
Gṛdhra-Śṛgālī-ākhyānaṃ (Saukarava-kṣetra-māhātmyaṃ)
Tīrtha-māhātmya (Sacred Geography) with Ethical-Discourse and Ritual Timing
ဤအধ্যာယတွင် သင်ကြားရေးဆန်သော ဆွေးနွေးပုံစံဖြင့် ပෘထိဝီက ဝရာဟာအား သူ၏ အလွန်ပဝित्रသော က္ෂೇತ್ರ “စောကာရဝ” ၏ မဟာသန့်ရှင်းမှုနှင့် ထိုနေရာသို့ သွားရောက်ပူဇော်ခြင်း၊ သန့်စင်ရေချိုးခြင်း၊ ထိုနေရာတွင် သေဆုံးခြင်းတို့၏ အကျိုးကို မေးမြန်းသည်။ ဝရာဟာက က္ෂેત્રအတွင်းရှိ တီရ္ထများကို ဖော်ပြကာ ကယ်တင်ရေးအာနိသင်ကို ရှင်းလင်းပြီး ထိုက္ෂेत्रတွင် သေဆုံးသူသည် ဝိုင်ෂ္ဏဝ သင်္ကေတများဖြင့် ဖော်ညွှန်းသည့် မြင့်မြတ်သော ပရလောကဂတိကို ရရှိကာ Śvetadvīpa သို့ ရောက်ကြောင်း ဆိုသည်။ ထို့နောက် Cakratīrtha တွင် အထူးသဖြင့် Vaiśākha śukla-dvādaśī နေ့၌ လိုက်နာရမည့် ဝတ်ပြုစည်းကမ်းများကို ဖော်ပြပြီး Somatīrtha ကို ဆိုမ၏ တပဿာနှင့် အပေးအယူ (ဗရ) အကြောင်းဖြင့် မိတ်ဆက်သည်။ မြေပြင်ပေါ် အကျင့်သီလဆိုင်ရာ အကြောင်း-အကျိုးနှင့် က္ෂेत्र၏ ပြန်လည်သန့်စင်ပေးနိုင်မှုကို ပြရန် လင်းတ (vulture) နှင့် မိခွေးမြေခွေး (she-jackal) တို့ “မရည်ရွယ်ဘဲ” ထိုနေရာတွင် သေဆုံးပြီး နောက်တစ်ဘဝတွင် မင်းနှင့် မိဖုရားအဖြစ် မွေးဖွားလာကာ နောက်ပိုင်း အတိတ်မှတ်ဉာဏ် ပြန်လည်ပေါ်ထွက်သဖြင့် အလှည့်အပြောင်းကင်းသော ဝိရာဂကို ခံယူကြောင်း ဇာတ်လမ်းကို ပြောသည်။ အဆုံးတွင် ပြန်လည်မွေးဖွားခြင်း၏ ကမ္မယန္တရားနှင့် တီရ္ထသို့ ဝင်ရောက်ခွင့်၏ အကြောင်းရင်းများကို ရှင်းလင်းကာ နေ၏ တပဿာနှင့် ဆက်စပ်သော Vaivasvata-tīrtha ကို ထပ်မံဖော်ပြပြီး ဤသင်ခန်းစာကို အရည်အချင်းရှိသူများထံသာ ထိန်းသိမ်းစွာ ပို့ဆောင်ရန် ညွှန်ကြားသည်။
Verse 1
अथ गृध्रजम्बुकाख्यानम् । तत्रादित्यवरप्रदानम् ॥ सूत उवाच ॥ श्रुत्वा तु विपुलं ह्येतदपराधविशोधनम् ॥ कर्म भागवतं श्रेष्ठं सर्वभागवत प्रियम् ॥
ယခု ဂဓြ (လင်းတ) နှင့် ဇမ္ဗုက (မြေခွေး) အကြောင်းအရာကို စတင်သည်; ထိုတွင် အာဒိတျ (နေမင်း) ၏ ဝရ (ကောင်းချီး) ပေးအပ်ခြင်း ပါရှိသည်။ စူတက ပြောသည်– ‘ဤကျယ်ပြန့်သော အပြစ်လွန်မှု သန့်စင်ခြင်းကို ကြားနာပြီးနောက်၊ အလွန်မြတ်သော ဘာဂဝတ ကမ္မ—ဘက္တတို့အားလုံး ချစ်ခင်သော…’
Verse 2
मम किं तात राज्येन कोशेन च बलेन च ॥ यस्त्वया रहितस्तात न शक्नोमि विचेष्टितुम्
အို ချစ်ခင်ရသော အဖေတော်၊ နိုင်ငံတော်၊ خز خز خز (ဘဏ္ဍာတိုက်) နှင့် အင်အားတို့သည် ကျွန်ုပ်အတွက် ဘာအကျိုးရှိမည်နည်း။ အဖေတော်မရှိလျှင် ကျွန်ုပ်သည် လှုပ်ရှား၍ လုပ်ဆောင်ခြင်းတောင် မတတ်နိုင်ပါ။
Verse 3
इति गृध्रजम्बूकोपाख्यानं समाप्तम्
ဤသို့ဖြင့် လင်းတနှင့် မြေခွေး (ဂျမ်ဘူက) ဆိုင်ရာ အထောက်အကူပြု ပုံပြင် (ဥပಾಖျာန) သည် ပြီးဆုံးသွား၏။
Verse 4
अहो कर्म महाश्रेष्ठं भगवन्स्तव भाषितम् ॥ मम चैव प्रियार्थाय तव भक्तसुखावहम्
အဟော! ဘဂဝန်တော်၊ သင်၏ဝචနာ၌ ဖော်ပြထားသော ကုသိုလ်ကံသည် အလွန်မြတ်သောအရာဖြစ်၏။ ၎င်းသည် ကျွန်ုပ်ချစ်မြတ်နိုးသည့် အကျိုးအတွက်ဖြစ်ပြီး သင်၏ ဘက္တများအတွက် ချမ်းသာကောင်းကျိုးကို ဆောင်ကြဉ်းပေး၏။
Verse 5
संगृह्य चोभौ चरणौ भर्तारमिदमब्रवीत् ॥ न चैव रत्नानीच्छामि हस्त्यश्वथमेव च
သူမသည် ခြေတော်နှစ်ဖက်ကို ဆုပ်ကိုင်ကာ မိမိ၏ ခင်ပွန်းတော်အား ဤသို့ဆို၏— “ကျွန်မသည် ရတနာများကို မလိုချင်ပါ၊ ဆင်၊ မြင်း သို့မဟုတ် ရထားတို့ကိုလည်း မလိုချင်ပါ။”
Verse 6
अभिषेकं राजशब्दं मम संज्ञापितं त्वया ॥ एतन्न बहुमन्येऽहं विना तात त्वया ह्यहम्
အဖေတော်သည် ကျွန်ုပ်အတွက် အဘိသေက (သရဖူတင်ပွဲ) နှင့် ‘ဘုရင်’ ဟူသော အမည်တော်ကိုပင် သတ်မှတ်ပေးခဲ့၏။ သို့သော် အဖေတော်မရှိလျှင် ကျွန်ုပ်သည် ၎င်းကို များစွာမတန်ဖိုးထားနိုင်ပါ—အဖေတော်မရှိလျှင် ကျွန်ုပ်သည် အရာမဟုတ်ပါ။
Verse 7
श्रुतं ह्येव महाबाहो सर्वधर्मार्थ साधकम् ॥ तव भक्तसुखार्थाय तद्भवान्वक्तुमर्हति
အို မဟာဗာဟို၊ ဤအရာသည် ဓမ္မအပေါင်း၏ အကျိုးနှင့် ကောင်းကျိုးချမ်းသာ၏ ရည်ရွယ်ချက်များကို ပြည့်စုံစေသည်ဟု အမှန်တကယ် ကြားသိရသည်။ ထို့ကြောင့် သင်၏ ဘက္တများ၏ ချမ်းသာသုခအတွက် ဤကို မိန့်ကြားဖော်ပြသင့်သည်။
Verse 8
पट्टबन्धेन कार्यं च यावद्ध्रियति मे गुरुः ॥ एका स्वपितुमिच्छामि मध्याह्ने तु तथाविधे
ကျွန်ုပ်၏ အကြီးတန်းဂုရုက လိုအပ်သော ခေါင်းပတ်ကြိုးချည်ခြင်း (ပတ္တဗန္ဓ) ကို ဆောင်ရွက်နေသရွေ့၊ ကျွန်ုပ်သည် မွန်းတည့်ချိန်တွင် ထိုနည်းအတိုင်း တစ်ယောက်တည်း အိပ်လိုပါသည်။
Verse 9
क्रीडामेवात्र जानामि येन क्रीडन्ति बालकाः ॥ राज्यचिन्तां न जानामि राजानो यां तु कुर्वते
ဤနေရာတွင် ကျွန်ုပ်သိသည်မှာ ကလေးများကစားသကဲ့သို့ ကစားခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ ဘုရင်များ ပြုလုပ်ရသော နိုင်ငံရေးအုပ်ချုပ်မှု၏ စိုးရိမ်ပူပန်မှုကို ကျွန်ုပ် မသိပါ။
Verse 10
किमुच्यते व्रतं चैव शुभं कुब्जाम्रकं महत् ॥ कतरच्छापि तच्छ्रेष्ठं क्षेत्रं भक्तसुखावहम्
