Adhyaya 38
Chapter 38 — देवालयनिर्माणफलं (The Merit of Constructing a Temple)
ଅଗ୍ନି କହନ୍ତି—ଦେବାଳୟ, ବିଶେଷକରି ବାସୁଦେବଙ୍କ ମନ୍ଦିର, ସ୍ଥାପନ କଲେ ଅନେକ ଜନ୍ମର ସଞ୍ଚିତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; କେବଳ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ସହଯୋଗ କରୁଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ ପାଏ। ନିର୍ମାଣ, ପାଳନ, ଲେପନ, ଝାଡ଼ୁ, ଇଟା ଯୋଗାଣ, ଏବଂ ଶିଶୁଖେଳରେ ବାଲିର ମନ୍ଦିର କରିବା ମଧ୍ୟ ଧର୍ମକର୍ମ; ବିଷ୍ଣୁଲୋକ ଓ ବଂଶୋନ୍ନତି ମିଳେ। କପଟ କିମ୍ବା ଦେଖାଦେଖିରେ ସ୍ୱର୍ଗଫଳ ନାହିଁ। ଏକ, ତିନି, ପାଞ୍ଚ, ଆଠ, ଷୋଳ ଅଂଶର ପ୍ରାସାଦରୂପ ଅନୁସାରେ ଲୋକଫଳ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ଉଚ୍ଚ ମନ୍ଦିରରେ ଭୁକ୍ତି-ମୁକ୍ତି, ପରମ ବୈଷ୍ଣବାୟତନରେ ମୋକ୍ଷ। ଧନ ଅସ୍ଥାୟୀ; ମନ୍ଦିରନିର୍ମାଣ, ଦ୍ୱିଜଦାନ, କୀର୍ତ୍ତନ ଓ ସ୍ତୁତିରେ ବ୍ୟୟ କରିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ବିଷ୍ଣୁ ସର୍ବକାରଣ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ; ତାଙ୍କ ଧାମ ସ୍ଥାପନ ପୁନର୍ଜନ୍ମନିବୃତ୍ତିର ହେତୁ। ପ୍ରତିମାନିର୍ମାଣ-ପ୍ରତିଷ୍ଠାର ଫଳତୁଳନା, ଦ୍ରବ୍ୟଭେଦ ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠାରେ ଅନନ୍ତ ଫଳ କୁହାଯାଇଛି। ଯମାଜ୍ଞାରେ ମନ୍ଦିରକର୍ତ୍ତା ଓ ପ୍ରତିମାପୂଜକ ନରକଗ୍ରହଣରୁ ମୁକ୍ତ; ଶେଷରେ ହୟଗ୍ରୀବୋକ୍ତ ପ୍ରତିଷ୍ଠାବିଧିର ପ୍ରସ୍ତାବନା ଆସେ।
Shlokas
Verse 1
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये सङ्क्षेपपवित्रारोहणं नाम सप्तत्रिंशो ऽध्यायः अथ अष्टत्रिंशो ऽध्यायः देवालयनिर्माणफलं अग्निर् उवाच वासुदेवाद्यालयस्य कृतौ वक्ष्ये फलादिकं चिकीर्षोर्देवधामादि सहस्रजनिपापनुत्
ଏହିପରି ଆଦିମହାପୁରାଣ ଆଗ୍ନେୟପୁରାଣରେ ‘ସଙ୍କ୍ଷେପ ପବିତ୍ରାରୋହଣ’ ନାମକ ସପ୍ତତ୍ରିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଏବେ ଅଷ୍ଟତ୍ରିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ ‘ଦେବାଳୟ ନିର୍ମାଣଫଳ’ ଆରମ୍ଭ। ଅଗ୍ନି କହିଲେ—ବାସୁଦେବ ଆଳୟରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଦେବାଳୟ ନିର୍ମାଣର ଫଳାଦି ମୁଁ କହିବି; ଦେବଧାମ ସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକଙ୍କର ସହସ୍ର ଜନ୍ମର ପାପ ନଶିଯାଏ।
Verse 2
मनसा सद्मकर्तॄणां शतजन्माघनाशनं येनुमोदन्ति कृष्णस्य क्रियमाणं नरा गृहं
କେବଳ ମନରେ ଅନୁମୋଦନ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଗୃହ-ନିର୍ମାଣରେ ଆନନ୍ଦ କରି ସମର୍ଥନ ଦିଅନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଶତଜନ୍ମର ସଞ୍ଚିତ ପାପ ନଶିଯାଏ।
Verse 3
तेपि पापैर् विनिर्मुक्ताः प्रयान्त्यच्युतलोकतां समतीतं भविष्यञ्च कुलानामयुतं नरः
ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ଅଚ୍ୟୁତ (ବିଷ୍ଣୁ) ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଏହି କର୍ମ କରୁଥିବା ପୁରୁଷ ଅତୀତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ—ଦୁହେଁ ସହିତ ଦଶହଜାର କୁଳକୁ ତାରେ।
Verse 4
विष्णुलोकं नयत्याशु कारयित्वा हरेर्गृहं वसन्ति पितरो दृष्ट्वा विष्णुलोके ह्य् अलङ्कृताः
