Adhyaya 151

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे मन्वन्तराणि नाम पञ्चाशदधिकशततमो ऽध्यायः अथैकपञ्चाशदधिकशततनो ऽध्यायः वर्णेतरधर्माः अग्निर् उवाच मन्वादयो भुक्तिमुक्तिधर्मांश्चीर्त्वाप्नुवन्ति यान् प्रोचे परशुरामाय वरुणोक्तन्तु पुष्करः

ଏହିପରି ଅଗ୍ନି ମହାପୁରାଣରେ ‘ମନ୍ୱନ୍ତର’ ନାମକ ଏକଶ ପଚାଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଏବେ ଏକଶ ଏକାବନତମ ଅଧ୍ୟାୟ—‘ବର୍ଣ୍ଣବ୍ୟବସ୍ଥା ବାହାର ଧର୍ମ’ ଆରମ୍ଭ। ଅଗ୍ନି କହିଲେ—ମନୁ ଆଦି ଧର୍ମପ୍ରବର୍ତ୍ତକମାନେ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷଦାୟକ ଧର୍ମ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରି ଯେ ଫଳ ପାଇଥିଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ କହିବି; ବରୁଣଙ୍କ ଉପଦେଶକୁ ପୁଷ୍କର ପରମ୍ପରାରେ ପାଇ ପରଶୁରାମଙ୍କୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛି।

Verse 2

पुष्कर उवाच वर्णाश्रमेतराणान्ते धर्मान्वक्ष्यामि सर्वदान् मन्वादिभिर् निगदितान् वासुदेवादितुष्टिदान्

ପୁଷ୍କର କହିଲେ—ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମଧର୍ମର ଉପସଂହାର ପରେ ଏବେ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣବ୍ୟବସ୍ଥା ବାହାରର ସମସ୍ତ ଧର୍ମ କହିବି; ମନୁ ଆଦିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଥିତ, ଯାହା ବାସୁଦେବ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ତୁଷ୍ଟ କରେ।

Verse 3

अहिंसा सत्यवचनन्दया भूतेष्वनुग्रहः तीर्थानुसरणं दानं ब्रह्मचर्यम्मत्सरः

ଅହିଂସା, ସତ୍ୟବଚନ, ଦୟା, ସମସ୍ତ ଜୀବ ପ୍ରତି ଅନୁଗ୍ରହ, ତୀର୍ଥାନୁସରଣ, ଦାନ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଅମତ୍ସରତା—ଏହିମାନେ ଧର୍ମଲକ୍ଷଣ।

Verse 4

देवद्विजातिशुश्रूषा गुरूणाञ्च भृगूत्तम श्रवणं सर्वधर्माणां पितॄणां पूजनं तथा

ହେ ଭୃଗୁଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଦେବ, ଦ୍ୱିଜ ଓ ଗୁରୁମାନଙ୍କ ସେବା; ସମସ୍ତ ଧର୍ମୋପଦେଶର ଶ୍ରବଣ; ଏବଂ ପିତୃମାନଙ୍କ ପୂଜନ ମଧ୍ୟ (କରିବା ଉଚିତ)।

Verse 5

भक्तिश् च नृपतौ नित्यं तथा सच्छास्त्रनेत्रता आनृशंष्यन्तितिक्षा च तथा चास्तिक्यमेव च

ରାଜା ପ୍ରତି ନିତ୍ୟ ଭକ୍ତି; ସଦ୍‌ଶାସ୍ତ୍ରର ନେତୃତ୍ୱରେ ଚାଲିବା; କରୁଣା; ସହନଶୀଳତା; ଏବଂ ବେଦପ୍ରାମାଣ୍ୟରେ ଆସ୍ଥା (ଆସ୍ତିକ୍ୟ)—ଏହିମାନେ ମଧ୍ୟ (ଧର୍ମ)।

Verse 6

वर्णाश्रमाणां सामान्यं धर्माधर्मं समीरितं यजनं याजनं दानं वेदाद्यध्यापनक्रिया

ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସାଧାରଣ ଧର୍ମ‑ଅଧର୍ମ କୁହାଯାଇଛି—ଯଜ୍ଞ କରିବା, ଅନ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରାଇବା, ଦାନ ଦେବା ଏବଂ ବେଦାଦିର ଅଧ୍ୟୟନ‑ଅଧ୍ୟାପନ କ୍ରିୟା।

