Adhyaya 34

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये पवित्रारोहणे श्रीधरनित्यपूजाकथनं नाम त्रयस्त्रिंशोध्यायः अथ चतुस्त्रिंशो ऽध्यायः होमादिविधिः अग्निर् उवाच विशेदनेन मन्त्रेण यागस्थानञ्च भूषयेत् नमो ब्रह्मण्यदेवाय श्रीधरायाव्ययात्मने

ଏହିପରି ଆଦିମହାପୁରାଣ ଅଗ୍ନିପୁରାଣର ପବିତ୍ରାରୋହଣ-ପ୍ରକରଣରେ ‘ଶ୍ରୀଧର-ନିତ୍ୟପୂଜା-କଥନ’ ନାମକ ତେତ୍ରିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଏବେ ଚଉତ୍ରିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ—‘ହୋମାଦି ବିଧି’। ଅଗ୍ନି କହିଲେ—ବିଶେଦନ (ଶୁଦ୍ଧି/ପ୍ରୋକ୍ଷଣ) ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଯାଗସ୍ଥାନକୁ ଭୂଷିତ ଓ ସଂସ୍କୃତ କର। ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟଦେବ, ଅବ୍ୟୟାତ୍ମା ଶ୍ରୀଧରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 2

ॐ क्रीमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः ऋग्यजुःसामरूपाय शब्ददेहाय विलिख्य मण्डलं सायं यागद्रव्यादि चाहरेत्

‘ଓଁ କ୍ରୀଂ’—ଏହା ବୀଜାକ୍ଷର। ଚିହ୍ନିତ ପାଠାନୁସାରେ ଋଗ୍‑ଯଜୁଃ‑ସାମରୂପ, ଶବ୍ଦଦେହ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ମଣ୍ଡଳ ଲେଖି, ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଯାଗଦ୍ରବ୍ୟାଦି ମଧ୍ୟ ଆଣିବ।

Verse 3

प्रक्षालितकराङ्घ्रिः सन् विन्यस्यार्घ्यकरो नरः अर्घ्यादिभिस्तु शिरः प्रोक्ष्य द्वारदेशादिकं यथा

ହାତ‑ପା ଧୋଇ ମନୁଷ୍ୟ ଅର୍ଘ୍ୟପାତ୍ର ହାତରେ ଧରିବ; ଅର୍ଘ୍ୟ ଆଦି ପବିତ୍ର ଜଳରେ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ କରି ନିଜ ଶିରକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିବ; ଏବଂ କ୍ରମାନୁସାରେ ଦ୍ୱାରଦେଶ ଆଦି ସ୍ଥାନମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ କରିବ।

Verse 4

आरभेद् द्वारयागञ्च तोरणेशान् प्रपूजयेत् अश्वत्थोदुम्बरवटप्रक्षाः पूर्वादिगा नगाः

ଆରମ୍ଭରେ ଦ୍ୱାରଯାଗ କରି, ତୋରଣର ଅଧିଷ୍ଠାତୃ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବ। ଅଶ୍ୱତ୍ଥ, ଉଦୁମ୍ବର, ବଟ ଓ ପ୍ରକ୍ଷା—ଏହି ପବିତ୍ର ବୃକ୍ଷମାନେ ପୂର୍ବଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି କ୍ରମେ ଦିଗମାନେ ନିୟୋଜିତ/ସ୍ଥାପିତ ହେବେ।

Verse 5

ऋगिन्द्रशोभनं प्रास्यां युजुर्यमसुभद्रकम् सामापश् च सुधन्वाख्यं सोमाथर्वसुहोत्रकम्

ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଋଗ୍ବେଦ ‘ଇନ୍ଦ୍ରଶୋଭନ’ ନାମରେ, ଯଜୁର୍ବେଦ ‘ଯମସୁଭଦ୍ରକ’ ନାମରେ, ସାମବେଦ ‘ସୁଧନ୍ୱା’ ନାମରେ, ଏବଂ ସୋମପରମ୍ପରାସହିତ ଅଥର୍ବବେଦ ‘ସୁହୋତ୍ରକ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 6