ဗြတ (သစ္စာကတိဖြင့် ဆောင်ရွက်သော သာသနာရေးအကျင့်) ဟူသည်ကို မည်သို့ဆိုသနည်း၊ ကောင်းမြတ်မင်္ဂလာရှိသော မဟာ ကုဗ္ဇာမရက ဟူသည်ကား မည်သည်နည်း။ ထို့အပြင် ဤတို့အနက် ဘက္တများအား သုခပေးသော အမြတ်ဆုံး က္ෂೇತ್ರ (သန့်ရှင်းရာဒေသ) သည် မည်သည်နည်း။
Verse 11
न चिरं वाल्पकालं तु यथा कश्चिन्न पश्यति ॥ श्वशुरो यदि वा श्वश्रूर्यथैवान्यो नराधिप
အို နရာဓိပ (လူတို့၏ အရှင်)၊ အချိန်ကြာကြာမဟုတ်—အနည်းငယ်သောကာလသာ—တစ်စုံတစ်ယောက်က (အရာကို) မမြင်ရခြင်း ဖြစ်သည်။ ယောက္ခမဖြစ်စေ ယောက္ခမဖြစ်စေ သို့မဟုတ် အခြားသူတစ်ဦးဖြစ်စေ၊ အို လူတို့၏ မင်းမြတ်။
Verse 12
ततः पुत्रवचः श्रुत्वा कलिङ्गानां महीपतिः ।। उवाच मधुरं वाक्यं सामपूर्वं यशस्विनि ॥
ထို့နောက် သား၏စကားကို ကြားသိပြီး ကလိင်္ဂတို့၏ မဟီပတိဘုရင်သည် ချိုမြိန်သောစကားကို မိန့်ကြား၍ အရင်ဦးစွာ သဟဇာတဖြစ်စေသော အကြံဉာဏ်ကို ထုတ်ဖော်တင်ပြလေ၏—အို ဂုဏ်သတင်းကြီးသူမ။
Verse 13
सुप्ता नैव च द्रष्टव्या व्रतमेतन्मुहूर्त्तकम् ।। आत्मनो वै गृृहजना ये केचित्स्वजने जनाः ॥
‘အိပ်နေစဉ် မည်သူမျှ မမြင်ရအောင် ရှောင်ရမည်—ဤသည်မှာ သတ်မှတ်ကာလတစ်ခုအတွင်း ထိန်းသိမ်းရသော ဝရတ (သစ္စာကတိ) ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ကိုယ့်အိမ်သူအိမ်သားများ၊ မည်သည့် ဆွေမျိုးသားချင်းမဆို…’
Verse 14
यच्चेदं भाषसे पुत्र नाहं जानामि तद्वचः ।। पुत्र शिक्षापयिष्यन्ति पौरजानपदास्तव ॥
‘သားရေ၊ မင်းဒီမှာ ပြောနေတဲ့စကားကို ငါ မသိနားမလည်/မလက်ခံနိုင်ဘူး။ သားရေ၊ မင်းရဲ့ မြို့သူမြို့သားနဲ့ ကျေးလက်ပြည်သူတွေက မင်းကို သင်ကြားပေးလိမ့်မယ်။’
Verse 15
तं प्रयान्तं ततो दृष्ट्वा पौरजानपदास्तव ।
ထို့နောက် သူထွက်ခွာသွားသည်ကို မြင်ကြသော် သင်၏ မြို့သူမြို့သားနှင့် ကျေးလက်ပြည်သူတို့သည်…
Verse 16
परं कोकामुखं स्थानं तथा कुब्जा म्रकं परम् ।। परं सौकरवं स्थानं सर्वसंसारमोक्षणम् ॥
‘ကိုကာမုခ ဟူသော အမြင့်မြတ်သော သန့်ရှင်းရာဌာန တစ်ခုရှိ၏။ ထို့အတူ ကုဗ္ဇာ နှင့် မရက တို့လည်း အလွန်ထူးမြတ်၏။ စောကရဝ ဟူသော သန့်ရှင်းရာဌာနသည် အထူးအမြတ်ဆုံးဖြစ်ပြီး သံသာရ (မွေး-သေ လှည့်ပတ်မှု) အလုံးစုံမှ လွတ်မြောက်စေသည်ဟု ဆိုကြ၏။’
Verse 17
ते मां प्रसुप्तां पश्येयुः कदाचिदपि संस्थिताम् ।। ततो भार्यावचः श्रुत्वा कलिङ्गैश्वर्यवर्द्धनः ॥
“ငါ အိပ်ပျော်လဲလျောင်းနေသည့်အခါ မည်သည့်အချိန်မဆို သူတို့ မမြင်ပါစေနှင့်။” ထို့နောက် မိဖုရား၏စကားကို ကြားပြီး ကလိင်္ဂ၏အာဏာကို တိုးမြှင့်သူသည်…
Verse 18
एवं संदिश्य तं तत्र स राजा धर्मशास्त्रतः ।। गमनाय मतिं चक्रे क्षेत्रं सौकरवं प्रति ॥
ဤသို့ ထိုနေရာ၌ သူ့အားညွှန်ကြားပြီးနောက်၊ ဓမ္မ-ရှာစတြာ၏လမ်းညွှန်မှုအတိုင်း လိုက်နာသော ဘုရင်သည် ထွက်ခွာရန် ဆုံးဖြတ်ကာ သောကာရဝ (Saukarava) သန့်ရှင်းသော က్షೇತ್ರ သို့ ဦးတည်သွား하였다။
Verse 19
यत्र संस्थाः च मे देवि ह्युद्धृतासि रसातलात् ।। यत्र भागीरथी गङ्गा मम सौकरवे स्थिता ॥
“အို ဒေဝီ၊ ငါနှင့်အတူ သင်တည်ရှိရာနေရာ—သင့်ကို ရသာတလ (Rasātala) မှ ထုတ်မြှောက်တင်ပေးခဲ့ရာနေရာ—နှင့် ငါ၏ သောကာရဝ၌ ဘာဂီရသီ ဂင်္ဂါ တည်မြဲစွာ တည်ရှိရာနေရာ” ဟူ၍။
Verse 20
बाढमित्येव तां वाक्यं प्रत्युवाच वसुन्धरे ।। विस्रब्धा भव सुश्रोणि कल्याणेन यशस्विनि ॥
“ကောင်းပြီ” ဟု သူသည် ထိုစကားကို ပြန်လည်ဖြေကြား၏၊ အို ဝಸುန္ဓရာ။ “အို လှပသောတင်ပါးရှိသူ၊ စိတ်ချမ်းသာစွာ နေပါ; အို ဂုဏ်သတင်းကျော်ကြားသူ၊ မင်္ဂလာနှင့်အတူ နေပါစေ” ဟူ၍။
Verse 21
सकलत्रसुताः सर्वेऽप्यनुयान्ति नराधिपम् ।
သူတို့အားလုံးသည်—ဇနီးများနှင့် သားများအပါအဝင်—ထို နရာဓိပတိ ဘုရင်၏ နောက်သို့ လိုက်ပါသွားကြသည်။
Verse 22
धरोवाच ॥ केषु लोकेषु यान्तीश सौकरे ये मृताः प्रभो ॥ किं वा पुण्यं भवेत् तत्र स्नातस्य पिबतस्तथा ॥
မြေမိခင်က မေးလေသည်– “အရှင်ဘုရား၊ စောက်ကရ (Saukara) တွင် သေဆုံးသူတို့သည် မည်သည့်လောကများသို့ သွားရောက်ကြသနည်း။ ထိုနေရာ၌ ရေချိုးသူနှင့် ထိုရေကို သောက်သူတို့အတွက် မည်သည့်ကုသိုလ်ပုဏ္ဏား ဖြစ်ပေါ်သနည်း။”
Verse 23
न त्वां वै द्रक्ष्यते कश्चिच्छयनीये महाव्रताम् ॥ एवं गच्छति काले तु तयोस्तु तदनन्तरे ॥
“မဟာဝ్రတကို ထိန်းသိမ်းသူရေ၊ အိပ်ရာပေါ်၌ သင်ကို အမှန်တကယ် မည်သူမျှ မမြင်ရပါ။ ဤသို့ ကာလက လွန်သွားသောအခါ၊ ထို့နောက် ချက်ချင်းပင် ထိုနှစ်ဦးအတွက် နောက်ဆက်တွဲအဖြစ် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။”
Verse 24
हस्त्यश्व रथयानानि स्त्रियश्चान्तःपुरस्थिताः ॥ संहृष्टमनसः सर्वे अनुयान्ति नराधिपम् ॥
ဆင်၊ မြင်း၊ ရထားနှင့် ယာဉ်များ၊ ထို့ပြင် အတွင်းနန်းတော်၌ နေထိုင်သော မိန်းမများပါ—အားလုံး စိတ်ပျော်ရွှင်လျက် လူတို့၏ အရှင်ဘုရင်ကို နောက်လိုက်ကြသည်။
Verse 25
श्रीवराह उवाच ॥ शृणु मे परमं गुह्यं यत्त्वया पृच्छितं मम ॥ मम क्षेत्रं परं चैव शुद्धं भागवतप्रियम् ॥