ହରିଙ୍କ ଗୃହ (ମନ୍ଦିର) ନିର୍ମାଣ କରାଇଲେ ସେ ଶୀଘ୍ର (ପିତୃମାନଙ୍କୁ) ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ନେଇଯାଏ; ପିତୃମାନେ ବିଷ୍ଣୁଲୋକରେ ଦିବ୍ୟ ଶୋଭାରେ ଅଲଙ୍କୃତ ହୋଇ ସେ ପୁଣ୍ୟ ଦେଖି ବସନ୍ତି।
Verse 5
विमुक्ता नारकैर् दुःखैः कर्तुः कृष्णस्य मन्दिरं ब्रह्महत्यादिपापौघघातकं देवतालयं
କର୍ତ୍ତା ପାଇଁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମନ୍ଦିର ଏକ ଦେବାଳୟ; ଏହା ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଆଦି ପାପପ୍ରବାହକୁ ନଶାଏ ଏବଂ ନାରକୀୟ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ କରେ।
Verse 6
फलं यन्नाप्यते यज्ञैर् धाम कृत्वा तदाप्यते देवागारे कृते सर्वतीर्थस्नानफलं लभेत्
ଯଜ୍ଞଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଯେ ଫଳ ମିଳେ ନାହିଁ, ଦେବଧାମ ନିର୍ମାଣ କଲେ ସେ ଫଳ ମିଳେ। ଦେବାଳୟ ନିର୍ମିତ ହେଲେ ସର୍ବତୀର୍ଥସ୍ନାନର ଫଳ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।
Verse 7
देवाद्यर्थे हतानाञ्च रणे यत्तत्फलादिकं शाठ्येन पांशुना वापि कृतं धाम च नाकदं
ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ଆଦି ପବିତ୍ର ହେତୁ ପାଇଁ ରଣରେ ହତ ଲୋକମାନଙ୍କର ଯେ ପୁଣ୍ୟଫଳ କୁହାଯାଇଛି—ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ଯଦି ଛଳରେ କିମ୍ବା କେବଳ ଧୂଳିମାତ୍ର ଦେଖାଦେଖିରେ କରାଯାଏ, ତେବେ ତାହା ସ୍ୱର୍ଗଧାମ ହୁଏନା, ସ୍ୱର୍ଗ ମଧ୍ୟ ଦେଉନାହିଁ।
Verse 8
गृहादिकं ग, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः नन्दन्ति इति ख, ग, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः वल्गन्ति इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः हृष्टा इति ख, ग, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः एकायतनकृत् स्वर्गी त्र्यगारी ब्रह्मलोकभाक् पञ्चागारी शम्भुलोकमष्टागाराद्धरौ स्थितिः
ଏକାୟତନ ନିର୍ମାଣକାରୀ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଏ; ତିନି କକ୍ଷ ଗୃହକାରୀ ବ୍ରହ୍ମଲୋକର ଭାଗୀ ହୁଏ; ପାଞ୍ଚ କକ୍ଷ ଗୃହକାରୀ ଶମ୍ଭୁଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ଆଠ କକ୍ଷ ଗୃହରୁ ପୃଥିବୀରେ ସ୍ଥିରତା ଓ ସମୃଦ୍ଧି ରହେ।
Verse 9
षोडशालयकारी तु भुक्तिमुक्तिमवाप्नुयात् कनिष्ठं मध्यमं श्रेष्ठं कारयित्वा हरेर्गृहं
ଷୋଳଶ ଆଲୟ/କକ୍ଷ ଥିବା ହରିଙ୍କ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରାଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଭୁକ୍ତି ଓ ମୁକ୍ତି—ଦୁହେଁ ପାଏ; ନିର୍ମାଣ କନିଷ୍ଠ, ମଧ୍ୟମ କିମ୍ବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯେକୌଣସି ହେଉ।
Verse 10
स्वर्गं च वैष्णवं लोकं मोक्षमाप्नोति च क्रमात् श्रेष्ठमायतनं विष्णोः कृत्वा यद्धनवान् लभेत्
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଷ୍ଣୁ-ଆୟତନ (ମନ୍ଦିର) ନିର୍ମାଣ କରାଇ ଧନବାନ ଯଜମାନ କ୍ରମେ ସ୍ୱର୍ଗ, ପରେ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକ, ଏବଂ ଶେଷରେ ମୋକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
