
Akrūratīrthaprabhāvaḥ
Ritual-Manual and Ethical-Discourse (Tīrthamāhātmya with Satya-Dharma exemplum)
ဝရာဟာဘုရားသည် ပෘထဝီ (ဝသုန္ဓရာ) နှင့် ဆက်လက်သင်ကြားဆွေးနွေးရာတွင် အနန္တ/အကရူရ တီရ္ထ၏ ရှားပါးမှု၊ တည်ငြိမ်ခိုင်မာမှုနှင့် ကယ်တင်မောက္ခပေးနိုင်သော အာနိသင်ကို ဖော်ပြသည်။ အယန၊ ဝိသုဝ၊ ဝိෂ္ဏုပဒီ စသည့် ပြက္ခဒိန်ဆုံချက်ကာလများနှင့် ဂြိုဟ်/နေ-လ အလင်းပျောက် (eclipse) အချိန်တွင် ထိုနေရာ၌ ရေချိုးသန့်စင်ခြင်းက အထူးပုဏ္ဏာရရှိကြောင်း ဆိုသည်။ ထို့နောက် ဟရီကို ကိုးကွယ်ပူဇော်၍ ဧကာဒသီ ဥပဝါသနှင့် ညလုံးပတ် နိုးကြားစောင့် (jāgara) ကို ထိန်းသိမ်းသော ချမ်းသာကြွယ်ဝ ကုန်သည် စုဓန၏ သင်ခန်းစာကောင်း ကഥာကို ပြောသည်။ နိုးကြားစောင့်နေစဉ် ဘြဟ္မရာက္ခသက ဖမ်းဆီးသော်လည်း စုဓနသည် ဝတ္တရားပြီးစီးရန် အချိန်တောင်းကာ ပြန်လာပြီး သစ္စာ (satya) ကို ကာကွယ်ရန် အခြေအနေပါ ကိုယ်တိုင်အပြစ်တင်ကျိန်ဆိုချက်များဖြင့် မိမိတည်ကြည်မှုကို သက်သေပြသည်။ ထိုသစ္စာတရားကြောင့် ဘြဟ္မရာက္ခသသည် ပုဏ္ဏာကို တောင်းခံကာ အတိတ်ဘဝအကြောင်းရင်းကို ဖော်ထုတ်ပြီး စုဓန၏ jāgara ပုဏ္ဏာအပိုင်းကို ရယူသဖြင့် လွတ်မြောက်သည်။ နိဂုံးတွင် ဝရာဟာသည် ကာရ္တ္တိက လေ့ကျင့်မှုများ၊ ဝೃṣોત്സರ್ಗ (နွားလွှတ်ပူဇော်) နှင့် śrāddha စသည့် တီရ္ထဆိုင်ရာ ကర్మများကို ဓမ္မကို ထောက်ပံ့၍ မြေကြီး၏ သီလ-ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ စည်းကမ်းတည်တံ့စေသည့် အရာများအဖြစ် ညွှန်ကြားသည်။
Verse 1
अथाक्रूरतार्थप्रभावः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि मर्त्यलोके सुदुर्लभम् ॥ अनन्तं विदितं तीर्थमचलं ध्रुवमव्ययम् ॥
ယခု အာကရူရ-တီရ္ထ၏ အာနုဘော် (မဟာသက်ရောက်မှု)။ သရီ ဝရာဟာ မိန့်တော်မူသည်—ထပ်မံ၍ မရ္တျလောက၌ အလွန်ရခက်သော တီရ္ထတစ်ခုကို ငါရှင်းလင်းမည်။ ‘အနန္တ’ ဟု သိကြပြီး မလှုပ်မယှက်၊ တည်ကြည်၊ မပျက်စီးသော တီရ္ထ ဖြစ်သည်။
Verse 2
तत्र नित्यं स्थितो देवि लोकानां हितकाम्यया ॥ मां दृष्ट्वा मनुजा देवि मुक्तिभाजो भवन्ति ते ॥
ထိုနေရာ၌ ငါသည် လောကတို့၏ အကျိုးကို လိုလားသောစိတ်ဖြင့်၊ အို ဒေဝီ၊ အမြဲတမ်း တည်ရှိနေ၏။ ထိုနေရာ၌ ငါ့ကို မြင်တွေ့သော လူတို့သည်၊ အို ဒေဝီ၊ မောက္ခ (လွတ်မြောက်ခြင်း) ကို ရရှိသူများ ဖြစ်လာကြ၏။
Verse 3
अयने विषुवे चैव तथा विष्णुपदीषु च ॥ अनन्तं तं समासाद्य मुच्यते सर्वपातकैः ॥
အယန (နေရောင်လှည့်ကာလ—solstice) နှင့် ဝိသုဝ (ညီမျှနေ့ည—equinox) အချိန်များတွင်လည်းကောင်း၊ ထို့အပြင် ဝိෂ္ဏုပဒီ နေ့များတွင်လည်းကောင်း—အနန္တ တီရ္ထကို ရောက်ရှိလျှင် အပြစ်အကုန်မှ လွတ်မြောက်၏။
Verse 4
अक्रूरेति च विख्यातं मम क्षेत्रं वसुन्धरे ॥ तत्र स्नात्वा महाभागे राहुग्रस्ते दिवाकरे ॥
အို ဝသုန္ဓရာ (မြေကြီး)၊ ငါ၏ သန့်ရှင်းသော က్షೇತ್ರ သည် ‘အာကရူရ’ ဟူ၍ ထင်ရှား၏။ အို မဟာဘဂေ၊ ရာဟုက နေမင်း (ဒိဝါကရ) ကို ဖမ်းစားသည့်အခါ၊ ဆိုလိုသည်မှာ နေကြတ်ချိန်၌ ထိုနေရာတွင် ရေချိုးသန့်စင်လျှင်…
Verse 5
राजसूयाश्वमेधाभ्यां फलं प्राप्नोति मानवः ॥ तीर्थराजं हि चाक्रूरं गुह्यानां गुह्यमुत्तमम् ॥
လူသည် ရာဇသူယ နှင့် အရှ္ဝမေဓ ယဇ္ဉာတို့နှင့် တူညီသော အကျိုးဖလကို ရရှိ၏။ အကြောင်းမူကား ‘အာကရူရ’ သည် တီရ္ထတို့၏ ရာဇာဖြစ်ပြီး၊ လျှို့ဝှက်တို့အနက် အမြင့်မြတ်ဆုံး လျှို့ဝှက် ဖြစ်၏။
Verse 6
