily discharge and allied causes)
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଦେହସ୍ରାବଜନିତ ଅଶୌଚ (ଗର୍ଭାବସ୍ଥାର ରକ୍ତସ୍ରାବ/ଗର୍ଭପାତ ସହ), ଜନ୍ମଜନିତ ସୂତକ ଓ ମୃତ୍ୟୁଜନିତ ମୃତକ—ଏହାମାନଙ୍କର ନିୟମ ସୁସଂଗଠିତ ଭାବେ ଦିଆଯାଇଛି। ବର୍ଣ୍ଣଭେଦ, ସମ୍ପର୍କର ନିକଟତା (ସପିଣ୍ଡ, ସୁକୁଲ୍ୟ, ଗୋତ୍ରିନ) ଓ ଜୀବନାବସ୍ଥା (ଦାନ୍ତ ଉଠିବା ପୂର୍ବେ, ବିବାହ ପୂର୍ବେ, ଚୂଡାକର୍ମ ପରେ) ଅନୁସାରେ ଅଶୌଚକାଳ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ। ସ୍ନାନବିଧି, ଅସ୍ଥିସଞ୍ଚୟନ, ଉଦକକ୍ରିୟା, ପିଣ୍ଡସଂଖ୍ୟା, ଶିଶୁଙ୍କ ପାଇଁ ଦାହ କି ସମାଧି, ଭୋଜନ/ଦାନ/ଶ୍ରାଦ୍ଧ ନିଷେଧ, ଏବଂ ଏକାଧିକ ଅଶୌଚ ମିଶିଲେ ଗୁରୁତରଟି ପ୍ରବଳ—ଏହି ନିୟମ ମଧ୍ୟ ରହିଛି। ବିଦ୍ୟୁତ/ଅଗ୍ନିମୃତ୍ୟୁ, ମହାମାରୀ, ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ-ଯୁଦ୍ଧ-ଆପଦାରେ ବିଶେଷ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଅସପିଣ୍ଡ ଶବବ୍ୟବହାର ଓ କିଛି ପତିତାଦି ଶ୍ରେଣୀର ଅପବାଦ ଉଲ୍ଲେଖ କରି, ମନୁ ଆଦିଙ୍କ ଆଧାରରେ ଗୃହଧର୍ମ ଓ କର୍ମାଧିକାର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଶୌଚବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଧର୍ମ-ତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ପ୍ରତିପାଦନ କରାଯାଇଛି।
Shlokas
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे शावाशौचं नाम सप्तपञ्चाशदाधिकशततमो ऽध्यायः अथाष्टपञ्चाशदधिकशततमो ऽध्यायः स्रावाद्यशौचं पुष्कर उवाच स्रावाशौचं प्रवक्ष्यामि मन्वादिमुनिसम्मतं सिद्धार्थकैस्तिलैर् विप्रान् यजद्वासो ऽपरं दधदिति घ , ङ , ञ च सिद्धार्थस्तिलैर् विद्वान् स्नायाद्वासो ऽपरं दधदिति ग , ट च रात्रिभिर्मासतुल्याभिर्गर्भस्रावे त्र्यहेण या
ଏହିପରି ଅଗ୍ନି ମହାପୁରାଣରେ ‘ଶାବାଶୌଚ’ ନାମକ ୧୫୭ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଏବେ ‘ସ୍ରାବାଦ୍ୟ-ଶୌଚ’ ନାମକ ୧୫୮ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ପୁଷ୍କର କହିଲେ—ମନୁ ଆଦି ମୁନିମାନଙ୍କ ସମ୍ମତ ସ୍ରାବଜନିତ ଅଶୌଚ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛି; ଶ୍ୱେତ ସରିଷ (ସିଦ୍ଧାର୍ଥକ) ଓ ତିଳ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସ୍ନାନ କରି ଅନ୍ୟ (ଶୁଦ୍ଧ) ବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିବା—ଏହା କିଛି ପାଠାନ୍ତର। ଗର୍ଭସ୍ରାବରେ ତିନି ରାତି ଅଶୌଚ; ଅନ୍ୟତ୍ର ମାସତୁଲ୍ୟ ରାତି ଅନୁସାରେ ଗଣନା।
Verse 2
चातुर्मासिकपातान्ते दशाहं पञ्चमासतः राजन्ये च चतूरात्रं वैश्ये पञ्चाहमेव च
ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟର ‘ପାତ’ (ସମାପ୍ତି/ପତନ) ଶେଷରେ, ପଞ୍ଚମ ମାସରୁ ଦଶ ଦିନର ନିୟମ; ରାଜନ୍ୟ (କ୍ଷତ୍ରିୟ) ପାଇଁ ଚାରି ରାତି, ଏବଂ ବୈଶ୍ୟ ପାଇଁ ଠିକ୍ ପାଞ୍ଚ ଦିନ।
Verse 3
अष्टाहेन तु शूद्रस्य द्वादशाहादतः परं स्त्रीणां विशुद्धिरुदिता स्नानमात्रेण वै पितुः
ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧି ଆଠ ଦିନରେ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧି ବାର ଦିନ ପରେ ଓ ତଦନନ୍ତର; କିନ୍ତୁ ପିତାଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧି କେବଳ ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ହୁଏ।
Verse 4
न स्नानं हि सपिण्डे स्यात्त्रिरात्रं सप्तमाष्टयोः सद्यः शौचं सपिण्डानामादन्तजननात्तथा
ସପିଣ୍ଡ (ନିକଟ ଆତ୍ମୀୟ) ପାଇଁ ତିନି ରାତି ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସପ୍ତମ ଓ ଅଷ୍ଟମ ଦିନରେ ସ୍ନାନ କରାଯାଇପାରେ। ଏବଂ ସପିଣ୍ଡମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶିଶୁର ଜନ୍ମରୁ ଦାନ୍ତ ଉଦ୍ଗମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଘଟଣାରେ ଶୌଚ (ଶୁଦ୍ଧି) ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
Verse 5
आचूडादेकरात्रं स्यादाव्रताच्च त्रिरात्रकं दशरात्रं भवेदस्मान्मातापित्रोस्त्रिरात्रकं
ଶିଶୁର ଚୂଡାକର୍ମ (ମୁଣ୍ଡନ) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗୋଟିଏ ରାତିର (ଅଶୌଚ) ହୁଏ; ଯିଏ ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କରିନାହିଁ ତାହା ପାଇଁ ତିନି ରାତି। ଏହା ପରେ (ଅବସ୍ଥାରେ) ଦଶ ରାତି ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ମାତା-ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ (ମାତ୍ର) ତିନି ରାତି।