तोरणान्तः पताकाश् च कुमुदाद्या घटद्वयम् द्वारि द्वारि स्वनाम्नार्च्याः पूर्वे पूर्णश् च पुष्करः

ତୋରଣର ଦୁଇ ଅନ୍ତରେ ପତାକା ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାରରେ ‘କୁମୁଦ’ ଆଦି ନାମର ଦୁଇଟି କରି ଘଟ ରଖି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ୱନାମରେ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବ। ପୂର୍ବ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ‘ପୂର୍ଣ’ ଓ ‘ପୁଷ୍କର’ ନାମକ ଘଟ ସ୍ଥାପନୀୟ।

Verse 7

आनन्दनन्दनौ दक्षे वीरसेनः सुषेणकः सम्भवप्रभवौ सौम्ये द्वारपांश् चैव पूजयेत्

ଦ୍ୱାରର ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ନନ୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବ; ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ବୀରସେନ ଓ ସୁଷେଣକଙ୍କୁ; ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସମ୍ଭବ ଓ ପ୍ରଭବଙ୍କୁ—ଏଭଳି ଦ୍ୱାରପାଳମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 8

अस्त्रजप्तपुष्पक्षेपाद्विघ्नानुत्सार्य संविशेत् भूतशुद्धिं विधायाथ विन्यस्य कृतमुद्रवः

ଅସ୍ତ୍ରମନ୍ତ୍ରରେ ଜପିତ ପୁଷ୍ପ ଛିଟାଇ ବିଘ୍ନକୁ ଦୂର କରି ପରେ ପ୍ରବେଶ କରିବ। ତାପରେ ଭୂତଶୁଦ୍ଧି କରି, ନ୍ୟାସ ସ୍ଥାପନ କରି, ବିଧିମତେ ମୁଦ୍ରା କରି ସାଧକ ଅଗ୍ରସର ହେବ।

Verse 9

फट्कारान्तां शिखां जप्त्वा सर्षपान् दिक्षु निक्षिपेत् वासुदेवेन गोमूत्रं सङ्कर्षणेन गोमयम्

‘ଫଟ୍’ ଶବ୍ଦାନ୍ତ ଶିଖାମନ୍ତ୍ର ଜପି, ଦିଗମାନଙ୍କୁ ସରିଷ ଦାଣା ଛିଟାଇବ। ବାସୁଦେବମନ୍ତ୍ରରେ ଗୋମୂତ୍ର ପ୍ରୋକ୍ଷଣ କରିବ, ଏବଂ ସଙ୍କର୍ଷଣମନ୍ତ୍ରରେ ଗୋମୟ ପ୍ରୟୋଗ କରିବ।

Verse 10

प्रद्युम्नेन पयस्तज्जात् दधि नारायणाद् घृतम् एकद्वित्र्यादिवाराणि घृताद्वै भागतोधिकम्

ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନରୁ ଦୁଧ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ସେଠାରୁ ଦହି ଜନ୍ମେ; ଏବଂ ନାରାୟଣରୁ ଘିଅ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ। ଏକ, ଦୁଇ, ତିନି ଇତ୍ୟାଦି ବାର ମଥନ/ପାକ କଲେ ସାଧାରଣ ଘିଅଠାରୁ ଅଂଶତଃ ଅଧିକ ଫଳ ମିଳେ।

Verse 11

घृतपात्रे तदेकत्र पञ्चगव्यमुदाहृतम् मण्डपप्रोक्षणायैकञ्चापरम्प्राशनाय च

ଘିଅର ପାତ୍ରରେ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟକୁ ଏକତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ। ତାହାର ଏକ ଭାଗ ମଣ୍ଡପ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ (ପବିତ୍ରୀକରଣ) ପାଇଁ, ଅନ୍ୟ ଭାଗ ପ୍ରାଶନ/ଆଚମନ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।