Verse 7

प्रतिग्रहञ्चाध्ययनं विप्रकर्माणि निर्दिशेत् दानमध्ययनञ्चैव यजनञ्च यथाविधिः

ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ କର୍ମ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିବା ଉଚିତ—ପ୍ରତିଗ୍ରହ (ଦାନ ଗ୍ରହଣ) ଓ ବେଦାଧ୍ୟୟନ; ଏବଂ ଦାନ ଦେବା, ଅଧ୍ୟୟନ‑ଅଧ୍ୟାପନ, ଯଥାବିଧି ଯଜ୍ଞ କରିବା।

Verse 8

क्षत्रियस्य सवैश्यस्य कर्मेदं परिकीर्तितं क्षत्रियस्य विशेषेण पालनं दुष्टनिग्रहः

କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ, ଏବଂ ବୈଶ୍ୟ ସହିତ ମଧ୍ୟ, ଏହି କର୍ମ ଘୋଷିତ; କିନ୍ତୁ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ବିଶେଷ ଧର୍ମ ହେଉଛି ପ୍ରଜାପାଳନ ଓ ଦୁଷ୍ଟନିଗ୍ରହ (ଦଣ୍ଡ)।

Verse 9

कृषिगोरक्ष्यवाणिज्यं वैश्यस्य परिकीर्तितं शूद्रस्य द्विजशुश्रूषा सर्वशिल्पानि वाप्यथ

କୃଷି, ଗୋରକ୍ଷା ଓ ବାଣିଜ୍ୟ ବୈଶ୍ୟଙ୍କ କର୍ମ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ସେବା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶିଳ୍ପକର୍ମ ମଧ୍ୟ (ବିଧିତ)।

Verse 10

मौञ्जीबन्धनतो जन्म विप्रादेश् च द्वितीयकं आनुलोम्येन वर्णानां जातिर्मातृसमा स्मृता

ମୌଞ୍ଜୀବନ୍ଧନ (ଉପନୟନ) ଠାରୁ (ଦ୍ୱିଜର) ଜନ୍ମ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଉପଦେଶ ଠାରୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଜନ୍ମ; ଆନୁଲୋମ୍ୟ (ନିୟମିତ କ୍ରମ) ସଂଯୋଗରେ ସନ୍ତାନର ଜାତି ମାତା‑ସମାନ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 11

चण्डालो ब्राह्मणीपुत्रः शूद्राच्च प्रतिलोमतः सूतस्तु क्षत्रियाज्जातो वैश्याद्वै देवलस् तथा

ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ନାରୀଙ୍କୁ ଶୂଦ୍ର ପୁରୁଷର ପ୍ରତିଲୋମ ସଂଯୋଗରୁ ଜନ୍ମିତ ପୁତ୍ର ଚଣ୍ଡାଳ କୁହାଯାଏ। କ୍ଷତ୍ରିୟ ପିତା ଓ ବୈଶ୍ୟା ମାତାରୁ ସୂତ ଜନ୍ମେ; ତଥା ଦେବଳ ମଧ୍ୟ ମିଶ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ରେଣୀରେ ଗଣ୍ୟ।

Verse 12

पुक्कसः क्षत्रियापुत्रः शूद्रात् स्यात् प्रतिलोमजः मागधः स्यात्तथा वैश्याच्छूद्रादयोगवो भवेत्

କ୍ଷତ୍ରିୟା ନାରୀଙ୍କୁ ଶୂଦ୍ର ପୁରୁଷରୁ ପ୍ରତିଲୋମ ଭାବେ ଜନ୍ମିତ ପୁତ୍ର ପୁକ୍କସ କୁହାଯାଏ। ତଥା ବୈଶ୍ୟା ନାରୀଙ୍କୁ ଶୂଦ୍ରରୁ ଜନ୍ମିତ ପୁତ୍ର ମାଗଧ; ଏବଂ ଶୂଦ୍ରା ନାରୀଙ୍କୁ ବୈଶ୍ୟ ପୁରୁଷରୁ ଅୟୋଗବ ଜନ୍ମେ।