Verse 11
कनिष्ठेनैव तत् पुण्यं प्राप्नोत्यधनवान्नरः समुत्पाद्य धनं कृत्या स्वल्पेनापि सुरालयं
କନିଷ୍ଠ (ଅତି ଅଳ୍ପ) ଅର୍ପଣରେ ମଧ୍ୟ ଗରିବ ମଣିଷ ସେହି ପୁଣ୍ୟ ହିଁ ପାଏ; ଧର୍ମସମ୍ମତ ପ୍ରୟାସରେ ଧନ ଉତ୍ପାଦନ କରି, ଅଳ୍ପରେ ମଧ୍ୟ ସୁରାଳୟ (ଦେବାଳୟ) ସ୍ଥାପନ କିମ୍ବା ପୋଷଣ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 12
कारयित्वा हरेः पुण्यं सम्प्राप्नोत्यधिकं वरं लक्षणाथ सहस्रेण शतेनार्धेन वा हरेः
ଯେ ହରିଙ୍କ ପୁଣ୍ୟକର୍ମ କରାଏ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବର ଓ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟ ପାଏ—ହରିଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ ଲକ୍ଷ, କିମ୍ବା ସହସ୍ର, କିମ୍ବା ଡେଢ଼ଶ ମାପରେ କୁହାଯାଏ।
Verse 13
कारयन् भवनं याति यत्रास्ते गरुडध्वजः बाल्ये तु क्रीडमाणा ये पांशुभिर्भवनं हरेः
ଯେ ହରିଙ୍କ ଭବନ/ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରାଏ, ସେ ଗରୁଡଧ୍ୱଜ ଭଗବାନ୍ ଯେଉଁଠାରେ ବସନ୍ତି ସେହି ଲୋକକୁ ଯାଏ। ଶିଶୁବେଳେ ଖେଳୁଖେଳୁ ବାଳୁକାରେ ହରିଙ୍କ ଘର କରୁଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହି ପୁଣ୍ୟ ପାଆନ୍ତି।
Verse 14
वासुदेवस्य कुर्वन्ति तेपि तल्लोकगामिनः तीर्थे चायतने पुण्ये सद्धक्षेत्रे तथाष्टमे
ଯେମାନେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ସେବା/ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି—ବିଶେଷକରି ତୀର୍ଥରେ, ପୁଣ୍ୟ ଆୟତନରେ, ପୁଣ୍ୟସ୍ଥାନରେ, ସଦ୍ଧର୍ମ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଏବଂ ଅଷ୍ଟମ ପବିତ୍ର ବିଭାଗରେ।
Verse 15
कर्तुरायतनं विष्णोर्यथोक्तात्त्रिगुणं फलं बन्धूकपुष्पविन्यासैः सुधापङ्केन वैष्णवं
କର୍ତ୍ତା/ଯଜମାନ ପାଇଁ ଯଥାବିଧି ନିର୍ମିତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆୟତନ ତ୍ରିଗୁଣ ଫଳ ଦିଏ; ଏବଂ ବୈଷ୍ଣବ ଆୟତନକୁ ବନ୍ଧୂକ ପୁଷ୍ପବିନ୍ୟାସ ଓ ସୁଧା-ଲେପରେ ଶୋଭିତ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 16
ये विलिम्पन्ति भवनं ते यान्ति भगवत्पुरं पतितं पतमानन्तु तथार्धपतितं नरः
ଯେମାନେ ଭଗବାନଙ୍କ ଭବନକୁ ଲେପନ/ପୋତା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଭଗବତ୍ପୁରକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଯେ ନର ପତିତ, କିମ୍ବା ପତନଶୀଳ, କିମ୍ବା ଅର୍ଧପତିତ—ସେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଫଳ ପାଏ।
Verse 17
समुद्धृत्य हरेर्धाम प्राप्नोति द्विगुणं फलं पतितस्य तु यः कर्ता पतितस्य च रक्षिता
ଯେ ପତିତ ଲୋକକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି ଉଠାଏ, ସେ ହରିଙ୍କ ଧାମ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ଏବଂ ଦ୍ୱିଗୁଣ ପୁଣ୍ୟଫଳ ପାଏ। ପତିତଙ୍କ ଉପକାରକ ଓ ରକ୍ଷକ ଯେ, ସେଇ ଏହି ଫଳର ଅଧିକାରୀ।
Verse 18
विष्णोरायतनस्येह नरो विष्णुलोकभाक् इष्टकानिचयस्तिष्ठेद् यावदायतने हरेः
ଏଠାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆୟତନ (ମନ୍ଦିର) ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ଇଟାର ଢେର ମାତ୍ର ଥାପନ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଲୋକର ଭାଗୀ ହୁଏ। ହରିଙ୍କ ସେ ମନ୍ଦିର ଯେତେଦିନ ଦଢ଼ ରହେ, ସେତେଦିନ ତାହାର ପୁଣ୍ୟ ଅବିଚଳ ରହେ।
Verse 19
सकुलस्तस्य वै कर्ता विष्णुलोके महीयते षोडशागारकारी तु इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः स्वल्पेनैवेति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः स एव पुण्यवान् पूज्य इह लोके परत्र च
ସେହି (ଗୃହଦାନ/ନିର୍ମାଣ) କର୍ତ୍ତା ନିଜ ସମଗ୍ର କୁଳ ସହିତ ବିଷ୍ଣୁଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। କେତେକ ପାଠରେ ‘ଷୋଳ ଘର କରୁଥିବା’ ବୋଲି, ଅନ୍ୟ ଚିହ୍ନିତ ପାଠରେ ‘ଅଳ୍ପରେ ମଧ୍ୟ’ ବୋଲି ଅଛି; ସେଇ ଏକା ପୁଣ୍ୟବାନ ଓ ପୂଜ୍ୟ—ଇହଲୋକେ ଓ ପରଲୋକେ।
Verse 20
कृष्णस्य वासुदेवस्य यः कारयति केतनं जातः स एव सुकृती कुलन्तेनैव पावितं
ଯେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ବାସୁଦେବଙ୍କ କେତନ (ଧ୍ୱଜ/ପତାକା) ତିଆରି କରାଏ, ସେ ଜନ୍ମତଃ ସୁକୃତୀ। ସେହି କର୍ମରେ ତାହାର ସମଗ୍ର କୁଳ ପବିତ୍ର ହୁଏ।
Verse 21
विष्णुरुद्रार्कदेव्यादेर्गृहकर्ता स कीर्तिभाक् किं तस्य वित्तनिचयैर् मूढस्य परिरक्षितः
ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର, ଅର୍କ (ସୂର୍ଯ୍ୟ), ଦେବୀ ଆଦିଙ୍କ ପାଇଁ ଯେ ପବିତ୍ର ଗୃହ/ଆଲୟ ନିର୍ମାଣ କରେ, ସେ କୀର୍ତ୍ତିମାନ ହୁଏ। ମୂଢ଼ ଲୋକ ଯେ ଧନ ସଞ୍ଚୟ କରି ରକ୍ଷା କରେ, ତାହାର କ’ଣ ଉପକାର?
Verse 22
दुःखार्जितैर् यः कृष्णस्य न कारयति केतनं नोपभोग्यं धनं यस्य पितृविप्रदिवौकसां
ଯେ କଷ୍ଟାର୍ଜିତ ଧନରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଇଁ କେତନ (ମନ୍ଦିର/ନିବାସ) ନିର୍ମାଣ କରାଏ ନାହିଁ, ଏବଂ ଯାହାର ଧନ ପିତୃ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଦେବମାନଙ୍କ ହିତରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟୟ ହୁଏ ନାହିଁ, ସେ ନିନ୍ଦ୍ୟ।
Verse 23
नोपभोगाय बन्धूनां व्यर्थस्तस्य धनागमः यथा ध्रुवो नृणां मृत्युर्वित्तनाशस् तथा ध्रुवः
ଯେ ବ୍ୟକ୍ତି ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ଭୋଗ ଓ ପୋଷଣ ପାଇଁ ଧନ ବ୍ୟୟ କରେ ନାହିଁ, ତାହାର ଧନାଗମ ବ୍ୟର୍ଥ। ଯେପରି ମନୁଷ୍ୟର ମୃତ୍ୟୁ ଧ୍ରୁବ, ସେପରି ଧନନାଶ ମଧ୍ୟ ଧ୍ରୁବ।
Verse 24
मूढस्तत्रानुबध्नाति जीवितेथ चले घने यदा वित्तं न दानाय नोपभोगाय देहिनां
ଯେତେବେଳେ ଧନ ନ ଦାନ ପାଇଁ, ନ ଦେହଧାରୀମାନଙ୍କ ଯଥୋଚିତ ଭୋଗ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ମୂଢ ଲୋକ ଏହି ଚଞ୍ଚଳ ଓ ଘନ ଅନିଶ୍ଚୟତାରେ ଜୀବନକୁ ଧରି ରହେ।
Verse 25
नापि कीर्त्यै न धर्माथं तस्य स्वाम्येथ को गुणः तस्माद्वित्तं समासाद्य दैवाद्वा पौरुषादथ
ତାହାର ସ୍ୱାମିତ୍ୱରେ କୌଣସି ଗୁଣ ନାହିଁ—ନ କୀର୍ତ୍ତି ପାଇଁ, ନ ଧର୍ମାର୍ଥ ପାଇଁ। ତେଣୁ ଦୈବରେ କିମ୍ବା ପୌରୁଷରେ ଧନ ଲାଭ କରି, ତାହାକୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ବ୍ୟୟ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 26
दद्यात् सम्यग् द्विजाग्र्येभ्यः कीर्तनानि च कारयेत् दानेभ्यश्चाधिकं यस्मात् कीर्तनेभ्यो वरं यतः