तत्स्नानात्फलमाप्नोति प्रयागस्नानजं फलम् ॥ अस्मिंस्तीर्थे पुरावृत्तं तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥
ထိုနေရာ၌ ရေချိုးသန့်စင်ခြင်းဖြင့် ပြယာဂ (Prayāga) တွင် ရေချိုးခြင်းမှ ဖြစ်ပေါ်သော အကျိုးဖလကို ရရှိ၏။ အို ဝသုန္ဓရာ၊ ဤတီရ္ထ၌ ရှေးကာလက ဖြစ်ပွားခဲ့သော အကြောင်းအရာကို နားထောင်လော့။
Verse 7
नाम्ना तु सुधनो नाम मम भक्तः सदैव हि ॥ धनधान्यसमायुक्तः सुतयुक्तः सदैव हि ॥
သူ၏အမည်မှာ စုဓန ဖြစ်၍ အမှန်တကယ် အမြဲတမ်း ငါ၏ ဘက္တ ဖြစ်သည်။ သူသည် ဥစ္စာနှင့် စပါးသီးနှံတို့ဖြင့် ပြည့်စုံကာ သားသမီး (မိသားစုစည်းစိမ်) လည်း အမြဲရှိသည်။
Verse 8
बन्धुपुत्रकलत्रैश्च गृहे प्रीतिरनुत्तमा ॥ पुत्रदारसमेतस्य मयि भक्तिर्वसुन्धरे ॥
ဆွေမျိုး၊ သားသမီးနှင့် ဇနီးတို့နှင့်အတူ သူ၏အိမ်တွင် မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော ချစ်ခင်မှုရှိသည်။ သားနှင့် မယားပါဝင်နေသော်လည်း၊ အို ဝသုန္ဓရာ (မြေမိခင်) သူ၏ဘက္တိသည် ငါ့ထံသို့သာ ဦးတည်နေသည်။
Verse 9
गच्छन्ति दिवसास्तस्य मासाः संवत्सरास्तथा ॥ करोति गृहकृत्यानि धनोपायेन नित्यशः ॥
သူ၏နေ့ရက်များ ကုန်လွန်သွားသကဲ့သို့ လများနှင့် နှစ်များလည်း ထိုနည်းတူပင်။ သူသည် နိစ္စ သာသနာနှင့်ကိုက်ညီသော ဥစ္စာရယူနည်းဖြင့် အိမ်ထောင်ရေးတာဝန်များကို ဆောင်ရွက်နေသည်။
Verse 10
नित्यं कालं च कुरुते हरिपूजनमुत्तमम् ॥ पुष्पदीपप्रदानेन चन्दनेन सुगन्धिना ॥
သင့်လျော်သော အချိန်များတွင် သူသည် နိစ္စ ဟရိကို အထူးမြတ်သော ပူဇော်ပွဲ ပြုလုပ်သည်—ပန်းနှင့် မီးအလင်း (ဒီပ) ဆက်ကပ်ခြင်း၊ နှင့် မွှေးကြိုင်သော စန္ဒနဖြင့်။
Verse 11
उपहारॆण दिव्यॆन धूपॆन च सुगन्धिना ॥ एकादश्यां तु कुरुते पक्षयोरुभयोरपि ॥
ဒိဗ္ဗ အပူဇော်အပေးအယူများနှင့် မွှေးကြိုင်သော ဓူပဖြင့် သူသည် ဧကာဒశီနေ့တွင်—လဆန်းလကျ (နှစ်ပတ်လုံး) တို့၌—ဤအနုဋ္ဌာန်ကို ပြုလုပ်သည်။
Verse 12
उपवासं तु कुरुते रात्रौ जागरणं तथा ॥ स गच्छति यथाकालमक्रूरं तीर्थमुत्तमम् ॥
သူသည် ဥပဝါသ (အစာရှောင်) ကိုပြု၍ ညလုံးပတ်လုံး နိုးကြားစောင့်တော်မူခြင်းကိုလည်း ဆောင်ရွက်သည်; အချိန်တန်သော် “အကြူရာ” ဟူသော အထွတ်အမြတ် တီရ္ထသို့ ရောက်ရှိသွားသည်။
Verse 13
तत्रागत्य ममाग्रेऽसौ नृत्यते शुभदर्शनः ॥ सुधनस्तु वणिक्श्रेष्ठः कदाचिद्रात्रिजागरे ॥
အဲဒီနေရာသို့ ရောက်လာပြီး သူသည် ကျွန်ုပ်၏ရှေ့တွင် ကောင်းမြတ်သောအင်္ဂါရပ်ဖြင့် ကပြသည်။ ထို့နောက် ကုန်သည်တို့အထဲမှ အထူးထင်ရှားသော စုဓနသည် တစ်ခါတုန်းက ညလုံးနိုးကြားစောင့်ရာတွင်…
Verse 14
चलमानो गृहीतस्तु चरणे ब्रह्मरक्षसा ॥ कृष्णवर्णी महाकाय ऊर्ध्वकेशो भयंकरः ॥
လှုပ်ရှားသွားလာနေစဉ် သူ၏ခြေကို ဘြဟ္မရက္ခသက ဖမ်းဆီးလိုက်သည်—အမဲရောင်၊ ကိုယ်ထည်ကြီးမား၊ ဆံပင်ထောင်ထပြီး ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသည်။
Verse 15
पादे गृहीत्वा वसुधे इदं वचनमब्रवीत् ॥
ခြေကို ဖမ်းကိုင်ပြီးနောက် ၎င်းသည် ဤစကားကို ပြောဆိုလေသည်၊ အို ဝသုဓာ (မြေကြီး)။
Verse 16
राक्षसोऽहं वणिक्श्रेष्ठ वसामि वनमाश्रितः ॥ त्वामद्य भक्षयिष्यामि तृप्तिं यास्यामि शाश्वतीम् ॥
“အို ကုန်သည်တို့အထဲမှ အထူးထင်ရှားသူ၊ ငါသည် ရက္ခသ ဖြစ်၏; တောကို အားကိုး၍ နေထိုင်၏။ ယနေ့ ငါသည် သင့်ကို စားသောက်မည်၊ ထာဝရတည်းဟူသော တೃप्तိကို ရရှိမည်”
Verse 17