Verse 6
अजातदन्ते तु मृते कृतचूडे ऽर्भके तथा प्रेते न्यूने त्रिभिर्वर्षैर् मृते शुद्धिस्तु नैशिल्की
ଦାନ୍ତ ନ ଉଦ୍ଗତ ଶିଶୁ ମରିଗଲେ, ଏବଂ ଚୂଡାକର୍ମ ହୋଇଥିବା ଅତି ଛୋଟ ଶିଶୁ ମଧ୍ୟ—ତିନି ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ମରିଲେ—ଶୁଦ୍ଧି ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍; ଦୀର୍ଘ ଅଶୌଚ ନାହିଁ।
Verse 7
द्व्यहेण क्षत्रिये शुद्धिस्त्रिभिर्वैश्ये मृते तथा शुद्धिः शूद्रे पञ्चभिः स्यात् प्राग्विवाहद् द्विषट्त्वहः
କ୍ଷତ୍ରିୟ ମରିଲେ ଦୁଇ ଦିନରେ ଶୁଦ୍ଧି; ବୈଶ୍ୟ ମରିଲେ ତିନି ଦିନରେ; ଶୂଦ୍ର ମରିଲେ ପାଞ୍ଚ ଦିନରେ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ବିବାହ ପୂର୍ବରୁ (ମୃତ୍ୟୁଜନିତ ଅଶୌଚ) ବାର ଦିନ ଥାଏ।
Verse 8
यत्र त्रिरात्रं विप्राणामशौचं सम्प्रदृश्यते तत्र शूद्रे द्वादशाहः षण्णव क्षत्रवैशय्योः
ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତିନି ରାତିର ଆଶୌଚ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ସେହି ଏକେ ମାମଲାରେ ଶୂଦ୍ର ପାଇଁ ବାର ଦିନ; କ୍ଷତ୍ରିୟ ପାଇଁ ଛଅ ଦିନ ଏବଂ ବୈଶ୍ୟ ପାଇଁ ନଅ ଦିନ (ଆଶୌଚକାଳ) ହୁଏ।
Verse 9
द्व्यब्दे नैवाग्निसंस्कारो मृते तन्निखनेद् भुवि न चोदकक्रिया तस्य नाम्नि चापि कृते सति
ଦୁଇ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଶିଶୁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ ଅଗ୍ନିସଂସ୍କାର (ଦାହ) କରାଯାଏ ନାହିଁ; ଭୂମିରେ ପୋତିବା ଉଚିତ। ସେ ଶିଶୁର ନାମକରଣ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହା ପାଇଁ ଉଦକକ୍ରିୟା କରାଯାଏ ନାହିଁ।
Verse 10
जातदन्तस्य वा कार्या स्यादुपनयनाद्दश एकाहाच्छुद्ध्यते विप्रो यो ऽग्निवेदसमन्वितः
ଯାହାର ଦାନ୍ତ ଉଦ୍ଗତ ହୋଇଛି, ତାହାର ଉପନୟନ କରିବା ଉଚିତ; (ଆଶୌଚ) ଦଶ ଦିନର। ଅଗ୍ନିବେଦସମନ୍ୱିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏକ ଦିନରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ।
Verse 11
हीने हीनतरे चैव त्र्यहश् चतुरहस् तथा पञ्चाहेनाग्निहीनस्तु दशाहाद्ब्राह्मणव्रुवः
ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାଳ କମ୍ ହେଲେ କିମ୍ବା ଆଉ ଅଧିକ କମ୍ ହେଲେ, ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କ୍ରମେ ତିନି ଦିନ ଓ ଚାରି ଦିନ। ଯେ ପାଞ୍ଚ ଦିନ ଅଗ୍ନିପାଳନ ବିନା ରହେ, ତାହା ପାଇଁ ଦଶ ଦିନ (ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ) — ଏହା ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରମ୍ପରାର ବଚନ।
Verse 12
विशुद्धिः कथितेति घ , ङ , ञ च द्विषट्ककमिति ट क्षत्रियो नवसप्ताहच्छुद्ध्येद्विप्रो गुणैर् युतः दशाहात् सगुणो वैश्यो विंशाहाच्छूद्र एव च
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଦ୍ଧି ଏପରି କହାଯାଇଛି—କ୍ଷତ୍ରିୟ ନଅ ଦିନରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ; ଗୁଣଯୁକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସାତ ଦିନରେ। ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ବୈଶ୍ୟ ଦଶ ଦିନରେ, ଏବଂ ଶୂଦ୍ର କୁଡ଼ି ଦିନରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ।
Verse 13
दशाहाच्छुद्ध्यते विप्रो द्वादशाहेन भूमिपः वैश्यः पञ्चदशाहेन शूद्रो मासेन शुद्ध्यति
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦଶ ଦିନରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ; ରାଜା ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନରେ; ବୈଶ୍ୟ ପଞ୍ଚଦଶ ଦିନରେ; ଶୂଦ୍ର ଏକ ମାସରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ।
Verse 14
गुणोत्कर्षे दशाहाप्तौ त्र्यहमेकाहकं त्र्यहे एकाहाप्तौ सद्यः शौचं सर्वत्रैवं समूहयेत्
ସମ୍ପର୍କର ଗୁଣୋତ୍କର୍ଷ ଅଧିକ ହେଲେ ଅଶୌଚ ଦଶ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୁଏ; ତ୍ର୍ୟହ-ପ୍ରକାରରେ ତାହା ଏକ ଦିନ ହୁଏ; ଏକାହ-ପ୍ରକାରରେ ଶୌଚ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍। ଏଭଳି ସର୍ବତ୍ର ନିୟମକୁ ସମୁହୀକୃତ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 15