သီရိဝရာဟာက မိန့်တော်မူသည်– “သင် မေးမြန်းသောအရာနှင့်ပတ်သက်၍ ငါ၏ အမြင့်ဆုံး လျှို့ဝှက်တရားကို နားထောင်လော့။ ဤသည်မှာ ငါ၏ အထွတ်အမြတ် သန့်ရှင်းသော က్షೇತ್ರ ဖြစ်၍ ဘဂဝန်၏ ဘက္တများအတွက် အလွန်ချစ်ခင်ရာ ဖြစ်သည်။”
Verse 26
कति तीर्थानि पद्माक्ष क्षेत्रे सौकरवे तव ॥ धर्मसंस्थापनार्थाय तद्विष्णो वक्तुमर्हसि ॥
“ပဒ္မာක්ෂ (ကြာပန်းမျက်စိ) အရှင်၊ သင်၏ စောက်ကရဝ က్షೇತ್ರ၌ တီရ္ထများ မည်မျှ ရှိသနည်း။ ဓမ္မကို တည်ထောင်ရန်အတွက်၊ ဗိဿဏုအရှင်၊ ထိုအရာကို မိန့်ကြားသင့်ပါသည်။”
Verse 27
कलिङ्गो जरया युक्तो पुत्रं राज्येऽभ्यषेचयत् ॥ राज्यं दत्त्वा वरारोहे यथान्यायं कुलोद्भवम् ॥
ကလိင်္ဂသည် အိုမင်းခြင်းကြောင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်လာသဖြင့် မိမိသားကို မင်းအဖြစ် အဘိသေကပြု၍ တင်မြှောက်하였다။ နိုင်ငံကို လွှဲအပ်ပြီးနောက်၊ အို ခါးတင်လှသော မိန်းမ၊ ဓမ္မနှင့် ထုံးတမ်းအတိုင်း မျိုးရိုးမှ မွေးဖွားသူကို တင်ထား하였다။
Verse 28
अथ दीर्घेण कालेन प्राप्य सौकरवं तदा ॥ धनधान्यसमृद्ध्यादि प्रददौ तत्र माधवि ॥
ထို့နောက် အချိန်ကြာမြင့်ပြီးနောက် စောကရဝသို့ ရောက်လာသောအခါ၊ အို မာဓဝီ၊ ထိုနေရာ၌ ငွေကြေး၊ စပါးနှံနှင့် အခြားအရာများပါဝင်သော စည်းစိမ်ချမ်းသာကို ပေးအပ်하였다။
Verse 29
यत्र स्नातस्य यत्पुण्यं गतस्य च मृतस्य च ॥ यत्र यानि च तीर्थानि मम संस्थानसंस्थिताः ॥
ထိုနေရာ၌ ရေချိုးသူလည်း ကုသိုလ်ရ၊ ထိုသို့ သွားရောက်သူလည်း ကုသိုလ်ရ၊ ထိုနေရာ၌ သေဆုံးသူလည်း ထိုတူညီသော ကုသိုလ်ရ၏။ ထို့ပြင် ငါ၏ ကိုယ်ပိုင် အာဏာနယ်မြေ၌ တည်ရှိသော တီရ္ထ (သန့်ရှင်းရာ) များလည်း ရှိ၏—
Verse 30
एकाकी स्वपते तत्र यत्र कश्चिन्न पश्यति ॥ स तु दीर्घेण कालेन कलिङ्गकुलवर्ध्धनः ॥
ထိုနေရာ၌ သူသည် တစ်ယောက်တည်း အိပ်နေ၏၊ မည်သူမျှ မမြင်နိုင်သော နေရာ၌ ဖြစ်သည်။ သို့သော် အချိန်ကြာမြင့်လာသဖြင့် သူသည် ကလိင်္ဂ မျိုးရိုးကို တိုးပွားစေသူ ဖြစ်လာ하였다။
Verse 31
ततः स पद्मपत्राक्षः कलिङ्गानां जनाधिपः ॥ उवाच मधुरं वाक्यं काञ्चीराजसुतां तदा ॥
ထို့နောက် ပဒ్మရွက်ကဲ့သို့ မျက်လုံးရှိသော ကလိင်္ဂတို့၏ ပြည်သူအုပ်ချုပ်သူ မင်းသည် ထိုအခါ ကာဉ္စီမင်း၏ သမီးတော်အား ချိုမြိန်သော စကားကို ပြော하였다။
Verse 32
शृणु पुण्यं महाभागे मम क्षेत्रेषु सुन्दरि ॥ प्राप्नुवन्ति महाभागे गता सौकरवं प्रति ॥
နားထောင်ပါ၊ မဟာဘဂေ၊ လှပသောမိန်းမရေ၊ ငါ၏ သန့်ရှင်းသော က్షೇತ್ರများအကြောင်း ကုသိုလ်ပြည့်ဝသော အကြောင်းအရာကို; စောကရဝသို့ သွားသူတို့သည် အကျိုးဖလကို ရရှိကြသည်၊ အမြတ်တန်သူရေ။
Verse 33
सुतानजनयत्पञ्च आदित्यसमतेजसः ॥ एवं तु मानुषं लोकं मम मायाप्रमोहितम् ॥
သူသည် နေမင်းနှင့်တူသော တေဇောတောက်ပမှုရှိသည့် သားငါးယောက်ကို မွေးဖွားစေ하였다; ထို့ကြောင့် လူ့လောကသည် အမှန်တကယ် ငါ၏ မာယာကြောင့် မောဟဖြစ်၍ လမ်းလွဲနေသည်။
Verse 34
पूर्णं वर्षसहस्रं वै जीवितं मम सुन्दरि ॥ ब्रूहि तत्परमं गुह्यं यन्मया पूर्वपृच्छितम् ॥
ငါ၏ အသက်တမ်းသည် အမှန်တကယ် တစ်ထောင်နှစ် ပြည့်စုံသည်၊ လှပသောမိန်းမရေ; ငါက အရင်က မေးခဲ့သော အမြင့်ဆုံး လျှို့ဝှက်ချက်ကို ပြောပြပါ။
Verse 35
दश पूर्वापराश्चापि अपरे सप्त पञ्च च ॥ स्वर्गं गच्छन्ति पुरुषास्तेषां ये तत्र वै मृताः ॥
အရင်နှင့် နောက်အုပ်စုတို့မှ ဆယ်ယောက်၊ ထို့ပြင် အခြားသူများ—ခုနစ်နှင့် ငါးလည်းပါ—ထိုနေရာတွင် အမှန်တကယ် သေဆုံးသူ ယောကျာ်းတို့သည် ကောင်းကင်ဘုံသို့ သွားကြသည်။
Verse 36
आत्मकर्मसु संयुक्तं चक्रवत्परिवर्तते ॥ जातो जन्तुर्भवेद्बालो बालस्तु तरुणो भवेत् ॥
ကိုယ်ပိုင်ကံ(ကර්မ)နှင့် ချည်နှောင်ထားသော သတ္တဝါသည် ဘီးကဲ့သို့ လှည့်ပတ်နေသည်; မွေးဖွားပြီးနောက် ကလေးဖြစ်လာပြီး၊ ကလေးသည် အချိန်ကြာသော် လူငယ်ဖြစ်လာသည်။
Verse 37
ततो भर्त्तुर्वचः श्रुत्वा प्रहस्य रुचिरेक्षणा ॥ उभौ तौ चरणौ गृह्य राजानं वाक्यमब्रवीत् ॥
ထို့နောက် ခင်ပွန်း၏စကားကို ကြားသော် မျက်စိလှသော မိန်းမသည် ပြုံးရယ်၍၊ သူ၏ခြေတော်နှစ်ဖက်ကို ကိုင်ကာ မင်းကြီးအား စကားတော်ကို လျှောက်တင်하였다။
Verse 38
गमनादेव सुश्रोणि मुखस्य मम दर्शनात् ॥ सप्तजन्मान्तरे भद्रे जायते विपुले कुले ॥
အို ခါးလှသောသူမ၊ လာရုံသာနှင့် ငါ၏မျက်နှာကို မြင်ရုံသာဖြင့်၊ အို မင်္ဂလာရှိသောသူမ၊ လူတစ်ဦးသည် ခုနစ်ဘဝအပြီးတွင် ထင်ရှားသော မိသားစု၌ မွေးဖွားလာသည်။
Verse 39
तरुणो मध्यमं याति पश्चाद्याति जरां ततः ॥ बालो वै यानि कर्माणि करोत्यक्ष्ञानतः स्वयम् ॥
လူငယ်သည် အလယ်အရွယ်သို့ ရောက်ပြီးနောက် ထို့နောက် အိုမင်းခြင်းသို့ ဆက်လက်သွားသည်။ အမှန်တကယ် ကလေးက ပြုသော ကံကမ္မများသည် မသိနားမလည်မှုကြောင့် ကိုယ်တိုင် ပြုမိခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
Verse 40
एवमेतन्महाभाग यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ उपोष्य तु त्रिरात्रं त्वं पश्चाच्छ्रोष्यसि मानद ॥