Verse 13

वैश्यायां प्रतिलोमेभ्यः प्रतिलोमाः सहस्रशः धर्मरूपमिति ग , घ , ङ , ञ च विवाहः सदृशैस्तेषां नोत्तमैर् नाधमैस् तथा

ବୈଶ୍ୟା ନାରୀରେ ପ୍ରତିଲୋମ ସଂଯୋଗରୁ ସହସ୍ରଶଃ ପ୍ରତିଲୋମ ବଂଶ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଧର୍ମସମ୍ମତ ବିବାହରୂପ ‘ଗ, ଘ, ଙ, ଞ’ ଶ୍ରେଣୀଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ଏବଂ ବିବାହ ସଦୃଶ ସ୍ଥିତିରେ—ନ ଉଚ୍ଚରେ, ନ ନୀଚରେ।

Verse 14

चण्डालकर्म निर्दिष्टं बध्यानां घातनं तथा स्त्रीजीवन्तु तद्रक्षाप्रोक्तं वैदेहकस्य च

ଚଣ୍ଡାଳର କର୍ମ ଭାବେ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡଯୋଗ୍ୟ ଦଣ୍ଡିତମାନଙ୍କ ଘାତନ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ଏବଂ ଜୀବିକାର୍ଥେ ଜୀବନ୍ତୀ ନାରୀମାନଙ୍କ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ବୈଦେହକର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି।

Verse 15

सूतानामश्वसारथ्यं पुक्कसानाञ्च व्याधता स्तुतिक्रिया माघ्धानां तथा चायोगशस्य च

ସୂତମାନଙ୍କ କର୍ମ ଅଶ୍ୱସାରଥ୍ୟ—ଘୋଡ଼ା ହାଙ୍କି ରଥ ଚାଳନ। ପୁକ୍କସମାନଙ୍କ କର୍ମ ବ୍ୟାଧତା—ଶିକାର। ମାଗଧମାନଙ୍କ କର୍ମ ସ୍ତୁତିକ୍ରିୟା—ପ୍ରଶଂସା/ଗୀତ; ଏବଂ ଅୟୋଗଶବର ମଧ୍ୟ ସ୍ତୁତି-ସେବାସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କର୍ମ କୁହାଯାଇଛି।

Verse 16

रङ्गावतरणं प्रोक्तं तथा शिल्पैश् च जीवनं वहिर्ग्रामनिवासश् च मृतचेलस्य धारणं

ରଙ୍ଗମଞ୍ଚରେ ଅବତରଣର ବିଧି କହାଯାଇଛି; ତଥା ଶିଳ୍ପକର୍ମରେ ଜୀବିକା ଚାଲାଇବା, ଗ୍ରାମବାହାରେ ବାସ କରିବା ଏବଂ ମୃତଙ୍କ ବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିବା (ବହିଷ୍କୃତ-ଚିହ୍ନରୂପେ) ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।

Verse 17

न संस्पर्शस्तथैवान्यैश् चण्डालस्य विधीयते ब्राह्मणार्थे गवार्थे वा देहत्यागो ऽत्र यः कृतः

ତଥା ଚଣ୍ଡାଳ ସହ ଅନ୍ୟମାନେ ଶାରୀରିକ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣର ହିତରେ କିମ୍ବା ଗୋର ହିତରେ ଯେ ଦେହତ୍ୟାଗ କରାଯାଏ, ତାହା ପୁଣ୍ୟକର୍ମ ଭାବେ ପ୍ରଶଂସିତ।

Verse 18

स्त्रीबालाद्युपपतो वा वाह्याणां सिद्धिकारणं सङ्करे जातयो ज्ञेयाः पितुर्मातुश् च कर्मतः

ସ୍ତ୍ରୀ, ଶିଶୁ ଆଦି ସହ ଅନାଚାରଜନ୍ୟ ସମ୍ପର୍କ କିମ୍ବା ବାହ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ସଂସର୍ଗ—ଏହି ସବୁରେ ମଧ୍ୟ (ସାମାଜିକ) ସିଦ୍ଧି/ମାନ୍ୟତାର କାରଣ ନିରୂପିତ। ସଙ୍କରରେ ଜନ୍ମିତ ଜାତିମାନେ ପିତା ଓ ମାତା—ଦୁହିଁଙ୍କ କର୍ମ/ଆଚାର ଅନୁସାରେ ଜ୍ଞେୟ।