Verse 12

आनीय दशकुम्भेषु इन्द्राद्यान् लोकपान् यजेत् पूज्याज्ञां श्रावयेत्तांश् च स्थातव्यं चाज्ञया हरेः

ଦଶ କୁମ୍ଭ ଆଣି ସେଗୁଡ଼ିକରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଲୋକପାଳମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବ। ପୂଜା ପରେ ପୂଜ୍ୟ ଆଜ୍ଞା ସେମାନଙ୍କୁ ଶୁଣାଇ, ହରି (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିବେ।

Verse 13

यागद्रव्यादि संरक्ष्य विकिरान् विकिरेत्ततः मूलाष्टशतसञ्जप्तान् कुशकूर्चान् हरेश् च तान्

ଯାଗଦ୍ରବ୍ୟ ଆଦିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରି, ପରେ ବିକିର (ବିଧି-କଣ) ଛିଟାଇବ। ତାପରେ ମୂଳମନ୍ତ୍ରକୁ ଆଠଶେଥର ଜପ କରି ସଂସ୍କୃତ କୁଶକୂର୍ଚ୍ଚଗୁଡ଼ିକୁ ଅପସାରଣ କରିବ।

Verse 14

ऐशान्यां दिशि तत्रस्थं स्थाप्यं कुम्भञ्च वर्धनीं कुम्भे साङ्गं हरिं प्रार्च्य वर्धन्यामस्त्रमर्चयेत्

ଈଶାନ (ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ) ଦିଗରେ ସେଠାରେ କୁମ୍ଭ ଓ ବର୍ଧନୀ ପାତ୍ର ସ୍ଥାପନ କରିବ। କୁମ୍ଭରେ ହରିଙ୍କୁ ସାଙ୍ଗରୂପେ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରି, ବର୍ଧନୀରେ ଅସ୍ତ୍ର-ମନ୍ତ୍ରର ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବ।

Verse 15

प्रदक्षिणं यागगृहं वर्धन्याच्छिन्नधारया सिञ्चन्नयेत्ततः कुम्भं पूजयेच्च स्थिरासने

ଯାଗଗୃହକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରି, ବର୍ଧନୀର ଅଛିନ୍ନ ଜଳଧାରାରେ ସିଞ୍ଚନ କରିବ। ପରେ ସ୍ଥିର ଆସନରେ ବସି କୁମ୍ଭର ପୂଜା କରିବ।

Verse 16

सपञ्चरत्नवस्त्राढ्यकुम्भे गन्धादिभिर्हरिम् वर्धन्यां हेमगर्भायां यजेदस्त्रञ्च वामतः

ପଞ୍ଚରତ୍ନ ଓ ବସ୍ତ୍ରରେ ସମୃଦ୍ଧ କୁମ୍ଭରେ ଗନ୍ଧ ଆଦି ଉପଚାରରେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବ। ଏବଂ ହେମଗର୍ଭା ବର୍ଧନୀ ପାତ୍ରରେ ବାମପାର୍ଶ୍ୱରେ ସ୍ଥାପନ କରି ଅସ୍ତ୍ର-ମନ୍ତ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବ।

Verse 17

तत्समीपे वास्तुलक्ष्मीं भूविनायकमर्चयेत् स्रपनं कल्पयेद्विष्णोः सङ्क्रान्त्यादौ तथैव च

ସେହି ସ୍ଥାନର ସମୀପରେ ବାସ୍ତୁ-ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଭୂ-ବିନାୟକଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏବଂ ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଆଦି ଶୁଭକାଳରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସ୍ରପନ (ଅଭିଷେକ) ମଧ୍ୟ ଆୟୋଜନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 18