အို မဟာကံကောင်းသူ၊ သင် ငါ့ကို မေးမြန်းသည့်အရာသည် ဤသို့ပင် ဖြစ်သည်။ သို့သော် အို ဂုဏ်ပြုသူ၊ သင် သုံးည အစာရှောင်ပြီးနောက် ထိုအကြောင်းကို ကြားရလိမ့်မည်။
Verse 41
धनधान्यसमृद्धेषु रूपवान्गुणवान्शुचिः ॥ मद्भक्तश्चैव जायेत मम कर्मपरायणः ॥
ဓနနှင့် စပါးသီးနှံ ပေါများသော မိသားစုများတွင် လူတစ်ဦးသည် ရုပ်ရည်လှပ၍ သီလဂုဏ်ရှိကာ သန့်ရှင်းစွာ မွေးဖွားလာသည်။ ထို့ပြင် ငါ၏ဘက်တော်သားဖြစ်၍ ငါသတ်မှတ်ထားသော ကံကမ္မများကို ဆောင်ရွက်ရာတွင် အားထုတ်လေ့ရှိသည်။
Verse 42
न स लिप्यति पापेन एवमेतन्न संशयः ॥ ततः करिष्यतो राज्यं निष्कण्टकमनामयम्
သူသည် အပြစ်ကြောင့် မလိမ်းမကပ်—ဤအရာသည် သေချာကျပ်တည်း၊ သံသယမရှိ။ ထို့နောက် သူသည် အခက်အခဲကင်း (ဆူးကင်း)၍ ရောဂါကင်းသော နိုင်ငံတော်ကို အုပ်ချုပ်မည်။
Verse 43
बाढमित्येव तां राजा प्रत्युवाच यशस्विनि ॥ पद्मपत्रविशालाक्षि पूर्णचन्द्रनिभानने
ဘုရင်က သူမအား “ဘာဍမ်—အဲဒီအတိုင်းဖြစ်စေ” ဟု ပြန်ကြား하였다၊ အို ဂုဏ်သတင်းကြီးသော မိန်းမရေ။ အို ကြာပန်းရွက်ကဲ့သို့ ကျယ်ဝန်းသော မျက်လုံးရှိသူ၊ လပြည့်ကဲ့သို့ မျက်နှာရှိသူ။
Verse 44
एवं वै मानुषो भूत्वा अपराधविवर्जितः ॥ गमनं तस्य क्षेत्रस्य मरणं तत्र कारणम्
ဤသို့ပင်၊ လူအဖြစ် ဖြစ်လာပြီး အပြစ်လွန်ကဲမှုကင်းစင်သောအခါ၊ ထိုသန့်ရှင်းသော က္ෂೇತ್ರသို့ သွားရောက်ခြင်း—ထိုနေရာ၌ သေဆုံးခြင်း—ကို (ကတိပြုထားသော အကျိုး၏) အလုပ်ဖြစ်စေသော အကြောင်းရင်းဟု ဆိုထားသည်။
Verse 45
सप्तसप्ततिवर्षाणि ह्यतीतानि यशस्विनि ॥ अष्टसप्ततिके वर्षे एकान्ते तु नराधिपः
အို ဂုဏ်သတင်းကြီးသောသူမရေ၊ ခုနစ်ဆယ်ခုနစ်နှစ် အမှန်တကယ် ကုန်လွန်ပြီးပြီ။ ရှစ်ဆယ်မပြည့်သေးသော ခုနစ်ဆယ်ရှစ်နှစ်တွင် လူတို့၏ အရှင်ဘုရင်သည် တိတ်ဆိတ်သော တစ်ကိုယ်တည်းနေရာ၌ (နောက်တစ်ဆင့် ဆောင်ရွက်ရန်—အဓိပ္ပါယ်ပါ)။
Verse 46
यथा वदसि सुश्रोणि तथैव मम रोचते ॥ दन्तकाष्ठं समादाय द्वादशाङ्गुलमायतम्
“သင်ပြောသကဲ့သို့ပင်၊ အို သုရှ္ရောဏီ (တင်ပါးလှပသူ)၊ ထိုအတိုင်းပင် ငါ့အတွက်လည်း နှစ်သက်ဖွယ် ဖြစ်သည်။” ထို့နောက် သွားသန့်စင်ရန် သစ်တံ (ဒန္တကာဋ္ဌ) ကို ယူ၍ လက်ချောင်းအတိုင်းအတာ ဆယ့်နှစ်အင်္ဂုလ အရှည်ရှိသော (နောက်တစ်ဆင့် ပြင်ဆင်—အဓိပ္ပါယ်ပါ)။
Verse 47
ये मृतास्तस्य क्षेत्रस्य सौकरस्य प्रभावतः ॥ शङ्खचक्रगदापद्मधनुर्हस्ताश्चतुर्भुजाः
ထိုသန့်ရှင်းသောဒေသ၌ သေဆုံးသူတို့သည် စောကရ-က்ஷೇತ್ರ၏ အာနုဘော်ကြောင့် လက်လေးဖက်ရှိသူများအဖြစ် ဖြစ်ပေါ်လာ၍ လက်၌ သင်္ခ၊ စက္ကရ၊ ဂဒါ၊ ပဒ္မ နှင့် ဓနု (မြားတံ) ကို ကိုင်ဆောင်ကြသည်။
Verse 48
तमेव चिन्तयन्नर्थं मध्यसंस्थे दिवाकरे ॥ माधवस्य तु मासस्य शुक्लपक्षे तु द्वादशी
ထိုအကြောင်းအရာကိုပင် စိတ်တွင်တင်၍ စဉ်းစားနေစဉ်၊ နေမင်းသည် အလယ်လမ်းကြောင်း (နေ့လယ်) သို့ ရောက်ရှိသောအခါ၊ မာဓဝ မာသ၏ ရွှင်လင်းပက္ခ၌ ဒွာဒသီ တိထီနေ့တွင် (ဆက်လက်ပြုလုပ်သည်ဟု အဓိပ္ပါယ်ဆက်)။
Verse 49
स्नात्वा सङ्कल्पयामास त्रिरात्रं नियमाविन्वितौ ॥ उपोष्य तौ त्रिरात्रं तु विधिना नियमाविन्वितौ
ရေချိုးသန့်စင်ပြီးနောက် သူတို့သည် သုံးညတာ နိယမအကျင့်အတွက် သင်္ကల్ప (ဆုံးဖြတ်ကတိ) ကို ချမှတ်ကာ ထိန်းချုပ်မှုနှင့်ပြည့်စုံခဲ့သည်။ သုံးညတာ အစာရှောင်၍ သတ်မှတ်ထားသော နည်းလမ်းအတိုင်း နိယမများဖြင့် စည်းကမ်းတကျ လိုက်နာခဲ့သည်။
Verse 50
त्यक्त्वा कलेवरं तूर्णं श्वेतद्वीपं प्रयान्ति ते ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे
ကိုယ်ခန္ဓာကို အမြန်စွန့်လွှတ်ပြီးနောက် သူတို့သည် ရှွေတဒွီပသို့ လျင်မြန်စွာ ထွက်ခွာသွားကြသည်။ ထို့ပြင် အခြားတစ်ခုကိုလည်း ငါပြောမည်—နားထောင်လော့၊ ဝသုန္ဓရာ (မြေမိခင်) ရေ။
Verse 51
बुद्धिः सम्पद्यते तस्य प्रियादर्शनलालसा ॥ कोऽर्च्यस्तत्किं व्रतं चास्या एषा स्वपिति निर्जने
သူ့အတွက် ဉာဏ်ပညာ ပေါ်ထွန်းလာပြီး ချစ်မြတ်နိုးသူကို တွေ့မြင်လိုသည့် ဆန္ဒပြင်းပြမှုနှင့် တွဲဖက်လာသည်။ “ဘယ်သူကို ပူဇော်ရမည်နည်း။ ထိုအကျင့်သည် အဘယ်နည်း၊ ထို့အပြင် သူမနှင့်ဆိုင်သော ဝရတ (ကတိသစ္စာ) သည် မည်သို့နည်း။ သူမသည် ဒီမှာ တိတ်ဆိတ်ရာ၌ အိပ်နေသည်။”
Verse 52
ततः स्नातौ शुची क्षौमे परिधाय तु वाससी ॥ प्रणम्य भूषितौ विष्णुं दम्पती तदनन्तरम्
ထို့နောက် ရေချိုးသန့်စင်ပြီး သန့်ရှင်းသော လင်နင်အဝတ်အစားကို ဝတ်ဆင်ကာ အလှဆင်ထားသော လင်မယားနှစ်ဦးသည် ချက်ချင်းနောက်တစ်ခါတည်း ဗိဿဏုဘုရားအား ဦးချကန်တော့하였다။
Verse 53
तीर्थेषु तेषु स्नातश्च यां प्राप्नोति परां गतिम् ॥ चक्रतीर्थं महाभागे यत्र चक्रं प्रतिष्ठितम्
ထိုတီရ္ထများတွင် ရေချိုးလျှင် လူသည် အမြင့်မြတ်ဆုံးသော ဂတိကို ရရှိသည်။ အို မဟာဘဂေ၊ “စက္ကတီရ္ထ” ဟူသောနေရာရှိ၍ ထိုနေရာတွင် စက္က (သုဒർശန) ကို ပရတိဋ္ဌာနထားသည်။
Verse 54
न सुप्ताया व्रतं किञ्चिद्दृश्यते धर्मसंचयः ॥ न च विष्णुकृतं कर्म न चैवेश्वरचोदितम्
အိပ်ပျော်နေသူ (မသတိရှိသူ) အတွက် ဗြတတစ်စုံတစ်ရာသည် ဓမ္မစုဆောင်းမှုအဖြစ် အကျိုးရှိသည်ဟု မမြင်ရ; ထိုသည် ဗိဿဏုအတွက် ပြုသော ကမ္မမဟုတ်သကဲ့သို့၊ အရှင်ဘုရား၏ အမိန့်တော်ဖြင့် ခိုင်းစေသောအလုပ်လည်း မဟုတ်။