दासान्तेवासिभृतकाः शिष्याश् चैवात्र वासिनः स्वामितुल्यमशौचं स्यान्मृते पृथक् पृथग्भवेत्
ଦାସ, ଅନ୍ତେବାସୀ (ଘରେ ରହୁଥିବା ଛାତ୍ର), ଭୃତକ (ବେତନଭୋଗୀ କର୍ମଚାରୀ) ଏବଂ ଏଠାରେ ବସୁଥିବା ଶିଷ୍ୟମାନେ—ସ୍ୱାମୀ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ ତାଙ୍କର ଅଶୌଚ ସ୍ୱାମୀ ସମାନ; କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କମଧ୍ୟରୁ କେହି ମରିଲେ ଅଶୌଚ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ପାଇଁ ନିଜ ନିଜ ସମ୍ପର୍କାନୁସାରେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ହୁଏ।
Verse 16
मरणादेव कर्तव्यं संयोगो यस्य नाग्निभिः दाहादूर्ध्वमशौचं स्याद्यस्य वैतानिको विधिः
ଯାହାର ଶ୍ରୌତାଗ୍ନି ସହ ସଂଯୋଗ ନାହିଁ, ତାହା ପାଇଁ ଆଚରଣ ମୃତ୍ୟୁକ୍ଷଣରୁ ହିଁ କରିବା ଉଚିତ; ଯାହାର ବୈତାନିକ (ଶ୍ରୌତ-ଅଗ୍ନି) ବିଧି ଅଛି, ତାହା ପାଇଁ ଅଶୌଚ ଦାହ-ସଂସ୍କାର ପରେ ଗଣାଯାଏ।
Verse 17
सर्वेषामेव वर्णानान्त्रिभागात् स्पर्शनम्भवेत् त्रिचतुःपञ्चदशभिः स्पृश्यवर्णाः क्रमेण तु
ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣ (ଧ୍ୱନି) ମଧ୍ୟରେ ସ୍ପର୍ଶ ତ୍ରିଭାଗ ବିଭାଜନରୁ ହୁଏ; ଏବଂ ସ୍ପୃଶ୍ୟ-ବର୍ଣ୍ଣଗୁଡ଼ିକ କ୍ରମେ ତିନି, ଚାରି ଓ ପନ୍ଦରର ଗୋଷ୍ଠୀରେ ବିନ୍ୟସ୍ତ।
Verse 18
चतुर्थे पञ्चमे चैव सप्तमे नवमे तथा अस्थिसञ्चयनं कार्यं वर्णानामनुपूर्वशः
ଚତୁର୍ଥ, ପଞ୍ଚମ, ସପ୍ତମ ଓ ନବମ ଦିନରେ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ଥି-ସଞ୍ଚୟନ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ; ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣ ପାଇଁ ଏହା କ୍ରମାନୁସାରେ ବିଧିତ।
Verse 19
अहस्त्वदत्तकन्यासु प्रदत्तासु त्र्यहं भवेत् पक्षिणी संस्कृतास्वेव स्वस्रादिषु विधीयते
‘ହସ୍ତଦାନ’ ବିନା ବିବାହରେ ଦାନ ହୋଇ କେବଳ ‘ପ୍ରଦତ୍ତା’ ଭାବେ ଗଣ୍ୟ କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତିନି ଦିନର (ଶୌଚ/ଆଚାର) ନିୟମ ଅଛି। ‘ପକ୍ଷିଣୀ’ ଅନୁଷ୍ଠାନ କେବଳ ବିଧିପୂର୍ବକ ସଂସ୍କୃତ (ସଂସ୍କାରିତ) ସ୍ତ୍ରୀ—ଭଗିନୀ ଆଦି—ପାଇଁ ବିଧିତ।
Verse 20
पितृगोत्रं कुमारीणां व्यूढानां भर्तृगोत्रता जलप्रदानं पित्रे च उद्वाहे चोभयत्र तु
କୁମାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପିତୃ-ଗୋତ୍ର ଲାଗୁ ହୁଏ; ବିବାହିତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭର୍ତୃ-ଗୋତ୍ର ଲାଗୁ ହୁଏ। ପିତାଙ୍କୁ ଜଳ-ପ୍ରଦାନ ବିବାହ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ—ଅର୍ଥାତ୍ ଉଭୟ ଅବସ୍ଥାରେ।
Verse 21
दशाहोपरि पित्रोश् च दुहितुर्मरणे त्र्यहं सद्यः शौचं सपिण्डानां पूर्वं चूडाकृतेर्द्विज
ହେ ଦ୍ୱିଜ! ପିତାମାତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶୌଚ ଦଶ ଦିନରୁ ଅଧିକ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ କନ୍ୟାର ମୃତ୍ୟୁରେ ତିନି ଦିନ। ସପିଣ୍ଡ ସମ୍ବନ୍ଧୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶୌଚ ସଦ୍ୟଃ (ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍) ହୁଏ—ଏବଂ ଚୂଡାକୃତି (ମୁଣ୍ଡନ-ସଂସ୍କାର) ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ ଲାଗୁ।
Verse 22
एकाहतो ह्य् आविविहादूर्ध्वं हस्तोदकात् त्र्यहं पक्षिणी भ्रातृपुत्रस्य सपिण्डानां च सद्यतः
ବିବାହ-ପୂର୍ବ ଅବସ୍ଥା (ଅବିବାହିତ) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ଦିନର ଶୌଚ; ‘ହସ୍ତୋଦକ’ (ହାତରୁ ଜଳ-ପ୍ରଦାନ/ଗୃହ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧ) ହେଲେ ତିନି ଦିନ। ଗୃହସ୍ଥ-ସ୍ତ୍ରୀ, ଭ୍ରାତୃପୁତ୍ର ଏବଂ ସପିଣ୍ଡମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶୌଚ ସଦ୍ୟଃ (ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍) ବୋଲି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।
Verse 23
दशाहाच्छुद्ध्यते विप्रो जन्महानौ स्वयोनिषु षद्भिस्त्रिभिरहैकेन क्षत्रविट्शूद्रयोनिषु
ନିଜ ବର୍ଣ୍ଣ-ଗୋଷ୍ଠୀରେ ଜନ୍ମାଶୌଚ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁଆଶୌଚ ହେଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦଶ ଦିନରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ; କ୍ଷତ୍ରିୟ ଛଅ ଦିନରେ, ବୈଶ୍ୟ ତିନି ଦିନରେ, ଶୂଦ୍ର ଗୋଟିଏ ଦିନରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ।