पूर्णकुम्भान् नव स्थाप्य नवकोणेषु निर्ब्रणान्

ନଅଟି ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁମ୍ଭ ସ୍ଥାପନ କରି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନବ କୋଣରେ ବିନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ; ସବୁ କୁମ୍ଭ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ, ଅଖଣ୍ଡ ଓ ଅକ୍ଷତ ହେବା ଦରକାର।

Verse 19

पूर्वादिकलसेग्न्यादौ पञ्चामृतजलादिकम् दधि क्षीरं मधूष्णीदं पाद्यं स्याच्चतुरङ्गकम्

ପୂର୍ବଦିଗରେ କଳଶ ବିନ୍ୟାସ ଓ ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳନ ଆଦି କ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ ହେଲେ ପଞ୍ଚାମୃତ, ଜଳ ଇତ୍ୟାଦି ଦେବା ଉଚିତ। ଦହି, କ୍ଷୀର, ମଧୁ ଓ ଉଷ୍ଣ ଜଳ—ଏହି ଚାରିଟି ହେଉଛି ଚତୁରଙ୍ଗ ପାଦ୍ୟ।

Verse 20

पद्मश्यामाकदूर्वाश् च विष्णुपत्नी च पाद्यकम् तथाष्टाङ्गार्घ्यमाख्यातं यवगन्धफलाक्षतम्

ପାଦ୍ୟରେ ପଦ୍ମ, ଶ୍ୟାମାକ ଧାନ୍ୟ, ଦୂର୍ବା ଘାସ ଓ ବିଷ୍ଣୁପତ୍ନୀ (ତୁଳସୀ) ଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ। ଏବଂ ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ଅର୍ଘ୍ୟ ଯବ, ଗନ୍ଧଦ୍ରବ୍ୟ, ଫଳ ଓ ଅକ୍ଷତ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 21

कुशाः सिद्धार्थपुष्पानि तिला द्रव्याणि चार्हणम् लवङ्गकक्कोलयुते दद्यादाचमनीयकम्

କୁଶ ଘାସ, ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ପୁଷ୍ପ, ତିଳ ଓ ପୂଜାଯୋଗ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏବଂ ଲବଙ୍ଗ ଓ କକ୍କୋଳ ଯୁକ୍ତ ସୁଗନ୍ଧିତ ଆଚମନୀୟ (ଆଚମନ ଜଳ) ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 22

स्नापयेन्मूलमन्त्रेण देवं पञ्चामृतैर् अपि शुद्धोदं मध्यकुम्भेन देवमूर्ध्नि विनिःक्षिपेत्

ମୂଳମନ୍ତ୍ରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ ପଞ୍ଚାମୃତରେ ମଧ୍ୟ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ମଧ୍ୟକଳଶର ଶୁଦ୍ଧଜଳ ଦେବମସ୍ତକରେ ଢାଳିବା ଉଚିତ।

Verse 23

कलशान्निःसृतं तोयं कूर्चाग्रं संस्पृशेन्नरः शुद्धोदकेन पाद्यञ्च अर्घ्यमाचमनन्ददेत्

କଳଶରୁ ନିଷ୍ସୃତ ଜଳକୁ କୂର୍ଚ୍ଚ (କୁଶଗୁଚ୍ଛ)ର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ଶୁଦ୍ଧଜଳରେ ପାଦ୍ୟ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଆଚମନୀୟ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 24

परिमृज्य पटेनाङ्गं सवस्त्रं मण्डलं नयेत् तत्राभ्यर्च्याचरेद्धोमं कुण्डादौ प्राणसंयमी

ବସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଦେହ ପରିମାର୍ଜନ କରି, ବସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଅବସ୍ଥାରେ ମଣ୍ଡଳସ୍ଥଳକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ପୂଜା କରି, ପ୍ରାଣସଂଯମୀ ସାଧକ କୁଣ୍ଡ ଆଦିରେ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 25

प्रक्षाल्य हस्तौ रेखाश् च तिस्रः पूर्वाग्रगामिनीः चार्हणा इति ख, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः दूर्वाग्रमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः दक्षिणादुत्तराश् च तिस्रश् चैवओत्तराग्रगाः