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ ଏବଂ କୀର୍ତ୍ତନ (ସ୍ତୁତିଗାନ) ମଧ୍ୟ କରାଇବା ଉଚିତ; କାରଣ କୀର୍ତ୍ତନ ଦାନଠାରୁ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଅଧିକ ଫଳଦାୟକ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
Verse 27
अतस्तत्कारयेद्धीमान् विष्ण्वादेर्मन्दिरादिकं विनिवेश्य हरेर्धाम भक्तिमद्भिर् नरोत्तमैः
ଏହେତୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ପୁରୁଷ ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ମନ୍ଦିର ଓ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଗୃହାଦି ନିର୍ମାଣ କରାଉ। ହରିଙ୍କ ପବିତ୍ର ଧାମକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ଥାପନ କରି, ଭକ୍ତିମାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରାଉ।
Verse 28
निवेशितं भवेत् कृत्स्नं त्रैलोक्यं सचराचरं भूतं भवयम् भविष्यञ्च स्थूलं सूक्ष्मं तथेतरत्
ସେହି ଧାମ ସ୍ଥାପିତ ହେଲେ ସମଗ୍ର ତ୍ରିଲୋକ—ଚର ଓ ଅଚର—ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପ୍ତ ହୁଏ; ଭୂତ, ଭବ୍ୟମାନ (ବର୍ତ୍ତମାନରେ ଘଟୁଥିବା) ଓ ଭବିଷ୍ୟତ; ସ୍ଥୂଳ, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଏବଂ ଏହି ଭେଦର ପରେ ଥିବା ମଧ୍ୟ।
Verse 29
आब्राह्मस्तम्बपर्यन्तं सर्वं विष्णोः समुद्भवं तस्य देवादिदेवस्य सर्वगस्य महात्मनः
ବ୍ରହ୍ମାଠାରୁ ଘାସର ତିଣିକି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁକିଛି ବିଷ୍ଣୁଠାରୁ ଉଦ୍ଭବ। ସେ ଦେବାଦିଦେବ, ସର୍ବଗ, ମହାତ୍ମା।
Verse 30
निवेश्य भवनं विष्णोर् न भूयो भुवि जायते यथा विष्णोर्धामकृतौ फलं तद्वद्दिवौकसां
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଭବନକୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ପୁଣି ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ। ବିଷ୍ଣୁଧାମ ନିର୍ମାଣର ଯେ ଫଳ, ସେହି ଫଳ ଦିବୌକସମାନଙ୍କ (ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନଙ୍କ) ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ମନାଯାଏ।
Verse 31
तथैव च इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः सर्वेशस्य इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः शिवब्रह्मार्कविघ्नेशचण्डीलक्ष्म्यादिकात्मनां देवालयकृतेः पुण्यं प्रतिमाकरणेधिकं
ଶିବ, ବ୍ରହ୍ମା, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବିଘ୍ନେଶ, ଚଣ୍ଡୀ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଆଦି ରୂପଧାରୀ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦେବାଳୟ ନିର୍ମାଣର ପୁଣ୍ୟଠାରୁ, ତାଙ୍କ ପ୍ରତିମା ନିର୍ମାଣର ପୁଣ୍ୟ ଅଧିକ ଅଟେ।
Verse 32
प्रतिमास्थापने यागे फलस्यान्तो न विद्यते मृण्मयाद्दारुजे पुण्यं दारुजादिष्ट्काभवे
ପ୍ରତିମା-ସ୍ଥାପନ ଯାଗରେ ଲଭ୍ୟ ଫଳର କୌଣସି ସୀମା ନାହିଁ। ମୃଣ୍ମୟ ପ୍ରତିମାଠାରୁ ଦାରୁମୟ ପ୍ରତିମାର ପୁଣ୍ୟ ଅଧିକ, ଏବଂ ଦାରୁମୟଠାରୁ ଇଷ୍ଟକା/ଚିନାଇ ପ୍ରତିମାର ପୁଣ୍ୟ ଆହୁରି ଅଧିକ।
Verse 33