Verse 24
एतज्ज्ञेयं सपिण्डानां वक्ष्ये चानौरसादिषु अनौरसेषु पुत्रेषु भार्यास्वन्यगतासु च
ଏହା ସପିଣ୍ଡ ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଜାଣିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଅନୌରସ (ଜୈବିକ ନୁହେଁ) ପୁତ୍ର ଆଦି ବିଷୟରେ, ତଥା ଅନୌରସ ପୁତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟତ୍ର ଗତା ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ କହିବି।
Verse 25
परपूर्वासु च स्त्रीषु त्रिरात्राच्छुद्धिरिष्यते वृथासङ्करजातानां प्रव्रज्यासु च तिष्ठतां
ବିବାହ ହୋଇ ଅନ୍ୟ କୁଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତିନି ରାତିରେ ଶୁଦ୍ଧି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ଅନିୟମିତ/ଅବୈଧ ସଂକରରୁ ଜନ୍ମିତ ଏବଂ ପ୍ରବ୍ରଜ୍ୟା (ସନ୍ନ୍ୟାସ) ଅବସ୍ଥାରେ ଥିବାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସେହି ତିନି ରାତିର ଶୁଦ୍ଧି ଗ୍ରହୀତ।
Verse 26
आत्मनस्त्यागिनाञ्चैव निवर्तेतोदकक्रिया मात्रैकया द्विपितरौ भ्रतरावन्यगामिनौ
ଯେମାନେ ନିଜ ଅଧିକାର/ଦାବି ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉଦକକ୍ରିୟା (ଜଳ-ତର୍ପଣ) ନିବୃତ୍ତ ହୁଏ। କେବଳ ମାତା ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ପିତା (ଜନ୍ମପିତା ଓ ସତ୍ପିତା) ସେବିତ ହୋଇପାରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ କୁଳକୁ ଯାଇଥିବା ଭ୍ରାତାମାନେ ବର୍ଜିତ।
Verse 27
एकाहः सूतके तत्र मृतके तु द्व्यहो भवेत् सपिण्डानामशौचं हि समानोदकतां वदे
ସୂତକ (ଜନ୍ମାଶୌଚ) ରେ ସେଠାରେ ଗୋଟିଏ ଦିନ ଅଶୌଚ; ମୃତକ (ମୃତ୍ୟୁଆଶୌଚ) ରେ ଦୁଇ ଦିନ। ସପିଣ୍ଡମାନଙ୍କ ଅଶୌଚ ‘ସମାନୋଦକତା’ (ଏକେ ପିଣ୍ଡୋଦକ-ସମ୍ପର୍କ) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
Verse 28
बाले देशान्तरस्थे च पृथक्पिण्डे च संस्थिते सवासा जलमाप्लुत्य सद्य एव विशुद्ध्यति
ଶିଶୁର କ୍ଷେତ୍ରରେ, ପରଦେଶରେ ଥିଲେ ଏବଂ ପୃଥକ୍ ପିଣ୍ଡେ/ଅଲଗା ଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ, ବସ୍ତ୍ର ସହିତ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସତ୍ୱର ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ।
Verse 29
दशाहेन सपिण्डास्तु शुद्ध्यन्ति प्रेतसूतके त्रिरात्रेण सुकुल्यास्तु स्नानात् शुद्ध्यन्ति गोत्रिणः
ପ୍ରେତ-ସୂତକ ଅଶୌଚରେ ସପିଣ୍ଡ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଦଶ ଦିନରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି; ସୁକୁଲ୍ୟ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ତିନି ରାତିରେ; ଏବଂ ସମାନ ଗୋତ୍ରୀୟମାନେ ସ୍ନାନ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି।
Verse 30
सपिण्डता तु पुरुषे सप्तमे विनिवर्तते समानोदकभावस्तु निवर्तेताचतुर्दशात्
ପୁରୁଷ-ବଂଶରେ ସପିଣ୍ଡତା ସପ୍ତମ ପିଢ଼ିରେ ନିବୃତ୍ତ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ସମାନୋଦକ-ଭାବ (ଏକେ ଉଦକଦାନ ପରମ୍ପରା) ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ପିଢ଼ି ପରେ ନିବୃତ୍ତ ହୁଏ।
Verse 31
जन्मनामस्मृते वैतत् तत्परं गोत्रमुच्यते विगतन्तु विदेशस्थं शृणुयाद्यो ह्य् अनिर्दशं
ଜନ୍ମନାମ ସ୍ମରଣ ହେଲେ ତଦନୁସାରେ ଗୋତ୍ର କୁହାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଯେ ବ୍ୟକ୍ତି ଚାଲିଗଲା ଏବଂ ପରଦେଶରେ ରହୁଛି, ତାହାର (ଗୋତ୍ର ଇତ୍ୟାଦି) ‘ଅନିର୍ଦ୍ଦଶ’—ଅର୍ଥାତ୍ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ କରିହେବ ନାହିଁ—ଏମିତି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣି ଜାଣିବା ଉଚିତ।
Verse 32
यच्छेषं दशरात्रस्य तावदेवाशुचिर्भवेत् अतिक्रान्ते दशाहे तु त्रिरात्रमशुचिर्भवेत्
ଦଶରାତ୍ର ଅଶୌଚର ଯେତେ ଶେଷ ରହିଥାଏ, ସେତେ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଶୁଚି ରହେ। କିନ୍ତୁ ଦଶ ଦିନ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଥିଲେ, କେବଳ ତିନି ରାତି ଅଶୁଚି ହୁଏ।
Verse 33
संवत्सरे व्यतीते तु स्पृष्ट्वैवापो विशुद्ध्यति मृतके तु त्र्यहो भवेदिति घ , ङ , ञ च मतके तु तथा भवेदिति झ स्नाता इति ख , ग , घ , ङ , छ , ज च मातुले पक्षिणो रात्रिः शिष्यत्विग्बान्धवेषु च