ଦୁଇ ହାତ ଧୋଇ, ଅଗ୍ରଭାଗ ପୂର୍ବମୁଖୀ ଥିବା ତିନୋଟି ରେଖା ଅଙ୍କନ କରିବା ଉଚିତ। (କିଛି ପାଠରେ ‘ଚାର୍ହଣା’ ଅଛି, ଅନ୍ୟ କିଛିରେ ‘ଦୂର୍ବାର ଅଗ୍ରଦ୍ୱାରା’ ବୋଲି ପାଠଭେଦ ମିଳେ।) ଏହିପରି ଦକ୍ଷିଣରୁ ଉତ୍ତରକୁ, ଅଗ୍ରଭାଗ ଉତ୍ତରମୁଖୀ ଥିବା ତିନୋଟି ରେଖା ମଧ୍ୟ ଅଙ୍କନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 26

अर्घ्योदकेन सम्प्रोक्ष्य योनिमुद्राम्प्रदर्शयेत् ध्यात्वाग्निरूपञ्चाग्निन्तु योन्यां कुण्डे क्षिपेन्नरः

ଅର୍ଘ୍ୟଜଳରେ ସମ୍ୟକ୍ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ କରି ଯୋନିମୁଦ୍ରା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ଅଗ୍ନିରୂପ ଧ୍ୟାନ କରି, ଯୋନିରେ ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ କରି କୁଣ୍ଡରେ ନିକ୍ଷେପ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 27

पात्राण्यासादयेत् पश्चाद्दर्भश्रुक्श्रुवकादिभिः बाहुमात्राः परिधय इध्मव्रश् चनमेव च

ତାପରେ ଦର୍ଭ, ଶ୍ରୁକ୍, ଶ୍ରୁବା ଆଦି ଯଜ୍ଞୋପକରଣ ସହିତ ସମସ୍ତ ପାତ୍ରକୁ ଯଥାସ୍ଥାନେ ବସାଇବ; ଏବଂ ବାହୁମାତ୍ର ପରିଧି କାଠ, ଇଧ୍ମ (ଇନ୍ଧନ) ଓ ବ୍ରଶ୍ଚନ (ଝାଡ଼-ଝୁଣ୍ଡ/କାଠ ଟୁକୁଡ଼ା) ମଧ୍ୟ ରଖିବ।

Verse 28

प्रणीता प्रोक्षणीपात्रमाज्यस्थाली घृतादिकम् प्रस्थद्वयं तण्डुलानां युग्मं युग्ममधोमुखम्

ପ୍ରଣୀତା ପାତ୍ର, ପ୍ରୋକ୍ଷଣୀ ପାତ୍ର, ଆଜ୍ୟସ୍ଥାଳୀ ଓ ଘୃତାଦି ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ଯଥାବିଧି ବିନ୍ୟାସ କରିବ। ତଣ୍ଡୁଳ (ଚାଉଳ)ର ପ୍ରମାଣ ଦୁଇ ପ୍ରସ୍ଥ; ଏବଂ ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଯୁଗଳ ଯୁଗଳ କରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗଳକୁ ମୁହଁ ତଳକୁ କରି ରଖିବ।

Verse 29

प्रणीताप्रोक्षणीपात्रे न्यसेत् प्रागग्रगं कुशम् अद्भिः पूर्यप्रणीतान्तु ध्यात्वा देवं प्रपूज्य च

ପ୍ରଣୀତା ଓ ପ୍ରୋକ୍ଷଣୀ ପାତ୍ରରେ ପୂର୍ବମୁଖୀ ଅଗ୍ର ଥିବା କୁଶ ରଖିବ। ପରେ ପ୍ରଣୀତାକୁ ଜଳରେ ପୂରି, ଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବ।