सुधन उवाच ॥ प्रतीक्षस्व क्षणं मेऽद्य दास्यामि तव पुष्कलम् ॥ भक्षयिष्यसि मे गात्रं मिष्टान्नपरिपोषितम् ॥
သုဓနက ပြောသည်— “ယနေ့ ခဏလေး စောင့်ပါ; သင့်အား အလွန်ပေါများစွာ ပေးမည်။ ထို့နောက် ချိုမြိန်သော အစာဖြင့် ပျိုးထောင်ထားသော ငါ၏ ကိုယ်ခန္ဓာကို သင် စားလော့။”
Verse 18
जागरं देवदेवस्य कर्तुमिच्छामि राक्षस ॥ मम व्रतं सार्वकाळं यज्जागर्मि हरेः पुरः ॥
“အို ရာක්ෂသ၊ ဒေဝတို့၏ ဒေဝအတွက် ညလုံးပတ်လုံး နိုးကြားခြင်း (ဇာဂရဏ) ကို ငါ ပြုလိုသည်။ ဤသည်မှာ ငါ၏ အမြဲတမ်း ဝရတ—ဟရီ၏ ရှေ့တော်၌ နိုးကြားနေခြင်း ဖြစ်သည်။”
Verse 19
ततः खादिष्यसे गात्रं विनिवृत्तस्य जागरात् ॥ विष्णुतुष्ट्यै व्रतमिदमारब्धं सर्वकामदम् ॥
“ထို့နောက် ငါသည် ဇာဂရဏကို အဆုံးသတ်ပြီး နောက်ဆုတ်သွားသောအခါ သင်သည် ငါ၏ ကိုယ်ခန္ဓာကို စားလော့။ ဤဝရတကို ဗိဿဏု၏ ပျော်ရွှင်တော်မူခြင်းအတွက် စတင်ထားပြီး၊ လိုအင်အားလုံးကို ပေးတတ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။”
Verse 20
मा कुरु व्रतभङ्गं मे रक्षो नारायणस्य हि ॥ जागरे विनिवृत्ते तु मां भक्षय यथेप्सितम् ॥
“အို ရက္ရှ၊ ငါ၏ ဝရတကို မဖျက်စီးပါနှင့်; ဤဝရတသည် နာရာယဏ၏ အတွက် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဇာဂရဏ ပြီးဆုံးသည့်အခါ ငါကို သင်လိုသလို စားလော့။”
Verse 21
सुधनस्य वचः श्रुत्वा ब्रह्मरक्षः क्षुधार्दितः ॥ उवाच मधुरं वाक्यं वणिजं प्रति सादरम् ॥
သုဓန၏ စကားကို ကြားသော်၊ ဆာလောင်မှုကြောင့် နာကျင်နေသော ဘြဟ္မရာක්ෂသသည် ကုန်သည်ကို လေးစားစွာဖြင့် ချိုသာသော စကားကို ပြော하였다။
Verse 22
मिथ्या प्रभाषसे साधो त्वं पुनः कथमेष्यसि ॥ को हि रक्षोमुखाद्भ्रष्टो मानुषो यो निवर्तते ॥
အို သဒ္ဓါရှိသူ၊ သင်သည် မမှန်ကန်သောစကား ပြောနေသည်—ထပ်မံ မည်သို့ ပြန်လာနိုင်မည်နည်း။ ရာක්ෂသ၏ ပါးစပ်ထဲ ကျသွားသော လူသားသည် မည်သူက ပြန်လာနိုင်သနည်း။
Verse 23
राक्षसस्य वचः श्रुत्वा स वणिग्वाक्यमब्रवीत् ॥ सत्यमूलं जगत्सर्वं सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम् ॥
ရာක්ෂသ၏ စကားကို ကြားပြီးနောက် ကုန်သည်က ပြန်ဆိုသည်– “လောကအလုံးစုံ၏ အမြစ်မှာ သစ္စာတရား ဖြစ်သည်။ အရာအားလုံး သစ္စာပေါ်တွင် တည်မြဲနေသည်။”
Verse 24
सिद्धिं लभन्ते सत्येन ऋषयो वेदपारगाः ॥ यद्यहं च वणिक् पूर्वं कर्मणा न हि दूषितः ॥
သစ္စာတရားဖြင့်ပင် ဝေဒ၏ ကမ်းတစ်ဖက်သို့ ကူးမြောက်ပြီးသော ရှင်ရသီတို့သည် စိဒ္ဓိကို ရရှိကြသည်။ ထို့ပြင် ကျွန်ုပ် ကုန်သည်သည် ယခင်က မကောင်းသောကမ္မကြောင့် မညစ်ညမ်းခဲ့ပါ။
Verse 25
प्राप्तश्च मानुषो भावो विहितेनान्तरात्मना ॥ शृणु मत्समयं रक्षो येनाहं पुनरागमम् ॥
ထို့ပြင် အတွင်းအတ္တမန်၏ သတ်မှတ်ချက်အတိုင်း လူသားအဖြစ်ကို ကျွန်ုပ် ရရှိခဲ့သည်။ အို ရာක්ෂ၊ ကျွန်ုပ်၏ သဘောတူညီချက်ကို နားထောင်ပါ—ထိုသဘောတူညီချက်ကြောင့် ကျွန်ုပ် ပြန်လာမည်။
Verse 26
कृत्वा जागरणं तत्र नृत्यं कृत्वा यथासुखम् ॥ पुनरेष्याम्यहं रक्षो नासत्यं विद्यते मयि ॥
အဲဒီနေရာတွင် ညလုံးပတ်လုံး နိုးကြားစောင့်ရှောက်ခြင်း (jāgaraṇa) ကို ပြုလုပ်ပြီး စိတ်ကြိုက် ကပြပြီးနောက်၊ အို ရာක්ෂ၊ ကျွန်ုပ် ပြန်လာမည်။ ကျွန်ုပ်၌ မသစ္စာ မရှိပါ။
Verse 27
सत्येन दीयते कन्या सत्यं जल्पन्ति ब्राह्मणाः ॥ सत्योत्तीर्णा हि राजानः सत्येन वसुधा धृता ॥