ଏକ ବର୍ଷ ଅତିତ ହେଲେ ଜଳ କେବଳ ସ୍ପର୍ଶମାତ୍ରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ। ମୃତକ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ତିନି ଦିନ ଅଶୌଚ—ଏହା ‘ଘ, ଙ, ଞ’ ପାଠର ମତ; ମାତକ (ମାତୃପକ୍ଷୀୟ ସମ୍ବନ୍ଧୀର ମୃତ୍ୟୁ) ରେ ମଧ୍ୟ ତଦ୍ରୂପ—‘ଝ’ ପାଠ। ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ—‘ଖ, ଗ, ଘ, ଙ, ଛ, ଜ’ ପାଠଗୁଡ଼ିକର ବିଧାନ। ମାତୁଳ, ପକ୍ଷିଣ (ଅନ୍ତ୍ୟେଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା), ଶିଷ୍ୟ, ଋତ୍ୱିଜ ଓ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ରାତି ଅଶୌଚ।
Verse 34
मृटे जामातरि प्रेते दैहित्रे भगिनीसुते श्यालके तत्सुते चैव स्नानमात्रं विधीयते
ଜାମାତା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, କିମ୍ବା କନ୍ୟାର ପୁତ୍ର, ଭଗିନୀର ପୁତ୍ର, ଶ୍ୟାଳକ (ସାଳା) ଓ ତାହାର ପୁତ୍ର ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ—ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ କେବଳ ସ୍ନାନମାତ୍ର ବିଧିତ।
Verse 35
मातामह्यां तथाचार्ये मृते मातामहे त्र्यहं दुर्भिक्षे राष्ट्रसम्पाते आगतायां तथापदि
ମାତାମହୀ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ତଥା ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ଏବଂ ମାତାମହ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ—ତିନି ଦିନର (ଅଶୌଚ/ଆଚାର) ହୁଏ। ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ, ରାଷ୍ଟ୍ରବିପତ୍ତି, ଓ ଏପରି ଅପଦ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ।
Verse 36
उपसर्गमृतानाञ्च दाहे ब्रह्मविदान्तथा सत्रिव्रति ब्रह्मत्तारिसङ्ग्रामे देशविप्लवे
ଉପସର୍ଗ (ମହାମାରୀ) ରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବାମାନଙ୍କ ଦାହକର୍ମରେ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ଙ୍କ ଦାହରେ ମଧ୍ୟ; ସତ୍ରଯଜ୍ଞରେ ନିୟୁକ୍ତ, ବ୍ରତଧାରୀ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀଙ୍କ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ; ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଉଲଟାଇଦେଇଥିବା ସଙ୍ଗ୍ରାମ ଓ ଦେଶବିପ୍ଲବ/ଭୂମିବିପତ୍ତିରେ ମଧ୍ୟ (ଏହି ନିୟମ ଲାଗୁ)।
Verse 37
दाने यज्ञे विवाहे च सद्यः शौचं विधीयते विप्रगोनृपहन्तॄणामनुक्तं चात्मघातिनां
ଦାନ, ଯଜ୍ଞ ଓ ବିବାହ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଶୌଚ (ସଦ୍ୟଃ-ଶୁଦ୍ଧି) ବିଧିତ। ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗୋ କିମ୍ବା ରାଜାଙ୍କ ହନ୍ତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ଏବଂ ଆତ୍ମଘାତୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ—ଏଠାରେ ନିୟମ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ କୁହାଯାଇନାହିଁ।
Verse 38
असाध्यव्याधियुक्तस्य स्वाध्याये चाक्षमस्य च प्रायश्चित्तमनुज्ञातमग्नितोयप्रवेशनं
ଅସାଧ୍ୟ ରୋଗରେ ପୀଡିତ ଏବଂ ବେଦସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ କରିବାକୁ ଅସମର୍ଥ ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଭାବେ ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ ଶାସ୍ତ୍ରସମ୍ମତ।
Verse 39
अपमानात्तथा क्रोधात् स्नेहात्परिभवाद्भयात् उद्बध्य म्रियते नारी पुरुषो वा कथञ्चन
ଅପମାନ, କ୍ରୋଧ, ସ୍ନେହାସକ୍ତି, ପରିଭବ ଓ ଭୟରୁ ନାରୀ କିମ୍ବା ପୁରୁଷ କେହି ମଧ୍ୟ କିଛି ପ୍ରକାରେ ଫାସ ଲଗାଇ (ଶ୍ୱାସରୋଧ କରି) ମରିପାରେ।
Verse 40
आत्मघाती चैकलक्षं वसेत्स नरके शुचौ वृद्धः श्रौतस्मृतेर्लुप्तः परित्यजति यस्त्वसून्
ଆତ୍ମହତ୍ୟାକାରୀ ‘ଶୁଚ’ ନାମକ ନରକରେ ଏକ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ବସେ। ଏହିପରି, ବୃଦ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରୌତ‑ସ୍ମୃତି ବିଧିରୁ ଲୁପ୍ତ ହୋଇ ନିଜ କର୍ମରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଯାଏ।
Verse 41
त्रिरात्रं तत्र शाशौचं द्वितीये चास्थिसञ्चयं तृतीये तूदकं कार्यं चतुर्थे श्राद्धमाचरेत्
ସେଠାରେ (ଦାହ ପରେ) ଆଶୌଚ ତିନି ରାତି ଥାଏ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ଅସ୍ଥି-ସଞ୍ଚୟ କରିବା ଉଚିତ, ତୃତୀୟ ଦିନ ଉଦକ-କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ, ଚତୁର୍ଥ ଦିନ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 42