Verse 55
ततः सा सुन्दरी भूषां समुत्तार्य शुभेक्षणा ॥ मह्यं निवेदयामास प्रोवाच च जनेश्वरम्
ထို့နောက် မျက်စိအလှကောင်းမြတ်သော အလှပမိန်းမသည် အလှဆင်ပစ္စည်းကို မြှောက်ယူကာ ကျွန်ုပ်ထံ တင်ပြပူဇော်ပြီး လူတို့၏အရှင် (မင်း) ထံသို့လည်း ပြောကြား하였다။
Verse 56
वैशाख द्वादशीं प्राप्य स्नायाद्यो विधिपूर्वकम् ॥ दशवर्षसहस्राणि दश वर्षशतानि च
ဝိုင်သာခ လတွင် ဒွာဒသီ (လဆန်း/လဆုတ် ၁၂ ရက်) ရောက်သော်၊ နည်းလမ်းတကျ ရေချိုးသူသည် နှစ်တစ်သောင်းနှင့် ထပ်မံ နှစ်တစ်ထောင်တိုင်အောင် အကျိုးပုဏ္ဏာ ရရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။
Verse 57
न तत्र एष विद्येत यश्चरेद्व्रतमीदृशम् ॥ बार्हस्पत्येषु धर्मेषु याम्येषु च न विद्यते
ထိုနေရာ၌ (အခြားနေရာများ၌) ဤသို့သော ဝရတကို ကျင့်သုံးသူ မည်သူမျှ မတွေ့ရ; ဗြဟ္စပတိနှင့် ဆက်စပ်သည့် ဓမ္မများတွင်လည်း မရှိ၊ ယမနှင့် ဆက်စပ်သည့် ဓမ္မများတွင်လည်း မရှိ။
Verse 58
उवाच मधुरं वाक्यं कलिङ्गाधिपतिं तथा ॥ सृगाली पूर्वमेवाहं तिर्यग्योनिव्यवस्थिताः
သူမသည် ကလိင်္ဂ၏ အုပ်စိုးရှင်အား ချိုမြိန်သော စကားကို ပြော하였다— “အရင်က အမှန်တကယ် ငါသည် စရိဂါလီ (မိကျားခွေး) ဖြစ်၍ တိရစ္ဆာန်ယိုးနီ (တိရျဂ်-ယိုးနီ) မွေးဖွားမှု၌ နေထိုင်ခဲ့သည်။”
Verse 59
धनधान्यसमृद्धो हि जायते विपुले कुले ॥ मद्भक्तश्चापि जायेत मम कर्मपरायणः
အမှန်တကယ် လူသည် ကြီးမြတ်၍ ဂုဏ်သိက္ခာရှိသော မျိုးရိုးအိမ်ထောင်၌ မွေးဖွားကာ ငွေကြေးနှင့် စပါးသီးနှံတို့ဖြင့် ပြည့်စုံချမ်းသာလာသည်; ထို့ပြင် ငါ၏ ဘက္တ (ကိုးကွယ်သူ) အဖြစ်လည်း မွေးဖွားကာ ငါညွှန်ကြားသော ကర్మ (တာဝန်) များ၌ အာရုံစိုက်တည်ကြည်၏။
Verse 60
न एष विद्यते तत्र सुप्ता चरति यद्व्रतम् ॥ भुक्त्वा तु कामभोगानि भुक्त्वा तु पिशितोदनम्
ထိုနေရာ၌ ဤသို့ မရှိ— အိပ်ပျော်နေသူက ဝရတကို ကျင့်သုံးသည်ဟူ၍; ထို့ပြင် ကာမဘောဂများကို ခံစားပြီးနောက်၊ အသားနှင့် ထမင်း (ပိသိတ-အိုဒန) ကို စားပြီးနောက် ဝရတကို ထိန်းသိမ်းသည်ဟူသည်လည်း မကိုက်ညီ။
Verse 61
विद्धास्मि सोमदत्तेन बाणेन मृगलीप्सुना ॥ एतं शिरसि मे राजन्पश्य बाणं सुसंस्कृतम्
“မိဂလီကို လိုလား၍ အမဲလိုက်သူ ဆိုမဒတ္တ၏ မြားဖြင့် ငါ ထိုးဖောက်ခံရပြီ။ အို မင်းကြီး၊ ကြည့်ပါ—ကောင်းစွာ ပြုလုပ်ထားသော ဤမြားသည် ငါ၏ ခေါင်း၌ စိုက်နေသည်။”
Verse 62
अपराधं वर्जयति दीक्षितश्चैव जायते ॥ भूत्वा वै मानुषस्तत्र तीर्थे संसारसागरम्
(သူသည်) အပြစ်အမှားကို စွန့်လွှတ်၍ အမှန်တကယ် ဒိက္ခိတ (dīkṣita—သန့်ရှင်းသည့် အဘိသေကခံ) ဖြစ်လာသည်; ထိုနေရာရှိ တီရ္ထ (tīrtha) သန့်မြတ်သော ကူးကန်တွင် လူဘဝဖြစ်ကာ သံသရာပင်လယ်ကို ကူးမြောက်သည်။
Verse 63
ताम्बूलं रक्तवस्त्रं तु सुसूक्ष्मे पट्टवाससी ॥ सुगन्धैर्भूषिता गात्रे सर्वरत्नसमायुता
(သူမတွင်) တမ္ဗူလ (ကွမ်း) နှင့် အနီရောင် ဝတ်စုံရှိ၍; (သူမသည်) အလွန်နူးညံ့သည့် ပတ္တဝါသ (ပိုးထည်) ကို ဝတ်ဆင်ထားသည်; ကိုယ်ခန္ဓာကို အနံ့သာများဖြင့် အလှဆင်ကာ ရတနာမျိုးစုံဖြင့် ပြည့်စုံသည်။
Verse 64
यस्य दोषेण मेऽप्येषा रुजा शिरसि संस्थिता ॥ काञ्चीराजकुले जन्म पित्रा दत्ता तव प्रिया
မည်သူ၏ အပြစ်ကြောင့်ပင် ငါ့အတွက်လည်း ဤနာကျင်မှုသည် ခေါင်း၌ တည်နေပြီ။ (သူမသည်) ကာဉ္စီ၏ ရာဇဝင်္သတွင် မွေးဖွားသူ; ဖခင်က ပေးအပ်ထားသဖြင့် သူမသည် သင်၏ ချစ်သူဖြစ်သည်။
Verse 65
तीर्त्वा चक्रगदाशङ्खपद्मपाणिश्चतुर्भुजः ॥ मम रूपधरः श्रीमान्मम लोके महीयते
ကူးမြောက်ပြီးနောက်၊ လက်လေးဖက်ရှိ၍ လက်ထဲတွင် စက်ရ (cakra)၊ ဂဒါ (gadā)၊ သင်္ခ (śaṅkha) နှင့် ပဒ္မ (padma) ကို ကိုင်ဆောင်သူ—ငါ၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ဆောင်ယူသော ထိုသီရိမန်သည် ငါ၏ လောက၌ ချီးမြှောက်ကာ ဂုဏ်ပြုခံရသည်။
Verse 66
मम कान्ता विशालाक्षी किमत्र चरते व्रतम् ॥ कुप्येतापि तु सन्तुष्टा प्रिया मे कमलेक्षणा
ငါ၏ ချစ်သူမ၊ မျက်လုံးကျယ်ဝန်းသူ—ဤနေရာ၌ မည်သည့် ဝရတ (vrata) ကို ကျင့်ဆောင်နေသနည်း? ဒေါသထွက်သော်လည်း သူမသည် သဘောနှစ်သက်မှုရှိနေတတ်သည်; ငါ၏ ချစ်သူမသည် ကြာပန်းမျက်လုံးရှိသူဖြစ်သည်။
Verse 67
क्षेत्रप्रभावान्मे सैषा जाता सिद्धिर्नमोऽस्तु ते ॥ स ततः पद्मपत्राक्षः कलिङ्गानां जनाधिपः
ဤသန့်ရှင်းသော က္ෂೇತ್ರ၏ အာနုဘော်ကြောင့် ငါ့အတွက် ဤစိဒ္ဓိ (siddhi) ပေါ်ထွန်းလာသည်—သင့်အား နမസ്കာရ။ ထို့နောက် ကြာရွက်မျက်စိရှိသူသည် ကလိင်္ဂတို့၏ အုပ်စိုးရှင် ဖြစ်လာ하였다။
Verse 68
चक्रतीर्थे विशालाक्षि मरणे कृतकृत्यतः ॥ एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य श्रोतुकामा वसुन्धरा
စက္ကရတီရ္ထ၌၊ မျက်လုံးကျယ်သူမ၊ သေချိန်တွင် လူသည် ‘ကృతကೃತ்ய’—လုပ်သင့်သမျှကို ပြီးစီးသူ—ဖြစ်လာသည်။ သူ၏စကားကို ကြားသော် ဝသုန္ဓရာ (မြေမိခင်) သည် ထပ်မံကြားလိုစိတ် ဖြစ်ပေါ်လာ하였다။
Verse 69