သစ္စာဖြင့် သမီးကို (အိမ်ထောင်ပြုရန်) ပေးအပ်သည်; သစ္စာဖြင့် ဗြာဟ္မဏတို့ စကားဆိုကြသည်။ အမှန်တကယ် မင်းတို့သည် သစ္စာကြောင့် တည်မြဲပြီး၊ သစ္စာကြောင့်ပင် မြေကြီးသည် ထောက်တည်ထားသည်။
Verse 28
यमः सत्येन हरति सत्यादिन्द्रो विराजते ॥ तत्सत्यं मम नश्येत यद्यहं नागमे पुनः ॥
ယမသည် သစ္စာဖြင့် မိမိတာဝန်ကို ဆောင်ရွက်သည်; သစ္စာမှပင် အိန္ဒြာသည် တောက်ပထင်ရှားသည်။ ငါ မပြန်လာလျှင် ငါ၏ သစ္စာသည် ပျက်စီးပါစေ။
Verse 29
परदारांस्तु यो गच्छेत्काममोहप्रपीडितः ।
သို့သော် ကာမနှင့် မောဟကြောင့် ဖိစီးခံရ၍ အခြားသူ၏ ဇနီးထံ ချဉ်းကပ်သူမည်သူမဆို—
Verse 30
तस्य पापेन लिप्येऽहं यदि नायामि ते पुरः ॥
ငါသည် သင်၏ ရှေ့တော်သို့ မလာလျှင် ထိုအပြစ်ဖြင့် ငါ လိမ်းကပ်ပါစေ။
Verse 31
दत्त्वा च भूमिदानं यो ह्यपकारं करोति च ॥ तेन पापेन लिप्येऽहं यद्यहं नागमे पुनः ॥
ထို့ပြင် မြေယာကို ဒါနပေးပြီးနောက်တောင် အန္တရာယ်ပြုသူမည်သူမဆို—ငါ မပြန်လာလျှင် ထိုအပြစ်ဖြင့် ငါ လိမ်းကပ်ပါစေ။
Verse 32
पूर्वं भुक्त्वा स्त्रियां यस्तु सुखमाप्य विहृत्य च ॥ द्वेषात्तां यदि चेज्जह्यात्तस्यायं मे भवत्वलम् ॥
ယောက်ျားတစ်ဦးသည် မိန်းမတစ်ဦးကို အရင်ကာမသုံးစွဲ၍ အပျော်အပါးရပြီး ကစားပျော်ရွှင်ကာနောက်၊ မုန်းတီးမှုကြောင့် ထားပစ်လျှင်—ထိုအပြစ်၏ အကျိုးဆက်အားလုံးသည် ငါ့အပေါ်သို့ ပြည့်စုံစွာ ကျရောက်ပါစေ။
Verse 33
पङ्क्तिभेदं तु यः कुर्यादेकपङ्क्त्याशिनां ध्रुवम् ॥ तस्य पापेन लिप्येऽहं नागन्ता यदि ते पुरः ॥
တစ်တန်းတည်း ထိုင်စားနေသူများ၏ စားသောက်တန်းကို ခွဲခွာပျက်စီးစေသူရှိလျှင်—ငါသည် သင်၏ရှေ့သို့ မလာနိုင်ပါက ထိုအပြစ်ကြောင့် ငါလည်း အပြစ်ကပ်ပါစေ။
Verse 34
अमावस्यां महारक्षः श्राद्धं कृत्वा स्त्रियां व्रजेत् ॥ तेन पापेन लिप्येऽहं यद्यहं नागमे पुनः ॥
အို မဟာကာကွယ်ရှင်၊ အမావသျာ (လပြည့်မရှိသောနေ့) တွင် śrāddha ပြုလုပ်ပြီးနောက် မိန်းမထံသို့ သွားလျှင်—ငါ မပြန်လာနိုင်ပါက ထိုအပြစ်ကြောင့် ငါလည်း အပြစ်ကပ်ပါစေ။
Verse 35
अष्टाष्टमी त्वमावास्या उभे पक्षे चतुर्दशी ॥ अस्नातानां गतिं यास्याम्यहं वै नागमे पुनः ॥
အဋ္ဌမတိထိ၊ အဋ္ဌမီဝရတ်၊ အမாவသျာနှင့် လ၏နှစ်ဖက်လုံးရှိ စတုရ္ဒသီနေ့တို့တွင်—ငါ မပြန်လာနိုင်ပါက ရေမချိုးသန့်စင်သူတို့၏ ကံကြမ္မာသို့ ငါရောက်ပါစေ။
Verse 36
गुरोर्भ्रातुः सुतस्यापि सख्युर्वै मातुलस्य च ॥ व्यवस्यति च यन्नारी यो मोहेन विमोहितः ॥
ထို့ပြင် ဆရာ(ဂုရု)၏ ဇနီး၊ ညီအစ်ကို၏ ဇနီး၊ သား၏ ဇနီး၊ မိတ်ဆွေ၏ ဇနီးနှင့် မိခင်ဘက် ဦးလေး(မတူလ)၏ ဇနီးတို့အပေါ်—မောဟကြောင့် မျက်ကွယ်မိ၍ ထိုသို့သော မိန်းမကို ရည်ရွယ်ဆုံးဖြတ်သူသည်၊
Verse 37
तस्य पापेन लिप्येऽहं यद्यहं नागमे पुनः ॥ यस्तु कन्यां सकृद्दत्त्वा अन्यस्मै चेत्पुनर्ददेत ॥
ငါ ပြန်မလာတော့လျှင် ထိုအပြစ်ကြောင့် ငါ အညစ်အကြေးကပ်ပါစေ။ ထို့ပြင် ကန్యာကို တစ်ကြိမ်ပေးပြီးနောက် ထပ်မံ အခြားသူထံ ပေးသူသည်—
Verse 38
तेन पापेन लिप्येऽहं यद्यहं नागमे पुनः ॥ राजयाजकयाज्याश्च ये च वै ग्रामयाजकाः ॥
ငါ ပြန်မလာတော့လျှင် ထိုအပြစ်ကြောင့် ငါ အညစ်အကြေးကပ်ပါစေ—မင်းတော်၏ ရာဇပုရောဟိတ်များနှင့် သူတို့၏ ယဇ္ဉာအမှုဆောင်များ၊ ထို့ပြင် ရွာပုရောဟိတ်များကဲ့သို့။
Verse 39
तेषां पापेन लिप्येऽहं यद्यहं नागमे पुनः ॥ ब्रह्मघ्ने च सुरापे च चोरे भग्नव्रते शठे ॥