विद्युदग्निहतानाञ्च त्र्यहं शुद्धिः सपिण्डिके पाषण्डाश्रिता भर्तृघ्न्यो नाशौचोदकगाः स्त्रियः
ବିଦ୍ୟୁତ୍ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିରେ ହତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସପିଣ୍ଡ ସମ୍ବନ୍ଧୀମାନଙ୍କର ଶୁଦ୍ଧି ତିନି ଦିନ। ପାଷଣ୍ଡମତ ଆଶ୍ରୟ କରୁଥିବା, ଭର୍ତ୍ତୃଘ୍ନୀ, କିମ୍ବା ଆଶୌଚ ଓ ଉଦକଦାନ ପାଳନ ନକରୁଥିବା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଆଶୌଚ‑ଉଦକାଦି ନିୟମିତ କ୍ରିୟାର ଅଧିକାରିଣୀ ନୁହନ୍ତି।
Verse 43
पितृमात्रादिपाते तु आर्द्रवासा ह्य् उपोषितः प्रेते, भगिनीसुत इत्य् अपि इति ट यतिव्रतीति ज अपमानादथेति ख , ग , घ , ङ , छ , ज च विद्युदादिहतानाञ्च त्र्यहाच्छुद्धिर्विधीयते इति ट अतीतेब्दे प्रकुर्वीत प्रेतकार्यं यथाविधि
ପିତା, ମାତା ଆଦିଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ଆର୍ଦ୍ର (ଧୋଇଥିବା/ଅସିଲା) ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ; ଭଗିନୀପୁତ୍ରର ମୃତ୍ୟୁରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ। ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଆଦିରେ ନିହତଙ୍କ ପାଇଁ ତିନି ଦିନ ପରେ ଶୁଦ୍ଧି ବିଧିତ। ଏକ ବର୍ଷ ଅତୀତ ହେଲେ ବିଧିମତେ ପ୍ରେତକାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 44
यः कश्चित्तु हरेत् प्रेतमसपिण्डं कथञ्चन स्नात्वा स्चेलः स्पृष्ट्वाग्निं घृतं प्राश्य विशुद्ध्यति
ଯେ କେହି କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ନିଜ ସପିଣ୍ଡ-ସମ୍ବନ୍ଧୀ ନୁହେଁ ଏମିତି ପ୍ରେତଦେହକୁ ବହନ କରେ, ସେ ବସ୍ତ୍ରସହିତ ସ୍ନାନ କରି, ଅଗ୍ନି ସ୍ପର୍ଶ କରି ଓ ଘୃତ ପ୍ରାଶନ କଲେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ।
Verse 45
यद्यन्नमत्ति तेषान्तु दशाहेनैव शुद्ध्यति अनदन्नन्नमह्न्येव न वै तस्मिन् गृहे वसेत्
ଯଦି କେହି ସେମାନଙ୍କ ଅନ୍ନ ଖାଏ, ତେବେ ସେ କେବଳ ଦଶ ଦିନରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ ଅନ୍ନ ନ ଖାଇଲେ, ସେ ଘରେ ଏକ ଦିନ ମଧ୍ୟ ବସିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
Verse 46
अनाथं व्राह्मणं प्रेतं ये वहन्ति द्विजातयः पदे पदे यज्ञफलं शुद्धिः स्यात् स्नानमात्रतः
ଯେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଅନାଥ (ଆତ୍ମୀୟହୀନ) ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପ୍ରେତଦେହ ବହନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦକ୍ଷେପରେ ଯଜ୍ଞଫଳ ପାଆନ୍ତି; ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧି କେବଳ ସ୍ନାନମାତ୍ରରେ ହୁଏ।
Verse 47
प्रेतीभूतं द्विजः शूद्रमनुगच्छंस्त्र्यहाच्छुचिः मृतस्य बान्धवैः सार्धं कृत्वा च परिदेवनं
ପ୍ରେତୀଭୂତ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଶବଯାତ୍ରାକୁ ଯେ ଦ୍ୱିଜ ଅନୁଗମନ କରେ, ସେ ମୃତକଙ୍କ ବାନ୍ଧବମାନଙ୍କ ସହ ପରିଦେବନ (ଶୋକବିଲାପ) କରି ତିନି ଦିନ ପରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ।
Verse 48
वर्जयेत्तदहोरात्रं दानश्राद्धादि कामतः शूद्रायाः प्रसवो गेहे शूद्रस्य मरणं तथा
ଘରେ ଶୂଦ୍ରା ନାରୀର ପ୍ରସବ ହେଲେ କିମ୍ବା ଶୂଦ୍ରର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଲେ, ସେହି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିନ-ରାତି ଦାନ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଆଦି କର୍ମ ନିୟମରେ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 49
भाण्डानि तु परित्यज्य त्र्यहाद्भूलेपतः शुचिः न विप्रं स्वेषु तिष्ठत्सु मृतं शूद्रेण नाययेत्
ଦୂଷିତ ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରି, ତିନି ଦିନ ପରେ ଭୂମିରେ ମାଟି ଲେପ କଲେ ଶୁଚିତା ହୁଏ। ନିଜ ଲୋକ ଥିବାବେଳେ ମୃତ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଶୂଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ବହନ କରାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
Verse 50
नयेत् प्रेतं स्नापितञ्च पूजितं कुसुमैर् दहेत् नग्नदेहं दहेन् नैव किञ्चिद्देहं परित्यजेत्