अवश्यमेव द्रष्टव्या कीदृशं चरति व्रतम् ॥ किन्नरैः सुप्रलक्ष्येत वशीकरणमुत्तमम्
သူမကို မဖြစ်မနေ တွေ့မြင်ရမည်—သူမသည် မည်သို့သော ဝရတ (vrata) ကို ကျင့်သနည်း? ကိန္နရတို့က ထိုအရာကို အထူးကောင်းမွန်သော ဝသီကရဏ (vaśīkaraṇa) —အာဏာသက်ရောက်စေခြင်း—ဟု ထင်ရှားစွာ ခွဲခြားသိမြင်မည်။
Verse 70
श्रुत्वा राजा प्रियां वाक्यं प्रत्युवाच स्मृतिङ्गतः ॥ अहं गृध्रो महाभागे तेनैव वनचारिणा
ချစ်သူ၏စကားကို ကြားပြီး သတိရမှု ပေါ်လာသဖြင့် မင်းကြီးက ပြန်ဆိုသည်—“ကံကောင်းမြတ်သူမ၊ ငါသည် ဂဓ္ဓ (vulture) ဖြစ်သည်—ထိုတောနေသူတစ်ဦးတည်းကြောင့်…”
Verse 71
शिरस्यञ्जलिमाधाय श्लक्ष्णमेतदुवाच ह ॥ तत्र सौकरवे तीर्थे चन्द्रमास्त्वामतोषयत्
ဦးခေါင်းပေါ်တွင် လက်အုပ်ချီ၍ သူသည် ဤနူးညံ့သောစကားကို ဆို하였다။ ထိုနေရာ၊ သောကရဝတီရ္ထ၌၊ စန္ဒ్రమာ (လ) သည် သင့်ကို အမှန်တကယ် ကျေနပ်ပူဇော်/နှစ်သက်စေ하였다။
Verse 72
अथ योगीश्वरी भूत्वा यत्र गच्छति रोचते ॥ अथवा चान्यसंसृष्टा कामरोगेण चावृता
ထို့နောက် ယောဂသိဒ္ဓိ၏ အရှင်မဖြစ်လာ၍ မည်သည့်နေရာသို့ သွားသော်လည်း လှပနှစ်သက်ဖွယ် ပေါ်ထွန်းသည်။ သို့မဟုတ် အခြားသူနှင့် ပတ်သက်ရောယှက်မိလျှင် ကာမရောဂါ၏ ဝေဒနာဖြင့် ဖုံးလွှမ်းခံရသည်။
Verse 73
सोमदत्तेन बाणेन एकेनैव निपातितः ॥ ततो जातोऽस्म्यहं भद्रे कलिङ्गानां जनाधिपः
ဆိုမဒတ္တ၏ မြားတစ်စင်းတည်းဖြင့် ငါသည် လဲကျသွားခဲ့သည်။ ထို့နောက် အို မင်္ဂလာရှိသော မိန်းမရေ၊ ငါသည် ကလိင်္ဂတို့၏ ပြည်သူအရှင်—ဘုရင်—ဖြစ်လာခဲ့သည်။
Verse 74
एतदाचक्ष्व तत्त्वेन परं कौतूहलं हि मे ॥ वसुधाया वचः श्रुत्वा विष्णुर्मायाकरण्डकः
ဤအကြောင်းကို သစ္စာတရားအတိုင်း ငါ့အား ပြောပြပါ၊ အကြောင်းမူကား ငါ၏ စူးစမ်းလိုစိတ်သည် အလွန်ကြီးမားသည်။ ဝသုဓာ (မြေမိခင်) ၏ စကားကို ကြားပြီးနောက် ‘မာယာ၏ သေတ္တာ’ ဟု ခေါ်ဆိုခံရသော ဗိဿဏုသည်…
Verse 75
एवं चिन्तयतस्तस्य अस्तं प्राप्तो दिवाकरः ॥ संवृत्ता रजनी सुभ्रूः सर्वसार्थसुखावहा
ဤသို့ စဉ်းစားနေစဉ် နေမင်းသည် အနောက်သို့ ဝင်ရောက်လေ၏။ ထို့နောက် အို လှပသော မျက်ခုံးရှိသူမရေ၊ ညဉ့်အခါ ရောက်လာ၍ စုဝေးနေသော အဖွဲ့အစည်းအားလုံးအတွက် သက်သာချမ်းသာမှုကို ဆောင်ကြဉ်းပေးလေ၏။
Verse 76
जातोऽस्मि परमा व्युष्टिः प्राप्तं राज्यं मया महत् ॥ सिद्धिर्लब्धा वरारोहे मया सर्वाङ्गसुन्दरी
ငါသည် အမြင့်မြတ်ဆုံး အရုဏ်ဦး—ကြီးမားသော ပြန်လည်ထွန်းလင်းမှု—ကို ရရှိခဲ့သည်။ ငါ့အားဖြင့် မဟာနိုင်ငံတော်ကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်။ အို လှပသော တင်ပါးရှိသူမရေ၊ ငါသည် စိဒ္ဓိ (အောင်မြင်မှု) ကို ရရှိခဲ့ပြီ—အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းတိုင်း လှပသောသူမ။
Verse 77
उवाच वाक्यं मेदिन्याः मेषदुन्दुभिनिःस्वनः ॥ शृणु भूमे प्रयत्नेन कथ्यमानं मयानघे
မေဿဒုန္ဒုဘိနိသွန သည် မေဒိနီ (မြေမိခင်) ထံသို့ မိန့်ကြားသည်– “အပြစ်ကင်းသော ဘူမိယေ၊ ငါပြောကြားသမျှကို ကြိုးစား၍ အာရုံစိုက်ကာ နားထောင်လော့”။
Verse 78
ततो रात्र्यां व्यतीतायां प्रभातसमये शुभे ॥ पठन्ति मागधा बन्दिसूता वैतालिकास्तथा
ထို့နောက် ညကာလ ကုန်လွန်ပြီး မင်္ဂလာရှိသော မနက်အရုဏ်ချိန်တွင် မာဂဓများ၊ ဘန္ဒီ-ဆူတ (သီချင်းဆိုသူနှင့် ကြေညာသူ) များနှင့် ဝೈတාලိကများက ချီးမွမ်းသံများကို ရွတ်ဆိုကြသည်။
Verse 79
अकामपतितेनापि पश्य क्षेत्रस्य वै फलम् ॥ ये च भागवतश्रेष्ठा ये च नारायणप्रियाः
မရည်ရွယ်ဘဲ ထိုနေရာသို့ ကျရောက်သွားသူတောင် ဤသန့်ရှင်းသော က్షೇತ್ರ၏ အကျိုးကို ကြည့်လော့။ ၎င်းသည် ဘာဂဝတတို့အနက် အမြတ်ဆုံးသူများနှင့် နာရာယဏကို ချစ်မြတ်နိုးသော ဘက္တများကို အကျိုးပြုသည်။
Verse 80
तस्य वै कारणं येन तेन चाराधितोऽस्म्यहम् ॥ तस्य प्रीतोऽस्म्यहं देवि विशुद्धेनान्तरात्मना
ထိုအကြောင်းကြောင့်ပင်—သူက ထိုနည်းအတိုင်း—ငါကို အာရాధနာပြုခဲ့သည်။ ဟေ ဒေဝီ၊ သူ၏ သန့်စင်သော အတွင်းအတ္တကြောင့် ငါသည် ပျော်ရွှင်နှစ်သက်၏။
Verse 81
शङ्खदुन्दुभिनादैश्च बोधितो वसुधाधिपः ॥ सर्वलोकहितार्थाय उदिते च दिवाकरे
ရှင်ခါးနှင့် ဒုန္ဒုဘီသံများကြောင့် နိုးထလာသော မြေပြင်၏ အရှင် (ဘုရင်) သည် ထလာ၏။ နေထွက်ပြီးနောက်တွင်လည်း လူလောကအားလုံး၏ အကျိုးအတွက် လုပ်ဆောင်하였다။
Verse 82
पौरजानपदाः सर्वे श्रुत्वा तु तदनन्तरम्॥ लाभालाभौ परित्यज्य सर्वकर्माण्यकारयन्॥
ထို့နောက် မြို့သူမြို့သားနှင့် ကျေးလက်ဒေသနေသူ အားလုံးသည် ထိုအကြောင်းကို ကြားသိပြီးနောက် အမြတ်အရှုံးအတွေးကို စွန့်လွှတ်ကာ သတ်မှတ်ထားသော လုပ်ငန်းကိစ္စအားလုံးကို ဆောင်ရွက်စေ하였다။
Verse 83
मां स द्रष्टुं न शक्नोति मम तेजःप्रमोहितः॥ ततो निमीलिताक्षेण कृत्वा शिरसि चाञ्जलिम्॥
သူသည် ကျွန်ုပ်၏ တေဇောရောင်ခြည်ကြောင့် မောဟဖြစ်၍ ကျွန်ုပ်ကို မကြည့်နိုင်; ထို့ကြောင့် မျက်စိပိတ်ကာ လက်အုပ်ချီ၍ ခေါင်းပေါ်တင်ပြီး ရိုသေစွာ နမස්ကာရ ပြု하였다။
Verse 84
स्नातस्तु विधिना सोऽथ क्षौमाभ्यामुपसंवृतः॥ भूत्वा चोत्सारयामास आज्ञां दत्त्वा यथोचितम्॥