ငါ ပြန်မလာတော့လျှင် သူတို့၏ အပြစ်ဖြင့် ငါ အညစ်အကြေးကပ်ပါစေ—ဗြာဟ္မဏကို သတ်သူ၊ မူးယစ်သောက်သူ၊ ခိုးသူ၊ ဝရတကို ချိုးဖောက်သူ၊ လှည့်စားကောက်ကျစ်သူ၏ အပြစ်ဖြင့်။
Verse 40
या गतिस्तां प्रपद्येऽहं यद्यहं नागमे पुनः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ सुधनस्य वचः श्रुत्वा सन्तुष्टो ब्रह्मराक्षसः ॥
ငါ ပြန်မလာတော့လျှင် ထိုကံကြမ္မာတူညီသို့ ငါ ရောက်ပါစေ။ သီရိဝရာဟာ မိန့်တော်မူသည်– စုဓန၏ စကားကို ကြားပြီးနောက် ဘြဟ္မရာက္ခသသည် ကျေနပ်သွား၏။
Verse 41
उवाच मधुरं वाक्यं गच्छ शीघ्रं नमोऽस्तु ते ॥ ब्रह्मराक्षसमुक्तोऽसौ वणिक् तु दृढनिश्चयः ॥
သူသည် ချိုမြိန်သော စကားဖြင့် “မြန်မြန်သွားလော့၊ သင်အား နမောရှိပါစေ” ဟု ဆို၏။ ဘြဟ္မရာက္ခသမှ လွတ်မြောက်ပြီးနောက် ထိုကုန်သည်သည် ဆုံးဖြတ်ချက်ခိုင်မာစွာ တည်နေ၏။
Verse 42
पुनर्नृत्यति चैवाग्रे मम भक्तो व्यवस्थितः ॥ अथ प्रभातसमये नृत्यचित्तोऽति कोविदः ॥
သူသည် ထပ်မံ၍ ကျွန်ုပ်၏ရှေ့တွင် ကပြန်ကာ၊ ကျွန်ုပ်၏ ဘက္တ (devotee) အဖြစ် တည်ငြိမ်စွာ ရပ်နေ하였다။ ထို့နောက် မိုးလင်းချိန်တွင် ကခြင်း၌ စိတ်တည်ကာ အလွန်ကျွမ်းကျင်လာ하였다။
Verse 43
पुनः पुनर्वै उच्चार्य नमो नारायणाय च ॥ निवृत्ते जागरे सोऽथ कालिन्दीसलिलाप्लुतः ॥
သူသည် “နမော နာရာယဏာယ” ဟု ထပ်ခါထပ်ခါ ရွတ်ဆို하였다။ ညအိပ်မပျော် စောင့်ကြည့်ခြင်း ပြီးဆုံးသော် ကာလိန္ဒီ (ယမုနာ) မြစ်ရေ၌ ရေချိုး하였다။
Verse 44
दृष्ट्वा मां दिव्यरूपं तु गतोऽसौ मथुरां पुरीम् ॥ दृष्टश्चाग्रे त्वहं तेन पुरुषो दिव्यरूपवान् ॥
ကျွန်ုပ်၏ ဒိဗ္ဗရုပ်ကို မြင်ပြီးနောက် သူသည် မထုရာ မြို့သို့ သွား하였다။ ထိုနေရာတွင် သူ၏ရှေ့၌ ကျွန်ုပ်သည် ဒိဗ္ဗရုပ်ရှိသော လူပုရုෂအဖြစ် ထင်ရှားပေါ်လာ하였다။
Verse 45
स च पृष्टो मया देवि क्व भवान्प्रस्थितो द्रुतम् ॥ पुरुषस्य वचः श्रुत्वा सुधनो वाक्यमब्रवीत् ॥
ထို့နောက် ကျွန်ုပ်က မေး하였다— “အို ဒေဝီ၊ သင်သည် အဘယ်သို့ အလျင်အမြန် သွားနေသနည်း?” ထိုပုရုෂ၏ စကားကို ကြားပြီး စုဓနက ပြန်လည်ဖြေ하였다။
Verse 46
जीवतो धर्ममाहात्म्यं मृते धर्मः कुतो यशः ॥ पुरुषस्य वचः श्रुत्वा स वणिग्वाक्यमब्रवीत् ॥ (५१) ॥ तत्र सत्यं वदिष्यामि यास्ये राक्षससन्निधौ ॥ आगतोऽहं महाभाग नर्तयित्वा यथासुखम् ॥
“အသက်ရှိစဉ်တွင်သာ ဓမ္မ၏ မဟိမာကို သိမြင်နိုင်သည်; သေပြီးနောက် ဓမ္မသည် ဘယ်မှာရှိမည်နည်း—ဂုဏ်သတင်းသည်လည်း ဘယ်ကလာမည်နည်း?” ထိုပုရုෂ၏ စကားကို ကြားပြီး ကုန်သည်က ပြော하였다— “အဲဒီနေရာတွင် ကျွန်ုပ်သည် အမှန်တရားကို ပြောမည်; ရာක්ෂသ၏ အနီးသို့ သွားမည်။ အို မဟာဘဂ္ဂ၊ ကျွန်ုပ်သည် စိတ်ကြိုက်ကပြီးနောက် ဤသို့ ရောက်လာခြင်းဖြစ်သည်။”
Verse 47
विष्णवे लोकनाथाय चागतो हरिजागरात् ॥ इदं शरीरं मे रक्षो भक्षयस्व यथेप्सितम्
ဟရီကို ညလုံးပတ် စောင့်နိုးပူဇော်သော ဂျာဂရဏမှ ဗိဿဏု—လောကနာထ—ထံသို့ ငါလာရောက်ခဲ့သည်။ အို ရာက္ခသ၊ သင်လိုသလို ငါ့ခန္ဓာကိုယ်ကို စားသုံးလော့။
Verse 48
यथान्यायं विधानॆन यथा वा तव रोचते ॥ नोक्तपूर्वं मया।असत्यं कदाचिदपि राक्षस
တရားသင့်တော်သလို စည်းကမ်းနည်းလမ်းအတိုင်း—သို့မဟုတ် သင်နှစ်သက်သလို—ပြုလုပ်လော့။ အို ရာက္ခသ၊ ငါသည် မည်သည့်အခါမျှ ယခင်က မုသားမပြောခဲ့ဖူး။
Verse 49
तेन सत्येन मां भुङ्क्ष्व ब्रह्मराक्षस दारुण ॥ वणिजस्तु वचः श्रुत्वा ततोऽसौ ब्रह्मराक्षसः