ମୃତଦେହକୁ ସ୍ନାନ କରାଇ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରି, ପୁଷ୍ପ ସହିତ ଦାହ କରିବା ଉଚିତ। ନଗ୍ନ ଦେହକୁ ଦାହ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଦେହର କୌଣସି ଅଂଶ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
Verse 51
गोत्रजस्तु गृहीत्वा तु चितां चारोपयेत्तदा आहिताग्निर्यथान्यायं दग्धव्यस्तिभिरग्निभिः
ତାପରେ ସେହି ଗୋତ୍ରର ବ୍ୟକ୍ତି ଦେହକୁ ଧରି ଚିତାରେ ଆରୋପ କରିବା ଉଚିତ। ଆହିତାଗ୍ନି ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଶାସ୍ତ୍ରବିଧି ଅନୁସାରେ ବିହିତ ଯଜ୍ଞାଗ୍ନିଦ୍ୱାରା ଦାହ କରାଇବା ଉଚିତ।
Verse 52
अनाहिताग्निरेकेन लौकिकेनापरस् तथा अस्मात् त्वमभिजातो ऽसि त्वदयं जायतां पुनः
ଜଣେ ଅନାହିତାଗ୍ନି, ଅନ୍ୟଜଣ କେବଳ ଲୌକିକ ଗୃହାଗ୍ନି ଧାରଣକାରୀ। ଏହିଠାରୁ ତୁମେ ଜନ୍ମିଛ; ଏହି ସନ୍ତାନ ତୁମଠାରୁ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଉ।
Verse 53
असौ स्वर्गाय लोकाय सुखाग्निं प्रददेत्सुतः सकृत्प्रसिञ्चन्त्युदकं नामगोत्रेण बान्धवाः
ତାଙ୍କର ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ-ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ପୁତ୍ର ଶୁଭ ଦାହାଗ୍ନି ଅର୍ପଣ କରୁ। ବାନ୍ଧବମାନେ ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଏକଥର ଉଦକ ଛିଟାନ୍ତୁ।
Verse 54
दानश्राद्धादिकर्म चेति झ एवं मातामहाचार्यप्रेतानाञ्चोदकक्रिया काम्योदकं सखिप्रेतस्वस्रीयश्वश्रुरर्त्विजां
ଏହିପରି ଦାନ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଆଦି କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ରୀତିରେ ମାତାମହ, ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଆଦି ପ୍ରେତଙ୍କ ପାଇଁ ଉଦକକ୍ରିୟା କରାଯିବ। ମିତ୍ର, ମିତ୍ରସମ୍ବନ୍ଧୀ ପ୍ରେତ, ଭଗିନୀପୁତ୍ର, ଶ୍ୱଶ୍ରୁ ଓ ଋତ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ କାମ୍ୟ-ଉଦକ ମଧ୍ୟ କରାଯାଇପାରେ।
Verse 55
अपो नः शोशुचिदयं दशाहञ्च सुतो ऽर्पयेत् ब्राह्मणे दशपिण्डाः स्युः क्षत्रिये द्वादश स्मृताः
ପୁତ୍ର ‘ଅପୋ ନଃ ଶୋଶୁଚିଦୟମ୍’ ମନ୍ତ୍ରରେ ଉଦକ ଅର୍ପଣ କରି ଦଶାହ କର୍ମ ସମ୍ପନ୍ନ କରୁ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ ଦଶ ପିଣ୍ଡ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ପାଇଁ ଦ୍ୱାଦଶ ସ୍ମୃତ।
Verse 56
वैश्ये पञ्चदश प्रोक्ताः शूद्रे त्रिंशत् प्रकीर्तिता पुत्रो वा पुत्रिकान्यो वा पिण्डं दद्याच्च पुत्रवत्
ବୈଶ୍ୟ ପାଇଁ ପଞ୍ଚଦଶ, ଶୂଦ୍ର ପାଇଁ ତ୍ରିଂଶତ୍ (ପିଣ୍ଡାର୍ହ) କୁହାଯାଇଛି। ପୁତ୍ର କିମ୍ବା କନ୍ୟାପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ପୁତ୍ରସମ ଭାବେ ପିଣ୍ଡ ଦିଅନ୍ତୁ।
Verse 57
विदिश्य निम्बपत्राणि नियतो द्वारि वेश्मनः आचम्य चाग्निमुदकं गोमयं गौरसर्षपान्
ନିୟମିତ ଭାବେ ଘରଦ୍ୱାରେ ନିମ୍ବପତ୍ର ରଖି ଆଚମନ କର; ପରେ ଶୁଦ୍ଧି-ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଅଗ୍ନି, ଉଦକ, ଗୋମୟ ଓ ହଳଦିଆ ସରିଷ ବ୍ୟବହାର କର।
Verse 58
प्रविशेयुः समालभ्य कृत्वाश्मनि पदं शनैः अक्षरलवणान्नः स्युर् निर्मांसा भूमिशायिनः
ବିଧିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି ସେମାନେ ସେହି ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ପ୍ରବେଶ କରିବେ ଏବଂ ଧୀରେ ଧୀରେ ପଥର ଉପରେ ପାଦ ରଖି କ୍ରମେ ଅଗ୍ରସର ହେବେ। ଏକ ଅକ୍ଷରମାତ୍ର ପରିମିତ ଆହାର ଓ ଲବଣଯୁକ୍ତ ଭୋଜନ ଗ୍ରହଣ କରି, ମାଂସ ତ୍ୟାଗ କରି, ଭୂମିରେ ଶୟନ କରିବେ।
Verse 59
क्रीतलब्धाशनाः स्नाता आदिकर्ता दशाहकृत् अभावे ब्रह्मचारी तु कुर्यात्पिण्डोदकादिकं
ସ୍ନାନ କରି ପ୍ରଧାନ କର୍ତ୍ତା—ଆବଶ୍ୟକ ଅନ୍ନସାମଗ୍ରୀ କ୍ରୟ କରି ମଧ୍ୟ ପାଇଥିଲେ—ଦଶାହକୃତ (ଦଶ ଦିନର) କର୍ମ ସମ୍ପାଦନ କରିବେ। ସେ ନଥିଲେ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ପିଣ୍ଡଦାନ ଓ ଉଦକତର୍ପଣ ଆଦି ବିଧିପୂର୍ବକ କରିବ।
Verse 60
यथेदं शावमाशौचं सपिण्डेषु विधीयते जननेप्येवं स्यान्निपुणां शुद्धिमिच्छतां
ଯେପରି ଏହି ଶାବାଶୌଚ ସପିଣ୍ଡ ସମ୍ବନ୍ଧୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଧିବଦ୍ଧ, ସେପରି ଜନନ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ହେବ—ଯେମାନେ ବିବେକୀ ଓ ଯଥାଯଥ ଶୁଦ୍ଧି ଚାହାନ୍ତି।
Verse 61