इष्टकोत्थाच्छैलजे स्याद्धेमादेरधिकं फलं सप्तजन्मकृतं पापं प्रारम्भादेव नश्यति
ଇଷ୍ଟକାଜନିତ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଶୈଲଜ (ପଥର) କାର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ଅଧିକ; ଏବଂ ପଥରର ଫଳ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆଦିଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହି ପୁଣ୍ୟକାର୍ଯ୍ୟର ଆରମ୍ଭମାତ୍ରରୁ ସାତ ଜନ୍ମର ପାପ ନଶିଯାଏ।
Verse 34
देवालयस्य स्वर्गी स्यान्नरकं न स गच्छति कुलानां शतमुद्धृत्य विष्णुलोकं नयेन्नरः
ଦେବାଳୟ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାବାନ ବ୍ୟକ୍ତି ସ୍ୱର୍ଗଗାମୀ ହୁଏ ଏବଂ ନରକକୁ ଯାଏ ନାହିଁ। ସେ ନିଜ କୁଳର ଶତ ପିଢ଼ିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ନେଇଯାଏ।
Verse 35
यमो यमभटानाह देवमन्दिरकारिणः यम उवाच प्रतिमापूजादिकृतो नानेया नरकं नराः
ଯମ ଯମଭଟମାନଙ୍କୁ କହିଲେ: ‘ଯେମାନେ ଦେବମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ଯେମାନେ ପ୍ରତିମାପୂଜା ଆଦି କର୍ମ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ନରକକୁ ଆଣିବା ନୁହେଁ।’
Verse 36
देवालयाद्यकर्तार आनेयास्ते तु गोचरे विसारध्वं यथान्यायन्नियोगो मम पाल्यतां
ଦେବାଳୟ ଆଦି କାର୍ଯ୍ୟର କର୍ତ୍ତା/ପରିଚାଳକମାନଙ୍କୁ ମୋ ସମ୍ମୁଖକୁ ଡାକି ଆଣ। ନିୟମ ଓ ନ୍ୟାୟ ଅନୁସାରେ ପରୀକ୍ଷା କରି ନିଷ୍ପତ୍ତି କର; ମୋ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଯଥାବିଧି ପାଳିତ ହେଉ।
Verse 37
नाज्ञाभङ्गं करिष्यन्ति भवतां जन्तवः क्वचित् केवलं ते जगत्तातमनन्तं समुपाश्रिताः
ତୁମର ଜୀବମାନେ କେବେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ଆଜ୍ଞା ଭଙ୍ଗ କରିବେ ନାହିଁ; କାରଣ ସେମାନେ କେବଳ ଜଗତ୍ପିତା ଅନନ୍ତଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି।
Verse 38
भवद्भिः परिहर्तव्यास्तेषां नात्रास्ति संस्थितिः ये च भगवता लोके तच्चित्तास्तत्परायणाः
ସେମାନଙ୍କୁ ତୁମେ ପରିହାର କରିବା ଉଚିତ; ଏଠାରେ ସେମାନଙ୍କର କୌଣସି ସ୍ଥିତି ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଯେମାନେ ଲୋକେ ଭଗବାନଙ୍କ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାବାନ—ଯାହାଙ୍କ ଚିତ୍ତ ତାଙ୍କଠାରେ ନିଶ୍ଚଳ ଓ ତାଙ୍କୁ ଏକମାତ୍ର ଶରଣ ମାନନ୍ତି—ସେମାନେ ଗ୍ରାହ୍ୟ ଓ ପୂଜ୍ୟ।
Verse 39
पूजयन्ति सदा विष्णुं ते वस्त्याज्याः सुदूरतः यस्तिष्ठन् प्रस्वपन् गच्छन्नुत्तिष्ठन् स्खलिते स्थिते
ଯେମାନେ ସଦା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବାସ୍ତୁ-ତ୍ୟାଗ ଦୂରରୁ ହିଁ ବର୍ଜ୍ୟ। ସେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ଶୟନ, ଗମନ, ଉତ୍ଥାନ, ସ୍ଖଳନ କିମ୍ବା ନିଶ୍ଚଳତା—ସବୁ ଅବସ୍ଥାରେ ବିଷ୍ଣୁରେ ହିଁ ରତ ରହେ।
Verse 40
सङ्कीर्तयन्ति गोविन्दं ते वस्त्याज्याः सुदूरतः नित्यनैमित्तिकैर् देवं ये यजन्ति जनार्दनम्
ଯେମାନେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ସଙ୍କୀର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବାସ୍ତୁ-ନିଷେଧରୁ ଦୂର—ଅର୍ଥାତ୍ ସେହି ବାଧା ସେମାନଙ୍କୁ ଲାଗୁ ହୁଏ ନାହିଁ। ଯେମାନେ ନିତ୍ୟ-ନୈମିତ୍ତିକ କର୍ମଦ୍ୱାରା ଦେବ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଯଜନ୍ତି, ସେମାନେ ସତ୍ୟରେ ଦେବଙ୍କୁ ହିଁ ଆରାଧନା କରନ୍ତି।
Verse 41
नावलोक्या भवद्भिस्ते तद्गता यान्ति तद्गतिम् आनेयास्त्वविशेषत इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः नियमो मे ऽनुपाल्यतामिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः जन्तवः क्वचिदिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः ये पुष्पधूपवासोभिर्भूषणैश्चातिवल्लभैः
ତୁମେ ସେମାନଙ୍କୁ ଅବହେଳାରେ ଦେଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଯେମାନେ ସେଠାରେ (ଭଗବଦାଶ୍ରୟରେ) ଗତ, ସେମାନେ ସେହି ଗତିକୁ ପାଆନ୍ତି। ‘ଭେଦ ନ କରି ସେମାନଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରି ଆଣିବା ଉଚିତ’—ଏହା ଚିହ୍ନିତ ପାଠ। ‘ମୋ ନିୟମ ପାଳନ ହେଉ’—ଏହା ଅନ୍ୟ ପାଠ; ‘ଜୀବମାନେ କେବେ…’—ଏହା ଆଉ ଏକ ପାଠ। ସେମାନେ ପୁଷ୍ପ, ଧୂପ, ସୁଗନ୍ଧିତ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅତିପ୍ରିୟ ଭୂଷଣଦ୍ୱାରା (ପୂଜନ୍ତି)।
Verse 42
अर्चयन्ति न ते ग्राह्या नराः कृष्णालये गताः उपलेपनकर्तारः सम्मार्जनपराश् च ये
କୃଷ୍ଣାଳୟକୁ ଯାଇ ପୂଜା-ଅର୍ଚ୍ଚନାରେ ନିମଗ୍ନ ଥିବା ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ଧରିବା କିମ୍ବା ଅଟକାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ମନ୍ଦିରର ଲେପନ-ଲିପା କରୁଥିବା ଓ ଝାଡ଼ୁ ଦେଇ ସଫା କରୁଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରାହ୍ୟ ନୁହେଁ।
Verse 43
कृष्णालये परित्यज्यास्तेषां पुत्रास् तथा कुलम् येन चायतनं विष्णोः कारितं तत्कुलोद्भवम्
କୃଷ୍ଣାଳୟ ସନ୍ଦର୍ଭରେ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ରମାନେ ଓ କୁଳ ମଧ୍ୟ ପରିତ୍ୟାଜ୍ୟ; କିନ୍ତୁ ଯେ ଏହି କୁଳରେ ଜନ୍ମି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆୟତନ ନିର୍ମାଣ କରାଇଛି, ସେ ଗ୍ରହଣୀୟ/ଯୋଗ୍ୟ।
Verse 44
पुंसां शतं नावलोक्यं भवद्भिर्दुष्टचेतसा यस्तु देवालयं विष्णोर्दारुशैलमयं तथा
ଦୁଷ୍ଟଚିତ୍ତରେ ତୁମେ ଶତଜନ ପୁରୁଷକୁ ମଧ୍ୟ ନ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦେବାଳୟକୁ—କାଠ କିମ୍ବା ପଥରର—ଦର୍ଶନ କରେ, ସେ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ।
Verse 45
कारयेन् मृण्मयं वापि सर्वपापैः प्रमुच्यते अहन्यहनि यज्ञेन यजतो यन् महाफलम्
କେହି କେବଳ ମାଟିର ମଧ୍ୟ (ପବିତ୍ର ନିର୍ମାଣ/ବିଗ୍ରହ) କରାଇଲେ ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ଦିନେଦିନେ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଯଜମାନଙ୍କୁ ଯେ ମହାଫଳ ମିଳେ, ସେଇ ଫଳ ତାକୁ ମିଳେ।
Verse 46
प्राप्नोति तत् फलं विष्णोर्यः कारयति केतनं कुलानां शतमागामि समतीतं तथा शतं
ଯେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କେତନ/ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରାଏ, ସେ ସେଇ ଫଳ ପାଏ; ତାହାର କୁଳର ଆଗାମୀ ଶତ ପିଢ଼ି ଓ ସମତୀତ ଶତ ପିଢ଼ି ମଧ୍ୟ ସେଇ ପୁଣ୍ୟର ଭାଗୀ ହୁଅନ୍ତି।
Verse 47