ထိုသစ္စာ၏ အာနုභာဝဖြင့် အို ကြမ်းတမ်းသော ဗြဟ္မ-ရာက္ခသ၊ ငါကို စားသုံးလော့။ ကုန်သည်၏ စကားကို ကြားပြီးနောက် ထို ဗြဟ္မ-ရာက္ခသသည် (နောက်တစ်ဆင့်) ဆက်လက်ပြုမူ하였다။
Verse 50
उवाच मधुरं वाक्यं सुधनं तदनन्तरम् ॥ साधु तुष्टोऽस्मि भद्रं ते सत्यं धर्मश्च पालितः
ထို့နောက် သူသည် စုဓနအား ချိုမြိန်သော စကားဖြင့် ပြောသည်—“ကောင်းလှ၏။ ငါ စိတ်ကျေနပ်ပြီ; သင်၌ မင်္ဂလာရှိပါစေ။ သစ္စာနှင့် ဓမ္မကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။”
Verse 51
वणिक् त्वं चातिविज्ञस्तु यस्य ते गतिरीदृशी ॥ जागरस्य समस्तस्य मम पुण्यं प्रयच्छ वै
အို ကုန်သည်၊ သင်သည် အလွန်ပင် ဉာဏ်ပညာရှိသူဖြစ်၏၊ သင်၏ လမ်းစဉ်သည် ဤသို့ဖြစ်သောကြောင့်။ ထိုညလုံးပတ် စောင့်နိုးပူဇော်မှု အားလုံး၏ ပုဏ္ဏ (puṇya) ကို ငါ့အား အမှန်တကယ် ပေးအပ်လော့။
Verse 52
सत्यपुण्यप्रभावेन यथाहं मुक्तिमाप्नुयाम् ॥ सुधन उवाच॥ नाहं दास्यामि ते पुण्यं नृत्यस्य नरभोजन
“သစ္စာနှင့် ကုသိုလ်၏ အာနုဘော်ကြောင့် ငါ မောက္ခ (လွတ်မြောက်ခြင်း) ကို ရနိုင်စေပါစေ။” သုဓနက ပြောသည်– “လူစား အကသမား၊ ငါ၏ ကုသိုလ်ကို သင့်အား မပေးနိုင်။”
Verse 53
अर्द्धं वाथ समस्तं वा प्रहरं चार्द्धमेव वा ॥ सुधनस्य वचः श्रुत्वा अब्रवीद्ब्रह्मराक्षसः
“တစ်ဝက်ဖြစ်စေ၊ အကုန်ဖြစ်စေ; သို့မဟုတ် ပရဟာရ (ညအချိန်ပိုင်း) တစ်ပိုင်းဖြစ်စေ; သို့မဟုတ် တစ်ဝက်ပရဟာရသာဖြစ်စေ။” သုဓန၏ စကားကို ကြားပြီးနောက် ဘြဟ္မရာက္ခသက ပြော하였다။
Verse 54
केन त्वं कर्मदोषेण राक्षसत्वमुपागतः ॥ यत्ते गुह्यं महाभाग सर्वं तत्कथयस्व मे
“မည်သည့် ကမ္မဒေါသ (ကံအပြစ်) ကြောင့် သင်သည် ရာက္ခသအဖြစ်သို့ ရောက်လာသနည်း။ အို မဟာဘဂ၊ သင်နှင့်ပတ်သက်သော လျှို့ဝှက်ချက်ရှိသမျှကို ငါ့အား အကုန်ပြောပြပါ။”
Verse 55
सुधनस्य वचः श्रुत्वा विहसित्वाह राक्षसः ॥ किं त्वं मां च विजानासि प्रतिवासी ह्यहं तव
သုဓန၏ စကားကို ကြားပြီး ရာက္ခသက ရယ်မောကာ ပြောသည်– “သင် ငါ့ကို မသိသလော။ ငါသည် သင်၏ အိမ်နီးချင်း၊ သင်နှင့် နီးနီးကပ်ကပ် နေသူပင် ဖြစ်သည်။”
Verse 56
अग्निदत्तस्तु वै नाम छान्दसो ब्राह्मणोत्तमः ॥ इष्टकांस्तु हरन्नित्यं परकीयांश्च सर्वदा
“ငါ၏ အမည်မှာ အဂ္နိဒတ္တ ဖြစ်၏—ချန္ဒသ သာသနာပညာရှိ၊ အထူးမြတ်သော ဗြာဟ္မဏ ဖြစ်ခဲ့၏။ သို့သော် ငါသည် အခြားသူတို့၏ အုတ်ခဲများကို အမြဲတမ်း နေ့စဉ် ခိုးယူလေ့ရှိခဲ့၏။”
Verse 57
मृतस्सुगृहकामेन राक्षसत्वमुपागतः ॥ मया त्वं हि यथा प्राप्त उपकारं कुरुष्व मे ॥
အိမ်ကောင်းတစ်လုံးကို လိုချင်သောဆန္ဒဖြင့် သေဆုံးပြီးနောက် ငါသည် ရာක්ෂသအဖြစ်သို့ ရောက်လာခဲ့သည်။ ယခု သင်သည် ငါ့လက်လှမ်းမီရာသို့ ရောက်လာသောကြောင့် ငါ့အပေါ် အကူအညီတစ်ခုပေးပါ။
Verse 58
एकविश्रामपुण्यं मे देहि त्वं वणिगुत्तम ॥ कृपया तु समायुक्तो वणिग्वचनमब्रवीत् ॥
အို ကုန်သည်အထူးမြတ်သူ၊ ငါ့အား တစ်ကြိမ်သာ အနားယူခြင်း၏ ကုသိုလ်ကို ပေးပါ။ ကရုဏာဖြင့် ပြည့်ဝ၍ ကုန်သည်က ထိုစကားများကို ပြော하였다။
Verse 59
साधु राक्षस दत्तं ते एकनृत्यं मया तव ॥ एकनृत्यप्रभावेण राक्षसो मुक्तिमागतः ॥
ကောင်းလှ၏၊ အို ရာක්ෂသ! ငါသည် သင့်အား အကတစ်ကြိမ် ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ထိုအကတစ်ကြိမ်၏ အာနုභာဝကြောင့် ရာක්ෂသသည် မုက္ခ (လွတ်မြောက်ခြင်း) ကို ရရှိ하였다။
Verse 60