ထို့နောက် သူသည် စည်းကမ်းအတိုင်း ရေချိုးပြီး လင်နင်အဝတ် (ခ္ရှောမ) ကို ဝတ်ဆင်ကာ သင့်လျော်သကဲ့သို့ အမိန့်ညွှန်ကြားချက်များ ပေး၍ ကိစ္စရပ်များကို စနစ်တကျ စီမံခန့်ခွဲ하였다။
Verse 85
सर्वे शङ्खधराश्चैव सर्वे चायुधसंयुताः। ताः स्त्रियश्च वरारोहे स्तुतिमन्या महौजसः॥
အားလုံးသည် သင်္ခ (ခရုခွံ) ကို ကိုင်ဆောင်သူများဖြစ်ပြီး အားလုံးလည်း လက်နက်အပြည့်အစုံ တပ်ဆင်ထားကြသည်။ ထိုမိန်းမများ—အို လှပသောတင်ပါးရှင်—သည် စတုတိ (ချီးမွမ်း) တွင် စိတ်တည်ကာ မဟာအားမာန်ရှိကြသည်။
Verse 86
न शक्नोति तथा वक्तुं भीरुः सन्त्रस्तलोचनः॥ एवमेतद्विचेष्टन्तं ब्राह्मणानामपीश्वरम्॥
သူသည် ထိုသို့ မပြောနိုင်—ကြောက်ရွံ့သူဖြစ်၍ ကြောက်လန့်ကာ မျက်လုံးများ တုန်ယင်နေသည်။ ဤသို့ပင် သူ၏ အပြုအမူကို မြင်ရသည်၊ ဘြာဟ္မဏများအတွင်း၌ပင် အရှင်တစ်ပါးကဲ့သို့ ဖြစ်သော်လည်း။
Verse 87
व्रतस्थं यः स्पृशेन्मां तु नारी पुरुष एव च॥ धर्मयुक्तेन दण्डेन मम वध्यो भवेत् तु सः॥
ငါသည် ဝရတ (vrata) ကို ထိန်းသိမ်းနေစဉ် ငါ့ကို ထိတွေ့သူ မည်သူမဆို—မိန်းမဖြစ်စေ ယောက်ျားဖြစ်စေ—ဓမ္မနှင့်ကိုက်ညီသော ဒဏ်ဖြင့် ငါ၏ဆုံးဖြတ်ချက်အရ ဒဏ်ခံရမည်။
Verse 88
श्वेतद्वीपे प्रमोदन्ते सर्वभोगसमन्विताः॥ एवं ते कथितं भूमे व्युष्टिः सौकरवे महत्॥
ရှွေတဒွီပ၌ သူတို့သည် အပျော်အပါး အစုံအလင်ဖြင့် ပြည့်စုံကာ ဝမ်းမြောက်ပျော်ရွှင်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် အို မြေမိခင်၊ ဆောက်ကရဝ (Saukarava) နှင့်ပတ်သက်သော မဟာအကြောင်းအရာကို သင်အား ပြောကြားပြီးပြီ။
Verse 89
वाणीं सूक्ष्मां समादाय स सोमो चोदितो मया॥ किं वा फलं समुद्धिश्य तप्यसे सुमहत्तपः॥
အသံနူးညံ့သိမ်မွေ့ကို ခံယူ၍ ငါက လှုံ့ဆော်ထားသော ဆိုမ (Soma) က ပြောသည်—“မည်သည့်အကျိုးရလဒ်အတွက်၊ မည်သည့်ဖလကို ရည်မှန်း၍ သင်သည် ဤအလွန်ကြီးမားသော တပ (tapas) ကို ကျင့်သုံးနေသနည်း?”
Verse 90
एवमाज्ञापयित्वा तु कालिङ्गो नृपतिः किल॥ गतश्च त्वरया धीमान् प्रविष्टस्तत्र सुव्रते॥
ဤသို့ အမိန့်ပေးပြီးနောက် ကလိင်္ဂ မင်းကြီးသည် အလျင်အမြန် ထွက်ခွာသွားသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဉာဏ်ပညာရှိသူသည် ထိုနေရာသို့ ဝင်ရောက်သွား၏—အို သုဝရတေ (ကောင်းမြတ်သော ဝရတရှိသူ)။
Verse 91
अकामपतिताश्चैव श्वेतद्वीपमुपागताः॥ य एतेन विधानेन वासं तीर्थे तु कारयेत्॥
သူတို့လည်း မရည်ရွယ်ဘဲ ထိုနေရာ၌ ကျရောက်သွားပြီး ရှွေတဒွီပသို့ ရောက်ရှိကြသည်။ ဤသတ်မှတ်ထားသော နည်းလမ်းအတိုင်း တီရ္ထ (tīrtha) တွင် နေထိုင်မှုကို စီစဉ်သူ မည်သူမဆို…
Verse 92
ब्रूहि तत्त्वेन मे सोम यत्ते मनति वर्तते ॥ सर्वं सम्पादयिष्यामि त्वत्प्रसादान्न संशयः ॥
အို သောမ၊ အမှန်တရားအတိုင်း ငါ့အား ပြောပါ—သင်၏ စိတ်ထဲ၌ မည်သို့သော အကြံရှိနေသနည်း။ သင်၏ ကရုဏာတော်ကြောင့် ငါသည် အရာအားလုံးကို ပြီးမြောက်စေမည်—သံသယမရှိ။
Verse 93
मरणं च विशालाक्षि श्वेतद्वीपं च गच्छति ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥
ထို့ပြင် အို မျက်လုံးကျယ်သောသူမ၊ သေခြင်းတရားသည်လည်း ရွှေတဒွီပ (Śvetadvīpa) သို့ သွား၏။ ထပ်မံ၍ ငါသည် အခြားအကြောင်းတစ်ရပ်ကို ပြောမည်—အို ဝသုန္ဓရာ၊ နားထောင်လော့။
Verse 94
मम वाक्यं ततः श्रुत्वा ग्रहाणां प्रवरेश्वरः ॥ उवाच मधुरं वाक्यं सोमतीर्थमवस्थितः ॥
ငါ၏ စကားကို ကြားပြီးနောက်၊ ဂြိုဟ်တို့၏ ဒေဝတားများအနက် အမြတ်ဆုံး အရှင်သည် သောမတီရ္ထ (Somatīrtha) တွင် တည်နေစဉ် ချိုမြိန်သော စကားကို ဆို၏။
Verse 95
पर्यङ्कस्य तले तत्र राजा दर्शनलालसः ॥ विलोक्य तां वरारोहां ततश्चिन्तापरायणाम् ॥ ततः कमलपत्राक्षी वेदनायासपीडिता ॥ रुजार्ता रुरुदे तत्र शिरोवेदनताडिता ॥
ထိုနေရာ၌ အိပ်ရာခင်းအောက်တွင်၊ မြင်တွေ့လိုစိတ်ပြင်းသော မင်းသည် စိုးရိမ်ပူပန်မှုတွင် နစ်မြုပ်နေသော မြင့်မြတ်သည့် မိန်းမကို ကြည့်မြင်၏။ ထို့နောက် ကြာပန်းရွက်ကဲ့သို့ မျက်လုံးရှိသော ထိုမိန်းမသည် နာကျင်မှုနှင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုကြောင့် ဖိစီးခံရ၍ ဒုက္ခဝေဒနာဖြင့် ကျပ်တည်းကာ ပြင်းထန်သော ခေါင်းကိုက်ဝေဒနာကြောင့် ထိုနေရာ၌ပင် ငိုကြွေးလေ၏။
Verse 96
स्नानादाखोटके तीर्थे यत्फलं समुपाश्नुते ॥ दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च ॥
အာခိုဋက တီရ္ထ (Ākhoṭaka tīrtha) တွင် သန့်စင်ရေချိုးခြင်းမှ ရရှိသော ကုသိုလ်ဖလသည် တစ်သောင်းနှစ်နှင့် ထို့ပြင် ရာနှစ်များအထိပါ တည်တံ့သည်ဟု ဆိုကြ၏။
Verse 97
भगवन् यदि तुष्टोऽसि मम चात्र गतः प्रभो ॥ योगनाथो जगच्छ्रेष्ठः सर्वयोगीश्वरेश्वरः ॥
အို ဘဂဝန်၊ သင်သည် ကျေနပ်တော်မူ၍ ကျွန်ုပ်အတွက် ဤနေရာသို့ ကြွလာတော်မူပါက၊ အို प्रभု—သင်သည် ယောဂ၏ နာထ၊ လောက၌ အမြတ်ဆုံး၊ ယောဂီတို့၏ အရှင်များအပေါ် အမြင့်ဆုံး အရှင်တော် ဖြစ်တော်မူ၏။
Verse 98