Verse 30

प्रणीतां स्थापयेदग्रे द्रव्याणाञ्चैव मध्यतः प्रोक्षणीमद्भिः सम्पूर्य प्रार्च्य दक्षे तु विन्यसेत्

ପ୍ରଣୀତା ପାତ୍ରକୁ ସାମ୍ନାରେ ସ୍ଥାପନ କରି ଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ରଖିବ। ପରେ ପ୍ରୋକ୍ଷଣୀକୁ ଜଳରେ ପୂରି, ତାହାକୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରି ଦକ୍ଷିଣ/ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବିନ୍ୟାସ କରିବ।

Verse 31

चरुञ्च श्रपयेदग्नौ ब्रह्माणं दक्षिणे न्यसेत् कुशानास्तीर्य पूर्वादौ परिधीन् स्थापयेत्ततः

ଅଗ୍ନିରେ ଚରୁ (ଯଜ୍ଞ ପାକ/ପାୟସ) ରାନ୍ଧିବ; ବ୍ରହ୍ମା ଋତ୍ୱିଜକୁ ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବସାଇବ। ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ କୁଶ ପସାଇ, ପରେ ପରିଧି କାଠଗୁଡ଼ିକୁ ଯଥାସ୍ଥାନେ ସ୍ଥାପନ କରିବ।

Verse 32

वैष्णवीकरणं कुर्याद् गर्भाधानादिना नरः गर्भाधानं पुंसवनं सीमन्तोन्नयनञ्जनिः

ନର ଗର୍ଭାଧାନାଦି ସଂସ୍କାର ଦ୍ୱାରା ବୈଷ୍ଣବୀକରଣ କରିବା ଉଚିତ—ଗର୍ଭାଧାନ, ପୁଂସବନ ଓ ସୀମନ୍ତୋନ୍ନୟନ।

Verse 33

नामादिसमावर्तनान्तं जुहुयादष्ट चाहुतीः पूर्णाहुतीः प्रतिकर्म श्रुचा स्रुवसुयुक्तया

‘ନାମ’ ଆଦି ମନ୍ତ୍ରରୁ ସମାବର୍ତ୍ତନାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଷ୍ଟ ଆହୁତି ଦେବା ଉଚିତ; ପ୍ରତ୍ୟେକ କର୍ମରେ ଶ୍ରୁଚ ସହ ସ୍ରୁବ ଯୁକ୍ତ କରି ପୂର୍ଣ୍ଣାହୁତି ମଧ୍ୟ ଦେବା।

Verse 34

कुण्डमध्ये ऋतुमतीं लक्ष्मीं सञ्चिन्त्य होमयेत् कुण्डलक्ष्मीः समाख्याता प्रकृतिस्त्रिगुणात्मका

କୁଣ୍ଡମଧ୍ୟରେ ଋତୁମତୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ହୋମ କରିବା ଉଚିତ; ସେ ‘କୁଣ୍ଡ-ଲକ୍ଷ୍ମୀ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ତ୍ରିଗୁଣାତ୍ମିକ ପ୍ରକୃତି।

Verse 35

सा योनिः सर्वभूतानां विद्यामन्त्रगणस्य च विमुक्तेः कारणं वह्निः परमात्मा च मुक्तिदः

ବହ୍ନି ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କର ଯୋନି/ମୂଳ ଏବଂ ବିଦ୍ୟା-ମନ୍ତ୍ରଗଣର ମଧ୍ୟ ଉତ୍ସ; ଅଗ୍ନି ବିମୁକ୍ତିର କାରଣ, ପରମାତ୍ମା ଓ ମୋକ୍ଷଦାତା।

Verse 36

प्राच्यां शिरः समाख्यातं बाहू कोणे व्यवस्थितौ ईशानाग्नेयकोणे तु जङ्घे वायव्यनैरृते