कारयन् भगवद्धाम नयत्यच्युतलोकतां सप्तलोकमयो विष्णुस्तस्य यः कुरुते गृहं
ଯେ ଭଗବାନଙ୍କ ଧାମ ନିର୍ମାଣ କରାଏ, ସେ ନିଜକୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଅଚ୍ୟୁତ-ଲୋକକୁ ନେଇଯାଏ। ସପ୍ତଲୋକବ୍ୟାପୀ ବିଷ୍ଣୁ, ଯେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଗୃହ କରେ ତାହାର ଗୃହସ୍ୱରୂପ ହୋଇଯାନ୍ତି।
Verse 48
तारयत्यक्षयांल्लोकानक्षयान् प्रतिपद्यते इष्टकाचयविन्यासो यावन्त्यब्दानि तिष्ठति
ଯଜ୍ଞବେଦୀର ଇଷ୍ଟକାଚୟ ବିନ୍ୟାସ ଯେତେ ବର୍ଷ ଟିକିଥାଏ, ସେତେ କାଳ ସେ ଅକ୍ଷୟ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ତାରେ; ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
Verse 49
तावद्वर्षसहस्राणि तत्कर्तुर्दिवि संस्थितिः प्रतिमाकृद्विष्णुलोकं स्थापको लीयते हरौ देवसद्मप्रतिकृतिप्रतिष्ठाकृत्तु गोचरे
ସେହି କର୍ମକର୍ତ୍ତା ତତ୍ତୁଳ୍ୟ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହେ। ପ୍ରତିମାକାର ବିଷ୍ଣୁଲୋକ ପାଏ; ସ୍ଥାପକ ହରିରେ ଲୀନ ହୁଏ। ଦେବମନ୍ଦିରର ପ୍ରତିକୃତିକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଗୋଚର (ଗୋଲୋକସମ୍ବନ୍ଧିତ ଶୁଭ ଲୋକ) ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
Verse 50
अग्निर् उवाच यमोक्ता नानयंस्तेथ प्रतिष्ठादिकृतं हरेः हयशीर्षः प्रतिष्ठार्थं देवानां ब्रह्मणे ऽब्रवीत्
ଅଗ୍ନି କହିଲେ—ତାପରେ ଯମଙ୍କ ଉପଦେଶାନୁସାରେ ସେ ଦେବମାନେ ହରି (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଆଦି କର୍ମବିଧିକୁ ଆଣିଲେ। ସମ୍ୟକ୍ ପ୍ରତିଷ୍ଠାର ନିମିତ୍ତେ ହୟଶୀର୍ଷ ଦେବମାନଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ।
Frequently Asked Questions
That temple-building and its allied services (support, maintenance, cleaning, supplying materials, icon-making and installation) are powerful forms of dharma that destroy accumulated sin, uplift ancestors and lineages, and lead the patron toward Viṣṇuloka and even mokṣa when performed sincerely and according to prescription.
It frames architectural acts—design grades, material choices, construction, and consecration—as sacramental disciplines. When aligned with devotion and right intention, these technical works become vehicles of purification, lineage uplift, and ultimately freedom from rebirth through the establishment of Viṣṇu’s abode.
Yes. It explicitly cautions that acts done with deceit or as mere token gestures do not yield the promised heavenly results, emphasizing intention and dharmic integrity alongside ritual correctness.
Wealth is portrayed as inherently unstable; it becomes meaningful when used for dharma—temple-building, support of kin, gifts to worthy recipients, and especially kīrtana—rather than hoarded without charitable or righteous enjoyment.