श्रीवराह उवाच ॥ सुधनस्तु ततो देवि विश्वरूपं जनार्दनम् ॥ अग्रतस्तु स्थितं देवं दृष्ट्वाऽसौ धरणीं गतः ॥
သီရိဝရာဟာ မိန့်တော်မူသည်– “အို ဒေဝီ၊ ထို့နောက် စုဓနသည် မိမိရှေ့တွင် ရပ်တည်နေသော ဗိශ්ဝရူပ ဇနာရ္ဒန ဒေဝကို မြင်၍ မြေပြင်သို့ လဲကျကန်တော့하였다။”
Verse 61
उवाच मधुरं वाक्यं देवदेवो जनार्दनः ॥ चतुर्भुजो दिव्यतनुः शङ्खचक्रगदाधरः ॥
ဒေဝတို့၏ ဒေဝဖြစ်သော ဇနာရ္ဒနသည် ချိုမြိန်သော စကားကို မိန့်တော်မူ하였다—လက်လေးဖက်ရှိ၍ ဒိဗ္ယတနု တောက်ပကာ သင်္ခ၊ စက္ကရ၊ ဂဒါ ကို ကိုင်ဆောင်သူဖြစ်သည်။
Verse 62
विमानवरमारुह्य मम लोकं व्रजस्व च ॥ इत्युक्त्वा माधवो देवस्तत्रैवान्तरधीयत ॥
“ဤအထူးမြတ်သော ဝိမာနပေါ် တက်၍ ငါ၏ လောကသို့ သွားလော့။” ဟု မာဓဝ နတ်ဘုရား မိန့်ကြားပြီးနောက် ထိုနေရာ၌ပင် အန္တရာဓာန်သွားလေ၏။
Verse 63
एष तीर्थप्रभावो वै कथितस्ते वसुन्धरे ॥ अक्रूराच्च परं तीर्थं न भूतं न भविष्यति ॥
အို ဝသုန္ဓရာ၊ ဤတီရ္ထ၏ အာနုဘော်နှင့် မဟာတ్మျကို သင်အား ပြောကြားပြီးပြီ။ အကြူရ၏ တီရ္ထထက် မြင့်မြတ်သော တီရ္ထသည် အတိတ်၌လည်း မရှိခဲ့၊ အနာဂတ်၌လည်း မရှိတော့မည်။
Verse 64
तस्य तीर्थप्रभावेण सुधनो मुक्तिमाप्तवान् ॥ द्वादशी शुक्लपक्षे तु कुमुदस्य च वा भवेत् ॥
ထိုတီရ္ထ၏ အာနုဘော်ကြောင့် သုဓနသည် မောက္ခ (လွတ်မြောက်ခြင်း) ကို ရရှိ하였다။ ၎င်းသည် ရောင်ပြန်ပက္ခ၏ ဒွာဒသီတိထိ—ကုမုဒ မာသ/ရာသီ၌ ဖြစ်နိုင်သကဲ့သို့၊ သို့မဟုတ် အခြားနည်းဖြင့်လည်း… ဖြစ်နိုင်သည်။
Verse 65
तस्मिन्स्नातस्य वसुधे राजसूयफलṃ भवेत् ॥ कार्त्तिकीं समनुप्राप्य तत्तीर्थे तु वसुन्धरे ॥
အို ဝသုဓေ၊ ထိုနေရာ၌ ရေချိုးသန့်စင်သူသည် ရာဇသူယ ယဇ్ఞ၏ အကျိုးफलကို ရရှိမည်။ ထို့ပြင် အို ဝသုန္ဓရာ၊ ကာရ္တ္တိက မာသ ရောက်လာသော် ထိုတီရ္ထ၌ပင်…
Verse 66
वृषोत्सर्गं नरः कुर्वंस्तारयेत्सकुलोद्भवान् ॥ श्राद्धं यः कुरुते सुभ्रु कार्तिक्यां प्रयतो नरः ॥
လူတစ်ဦးက ဝೃષોત్సರ್ಗ (vṛṣotsarga) အခမ်းအနားကို ပြုလုပ်လျှင် မိမိ၏ မျိုးရိုးတစ်လျှောက် မွေးဖွားသူအားလုံးကို ကယ်တင်ကူးမြောက်စေတတ်သည်။ ထို့ပြင် အို စုဘ္ရူ (မျက်ခုံးလှသူ)၊ ကာရ္တ္တိက မာသ၌ စည်းကမ်းထိန်းသိမ်း၍ သြာဒ္ဓ (śrāddha) ကို ပြုလုပ်သူသည်…
Verse 67
पितरस्तारितास्तेन सदैव प्रपितामहाः
သူ၏အကျိုးကြောင့် ပိတရ (ဘိုးဘွားဝိညာဉ်များ) သေချာစွာ ကယ်တင်ခံရပြီး၊ အမြဲတမ်း ပရပိတாமဟ (ဘိုးဘွား၏ဘိုးဘွား) များလည်း ထိုနည်းတူပင် ဖြစ်၏။
Verse 68
मानकूटं तुलाकूटं न करोति स कर्हिचित् ॥ एवं च वसतस्तस्य बहवो वत्सरा गताः
သူသည် တိုင်းတာမှုတွင်လည်း မလိမ်လည်၊ ချိန်တွယ်မှုတွင်လည်း မလှည့်စားဘူး။ ထိုသို့နေထိုင်လာစဉ် သူ့အတွက် နှစ်များစွာ ကုန်လွန်သွား၏။
Verse 69
तत्र जागरणं कृत्वा प्रभाते तव सन्निधौ ॥ आगमिष्याम्यहं शीघ्रमादित्योदयनं प्रति
အဲဒီနေရာမှာ ညလုံးနိုးကြားစောင့်နေပြီး၊ မိုးလင်းချိန်တွင် သင်၏ရှေ့မှောက်၌၊ ကျွန်ုပ်သည် အမြန်လာမည်—နေထွက်ချိန်သို့ မျက်နှာမူ၍။
Verse 70
स्वर्गमिच्छन्ति सत्येन मोक्षः सत्येन लभ्यते ॥ सत्येन सूर्यस्तपति सोमः सत्येन राजते
သစ္စာတရားဖြင့် သူတို့သည် ကောင်းကင်ဘုံကို လိုလားကြ၏; သစ္စာတရားဖြင့်ပင် မောက္ခကို ရရှိ၏။ သစ္စာကြောင့် နေသည် အပူထွက်တောက်လောင်၍၊ သစ္စာကြောင့် လသည် တောက်ပလင်းလက်၏။
Verse 71
अभिगच्छति मन्दात्मा तत्पापं मे भवेत् तदा ॥ राजपत्नीं ब्रह्मपत्नीं विधवां योऽभिगच्छति