सर्वेषां शावमाशौचं मातापित्रोश् च सूतकं सूतकं मातुरेव स्यादुपस्पृश्य पिता शुचिः
ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଶବ ହେତୁ ଶାବାଶୌଚ ହୁଏ; ଏବଂ ମାତା-ପିତା ଉଭୟଙ୍କ ପାଇଁ ସୂତକ (ଜନନାଶୌଚ) କୁହାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ସୂତକ ମାତାଙ୍କର ମାତ୍ର; ପିତା ଜଳସ୍ପର୍ଶ/ଆଚମନ କରି ଶୁଚି ହୁଅନ୍ତି।
Verse 62
पुत्रजन्मदिने श्राद्धं कर्तव्यमिति निश्चितं तदहस्तत्प्रदानार्थं गोहिरण्यादिवाससां
ପୁତ୍ରଜନ୍ମଦିନରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ—ଏହା ନିଶ୍ଚିତ। ଏବଂ ସେହି ଦିନେ ତତ୍କ୍ଷଣ ଦାନାର୍ଥେ ଗୋ, ହିରଣ୍ୟ (ସୁବର୍ଣ୍ଣ) ଆଦି ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦେବା ଉଚିତ।
Verse 63
मरणं मरणेनैव सूतकं सूतकेन तु उभयोरपि यत् पूर्वं तेनाशौचेन शुद्ध्यति
ମୃତ୍ୟୁଜନିତ ଅଶୌଚ ମୃତକ-ଅଶୌଚକାଳରେ ମାତ୍ର ନିବୃତ୍ତ ହୁଏ, ଏବଂ ସୂତକ (ଜନ୍ମ)ଜନିତ ଅଶୌଚ ସୂତକ-କାଳରେ ମାତ୍ର। ଉଭୟ ହେଲେ ଯାହା ପୂର୍ବେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ, ସେହି ପୂର୍ବ ଅଶୌଚରେ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ।
Verse 64
सूतके मृतकं चेत्स्यान् मृतके त्वथ सूतकं तत्राधिकृत्य मृतकं शौचं कुर्यान्न सूतकं
ସୂତକ-କାଳରେ ମୃତକ (ମରଣାଶୌଚ) ଘଟିଲେ, କିମ୍ବା ମୃତକ-କାଳରେ ସୂତକ ଘଟିଲେ—ସେଠାରେ ମୃତକକୁ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦେଇ ମୃତକ-ଶୌଚ ହିଁ କରିବା ଉଚିତ, ସୂତକ-ଶୌଚ ନୁହେଁ।
Verse 65
समानं लघ्वशौचन्तु प्रथमेन समापयेत् असमानं द्वितीयेन धर्मराजवचो यथा
ସମାନ ଲଘୁ-ଅଶୌଚ ପ୍ରଥମ ନିୟମରେ ସମାପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ; ଅସମାନ ହେଲେ ଦ୍ୱିତୀୟ ନିୟମରେ—ଧର୍ମରାଜ (ଯମ)ଙ୍କ ବଚନ ଅନୁସାରେ।
Verse 66
शावान्तः शाव आयाते पूर्वाशौचेन शुद्ध्यति गुरुणा लघु बाध्येत लघुना नैव तद्गुरु
ମୃତକ-ଅଶୌଚର ଶେଷରେ ପୁଣି ଅନ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁ ଆସିଲେ, ପୂର୍ବରୁ ଚାଲୁଥିବା ଅଶୌଚରେ ହିଁ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ। ଗୁରୁ ଅଶୌଚ ଲଘୁକୁ ବାଧେ; ଲଘୁ ଗୁରୁକୁ ବାଧେ ନାହିଁ।
Verse 67
मृतके सूतके वापि रात्रिमध्ये ऽन्यदापतेत् तच्छेषेणैव सुद्ध्येरन् रात्रिशेषे द्व्यहाधिकात्
ମୃତକ କିମ୍ବା ସୂତକ ଅଶୌଚରେ ଯଦି ରାତ୍ରିର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଆଉ ଏକ ଘଟଣା ପଡ଼େ, ତେବେ ସେହି ରାତ୍ରିର ଶେଷ ଅଂଶ ଗଣିଲେ ହିଁ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ; ରାତ୍ରିର ଶେଷଭାଗରେ ପଡ଼ିଲେ ଦୁଇ ଦିନ ଅଧିକ ଯୋଗ କରି ଶୌଚ ହୁଏ।
Verse 68
प्रभाते यद्यशौचं स्याच्छुद्धेरंश् च त्रिभिर्दिनैः उभयत्र दशाहानि कुलस्यान्नं न भुज्यते
ପ୍ରଭାତେ ଯଦି ଆଶୌଚ ହୁଏ, ତେବେ ଶୁଦ୍ଧିର ଏକ ଅଂଶ ତିନି ଦିନରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଉଭୟ ଅବସ୍ଥାରେ ଦଶ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୁଳର ପକା ଅନ୍ନ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
Verse 69
दानादि निनिवर्तेत कुलस्यान्नं न भुज्यते अज्ञाते पातकं नाद्ये भोक्तुरेकमहो ऽन्यथा
ଦାନ ଆଦି କର୍ମରୁ ନିବୃତ୍ତ ହେବା ଉଚିତ ଏବଂ ସେହି କୁଳର ଅନ୍ନ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। (ଦୋଷ) ଅଜ୍ଞାତ ଥିଲେ ଭୋଜନରେ ପାପ ନାହିଁ; ନଚେତ୍ ପାପ କେବଳ ଭୋକ୍ତାଙ୍କୁ ହୁଏ।
Frequently Asked Questions
It prescribes three nights of impurity for garbha-srāva, with additional discharge cases measured by nights corresponding to a month-equivalent as stated in the rule.
Sapinda status (in the male line) ceases at the seventh generation, while samānodaka (shared funerary water-offering relationship) ceases after the fourteenth generation.
Three nights of impurity are observed; bone-collection on the second day, udaka-kriyā on the third day, and śrāddha on the fourth day.
Death-impurity (mṛtaka) takes precedence over birth-impurity (sūtaka); heavier impurity overrides lighter, and the remaining duration rule applies when events occur during an ongoing aśauca.