ପୂର୍ବଦିଗରେ ଶିର ରହିଛି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଦୁଇ ବାହୁ କୋଣମାନେ ଅବସ୍ଥିତ; ଈଶାନ ଓ ଆଗ୍ନେୟ କୋଣରେ ଜଂଘା, ଏବଂ ବାୟବ୍ୟ ଓ ନୈଋତ କୋଣରେ ମଧ୍ୟ (ପାଦ/ଜଂଘାର ବିନ୍ୟାସ) ଅଛି।

Verse 37

उदरं कुण्डमित्युक्तं योनिर्योनिर्विधीयते गुणत्रयं मेखलाः स्युर्ध्यात्वैवं समिधो दश

ଉଦରକୁ କୁଣ୍ଡ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି ଏବଂ ଗର୍ଭାଶୟକୁ ଯୋନି-ଆସନ ଭାବେ ଭାବିବା ଉଚିତ। ତିନି ଗୁଣକୁ ମେଖଲା ରୂପେ ଧ୍ୟାନ କରି, ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ ପରେ ଦଶ ସମିଧା ଅର୍ପଣ କର।

Verse 38

पञ्चाधिकांस्तु जुहुयात् प्रणवान्मुष्टिमुद्रया पुनराघारौ जुहुयाद्वाय्वग्न्यन्तं ततः श्रपेत्

ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସଂଖ୍ୟାଠାରୁ ପାଞ୍ଚଟି ଅଧିକ ଆହୁତି ଦେବା ଉଚିତ, ମୁଷ୍ଟି-ମୁଦ୍ରା ଧରି ପ୍ରଣବ (ଓଁ) ଉଚ୍ଚାରଣ କରି। ପରେ ବାୟୁ ଓ ଅଗ୍ନି-ଅନ୍ତ ମନ୍ତ୍ରରେ ପୁନଃ ଦୁଇ ଆଘାର ଆହୁତି ଦେଇ, ତାପରେ ଶ୍ରପଣ (ପାକ) କର।

Verse 39

ईशान्तं मूलमन्त्रेण आज्यभागौ तु होमयेत् उत्तरे द्वादशान्तेन दक्षिणे तेन मध्यतः

ଈଶାନାନ୍ତ ମୂଳମନ୍ତ୍ରରେ ଦୁଇ ଆଜ୍ୟଭାଗ ହୋମ କର। ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ‘ଦ୍ୱାଦଶାନ୍ତ’ ସୂତ୍ରରେ, ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ମଧ୍ୟ ସେହି ସୂତ୍ରରେ, ଏବଂ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ମଧ୍ୟ ତଦ୍ରୂପ ଅର୍ପଣ କର।

Verse 40

व्याहृत्या पद्ममध्यस्थं ध्यायेद्वह्निन्तु संस्कृतम् वैष्णवं सप्तजिह्वं च सूर्यकोटिसमप्रभम्

ବ୍ୟାହୃତି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପଦ୍ମମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ସଂସ୍କୃତ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କର—ଯେ ଵୈଷ୍ଣବ ସ୍ୱରୂପ, ସପ୍ତଜିହ୍ୱା, ଏବଂ କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ପ୍ରଭାମୟ।

Verse 41

चन्द्रवक्त्रञ्च सूर्याक्षं जुहुयाच्छतमष्ट च तदर्धञ्चाष्ट मूलेन अङ्गानाञ्च दशांशतः

‘ଚନ୍ଦ୍ରବକ୍ତ୍ର’ ଓ ‘ସୂର୍ଯ୍ୟାକ୍ଷ’ ମନ୍ତ୍ରଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକଶେ ଆଠ ଆହୁତି ଦିଅ; ପରେ ତାହାର ଅର୍ଧ, ଅର୍ଥାତ୍ ଚୁଆନ୍ନ ଆହୁତି ଦିଅ। ପୁନଃ ମୂଳମନ୍ତ୍ରରେ ଅଙ୍ଗମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ଆହୁତି ମୁଖ୍ୟ ସଂଖ୍ୟାର ଦଶାଂଶ ଅନୁସାରେ କର।