မိုက်မဲသောစိတ်ရှိသူတစ်ဦးက (သူမတို့) ထံသို့ ချဉ်းကပ်လာပါက ထိုအချိန်၌ ထိုအပြစ်သည် ကျွန်ုပ်အပေါ်သို့ ကျရောက်လိမ့်မည်။ မင်း၏မယား၊ ဗြာဟ္မဏ၏မယား သို့မဟုတ် မုဆိုးမကို ချဉ်းကပ်သူမည်သူမဆို…
Verse 72
अहं गच्छामि त्वरितो ब्रह्मराक्षससन्निधौ ॥ निवारयामास तदा न गन्तव्यं त्वयानघ
“ငါသည် ဗြဟ္မရာက္ခသ၏ အနီးအနားသို့ အလျင်အမြန် သွားမည်” ဟုဆို၏။ ထိုအခါ တစ်ဦးက တားဆီး၍ “အပြစ်ကင်းသူရေ၊ သင် မသွားသင့်” ဟုဆို하였다။
Verse 73
एकनृत्यस्य मे पुण्यं दद त्वं वणिगुत्तम ॥ सुधन उवाच ॥ नाहं दास्यामि ते पुण्यं यथोक्तं च समाचर
“ကုန်သည်အထူးမြတ်ရေ၊ ငါ့၏ တစ်ကြိမ်ကခုန်ခြင်းမှ ရသော ပုဏ္ဏကို ငါ့အား ပေးပါ” ဟုဆို၏။ စုဓနက “ငါသည် သင့်အား ငါ့ပုဏ္ဏကို မပေးမည်; ဆိုထားသကဲ့သို့သာ လိုက်နာကျင့်ကြံ” ဟုဆို하였다။
Verse 74
सुधनः सशरीरोऽपि सकुटुम्बो दिवं ययौ ॥ विमानवरमारुह्य विष्णोर्लोकं जगाम ह
စုဓနသည် ကိုယ်ခန္ဓာနှင့်တကွ မိသားစုနှင့်အတူ ကောင်းကင်(သုခလောက)သို့ သွား၏။ အထူးမြတ်သော ဝိမာနပေါ် တက်စီးကာ ဗိဿဏု၏ လောကသို့ အမှန်တကယ် ရောက်하였다။
The narrative foregrounds satya (truthfulness) as a foundational ethical principle: Sudhana’s insistence on keeping his vow—even when threatened with death—functions as the chapter’s central ethical demonstration. The text frames satya as socially stabilizing and spiritually efficacious, capable of transforming a predatory encounter into liberation, while also positioning disciplined vow-practice (vrata, jāgaraṇa) as a means of sustaining dharma.
The chapter specifies ayana (solstitial turning points), viṣuva (equinox), and viṣṇupadī days as auspicious times to approach Ananta/Akrūra Tīrtha. It also highlights bathing during a solar eclipse (rāhugraste divākare). Further markers include ekādaśī observance in both fortnights (ubhayapakṣa), dvādaśī in the bright half (śuklapakṣa), and Kārttika-month rites such as vṛṣotsarga and śrāddha.
Pṛthivī (Vasundharā) is the explicit addressee, allowing the text to present tīrtha practice as a dharmic regulation of human behavior that indirectly supports terrestrial order. The emphasis on disciplined conduct (truthfulness, controlled desire, calendrically regulated rites, and respectful engagement with river-water tīrthas such as the Kālindī) can be read as a normative framework that curbs social harm and promotes responsible interaction with sacred landscapes.
The narrative centers on Sudhana (a vaṇikśreṣṭha, ‘leading merchant’) and a brahmarākṣasa who identifies a prior identity as Agnidatta, described as a Chāndasa brāhmaṇa. Royal-sacrificial paradigms are referenced as merit-comparators (rājasūya, aśvamedha), and the setting includes Mathurā and the Kālindī riverine region, indicating a North Indian sacred-geographic horizon rather than a detailed dynastic genealogy.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.