किं मया तु कृतं कर्म पूर्वमेव सुदुष्करम् ॥ येनाहमीदृशीं प्राप्ता दशां पुण्यपरिक्षयात् ॥
အရင်က ကျွန်ုပ်သည် အလွန်ခက်ခဲသော ကర్మ အဘယ်အရာကို ပြုခဲ့သနည်း၊ ထိုကြောင့်ပင် ပုဏ္ဏ (ကုသိုလ်) ကုန်ခမ်းသဖြင့် ကျွန်ုပ်သည် ဤသို့သော အခြေအနေသို့ ရောက်လာရသနည်း။
Verse 99
नन्दनं समवाश्रित्य मोदन्ते चैव सर्वदा ॥ ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टो जायते विपुले कुले ॥
နန္ဒန (ကောင်းကင်ဥယျာဉ်) ကို အားကိုး၍ သူတို့သည် အမြဲပျော်ရွှင်ကြ၏။ ထို့နောက် ကောင်းကင်မှ ကျဆင်းသွားလျှင် ကြီးမားဂုဏ်သိက္ခာရှိသော မျိုးရိုးအိမ်ထောင်၌ မွေးဖွားလာ၏။
Verse 100
यावल्लोका धरिष्यन्ति तावत्त्वयि जनार्दन ॥ अतुला त्वयि मे भक्तिर्भवेन्नित्यं सुनिश्चला ॥
အို ဇနာရ္ဒန၊ လောကများ တည်တံ့နေသမျှကာလပတ်လုံး သင့်အပေါ် ကျွန်ုပ်၏ ဘက္တိသည် မနှိုင်းယှဉ်နိုင်အောင် ဖြစ်ပါစေ—အမြဲတမ်း၊ ခိုင်မာ၍ မလှုပ်မယှက် ဖြစ်ပါစေ။
Verse 101
भर्त्ता च मां न जानाति क्लिश्यमानामनाथवत् ॥ अथ मां किं कथं भर्त्ता मन्यते स्वजनोऽपि वा ॥
ကျွန်ုပ်၏ ခင်ပွန်းသည် ကျွန်ုပ်ကို မသိမမှတ်၊ ကာကွယ်သူမဲ့သူကဲ့သို့ ကျွန်ုပ်သည် ဆင်းရဲနေရ၏။ ထို့ကြောင့် ခင်ပွန်းသည် ကျွန်ုပ်ကို ဘာ—ဘယ်လို—ထင်မြင်သနည်း၊ သို့မဟုတ် ကိုယ့်မိသားစုတောင်လား။
Verse 102
मद्भक्तश्चैव जायेत एवमेतन्न संशयः॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि स्नातो गृध्रवटे नरः
သူသည် အမှန်တကယ် ငါ၏ ဘက္တ (ကိုးကွယ်သူ) ဖြစ်လာမည်—ဤအပေါ် သံသယမရှိ။ ထို့ပြင် နောက်ထပ်တစ်ခုကို ငါဆိုမည်—ဂೃဓ္ရဝટ (Gṛdhravaṭa) တွင် သန့်စင်ရေချိုးသော လူသည်…
Verse 103
यच्चापि मम तद्रूपं त्वया संस्थापितं प्रभो॥ सप्तद्वीपेषु दृश्येत तत्र तत्रैव संस्थितम्
ထို့ပြင် သင်က စိုက်ထူတည်ထားသော ငါ၏ ထိုရূপတော်ကိုလည်း၊ အို ပရဘု—ဒွီပ ခုနှစ်ခုလုံးတွင် မြင်တွေ့နိုင်စေ၍ ထိုထိုနေရာများ၌ပင် တည်ရှိနေစေပါ။
Verse 104
कथये किं शयानाऽऽतु सखीनां शयने स्थिता॥ एवमत्र न युज्येत यन्मया परिचिन्तितम्
ငါဘာပြောရမလဲ? လဲလျောင်းနေစဉ်—မိတ်သဟာယမိန်းကလေးတို့၏ အိပ်ရာပေါ်၌ ရှိနေသော်လည်း—ငါစဉ်းစားထားသမျှသည် ဤနေရာ၌ ဤသဘောဖြင့် မသင့်တော်ပါ။
Verse 105
यत्फलं समवाप्नोति स्नानमात्रकृतोदकः॥ नववर्षसहस्राणि नववर्षशतानि च
ရေချိုးခြင်းသာ (သို့မဟုတ် ရေချိုးနှင့်ဆက်စပ်သော ရေအပ်နှံပူဇော်ခြင်းသာ) ဖြင့် ရရှိသော အကျိုးဖလသည် နှစ်ကိုးထောင်နှင့် တစ်ဖန် နှစ်ကိုးရာအထိ ဖြစ်သည်။
Verse 106
सोम इत्येव यज्ञेषु पिबन्तु मम ब्राह्मणाः॥ गतिः पारमिका तेषां दिव्या विष्णो भवेद्यथा
ယဇ్ఞများတွင် ငါ၏ ဘြာဟ္မဏတို့သည် ‘ဆိုမ’ ဟုသာ ဆိုကာ သောက်ကြစေ။ ထိုသူတို့၏ အမြင့်ဆုံး ကတိ (သွားရာလမ်း) သည် ဒိဗ္ဗဖြစ်လာမည်—ဗိဿဏု၏ ကတိကဲ့သို့။
Verse 107
किंच वात्मनि दुःखस्य सर्वमेतच्च युज्यते॥ किंच मां वक्ष्यते भर्त्ता किं च मामितरे जनाः
ထို့ပြင်၊ ငါ့ကိုယ်ပိုင်ဒုက္ခရှေ့တွင် ဤအရာအားလုံးသည် မည်သို့သင့်လျော်နိုင်မည်နည်း။ ထို့အပြင် ငါ့ခင်ပွန်းသည် ငါ့အား မည်သို့ဆိုမည်နည်း—အခြားသူများကလည်း မည်သို့ပြောမည်နည်း။
Verse 108
इन्द्रलोकं समासाद्य मोदते निर्जरैः सह॥ इन्द्रलोकात्परिभ्रष्टो मम तीर्थप्रभावतः
အင်္ဒြလောကသို့ ရောက်ရှိပြီးနောက် အမတဒေဝတို့နှင့်အတူ ပျော်ရွှင်မြူးတူး၏; သို့သော် ငါ၏ တီရ္ထ၏ အာနုဘော်ကြောင့် အင်္ဒြလောကမှ ပြန်လည်ကျဆင်းသွား၏။
Verse 109
अधर्मे च न मे बुद्धिर्भवेद्विष्णो कदाचन। पतित्वं चाथ गच्छेयमोषधीनां तथा कुरु
အို ဗိဿဏု၊ ငါ၏ ဉာဏ်သည် မည်သည့်အခါမျှ အဓမ္မသို့ မလှည့်မယ့်အောင် ဖြစ်ပါစေ။ ထို့ပြင် ငါသည် ပျက်စီးနိမ့်ကျသော အခြေအနေသို့ မကျရောက်စေရန်—အိုဿဓီ (ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ) နှင့်ပတ်သက်၍ ထိုသို့ စီမံပေးပါ။
Verse 110
ततो ब्रूयामिदं वाक्यं यन्मे हृद्यवतिṣ्ठते॥ ततः प्रियावचः श्रुत्वा समुत्थाय ततो नृपः
ထို့နောက် ငါ၏နှလုံး၌ တည်မြဲနေသော စကားကို ငါပြောမည်။ ထို့နောက် ချစ်မြတ်နိုးဖွယ် စကားကို ကြားပြီးနောက် ဘုရင်သည် ထ၍ ရပ်တန့်လေ၏…
Verse 111
यत्त्वया पृच्छितं पूर्वं सर्वसंसारमोक्षणम्॥ ततो नारायणाच्छ्रुत्वा पृथिवी संहितव्रता
သင်က ယခင်က မေးမြန်းခဲ့သော အရာ—သံသရာမှ ပြည့်စုံသော လွတ်မြောက်ခြင်း—ကို နာရာယဏထံမှ ကြားနာပြီးနောက် ပෘထဝီသည် မိမိ၏ ဝရတ (သစ္စာကတိ/ကျင့်ဝတ်) တွင် တည်ကြည်ခိုင်မာလာ၏။
Verse 112
यदि तुष्टो महादेव आदिमध्यान्तवर्जितः ॥ मम चैव प्रियार्थाय एतन्मे दीयतां वरः ॥
အစ၊ အလယ်၊ အဆုံးတို့မှ ကင်းလွတ်သော မဟာဒေဝသည် စိတ်တော်ကျေနပ်ပါက၊ ကျွန်ုပ်အတွက် အလွန်ချစ်မြတ်နိုးသော အကြောင်းအရာကြောင့် ဤဗရကို ကျွန်ုပ်အား ပေးသနားတော်မူပါ။
Verse 113
दोरभ्यामालिङ्ग्य वै भार्यां वाक्यमेतदुवाच ह ॥ किमिदं भाषसे भद्रे आत्मानं न प्रशंससि ॥
လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် မိမိဇနီးကို ဖက်လှမ်းကာ သူက ဤသို့ဆို၏—“အေးမြသိမ်မွေ့သူရေ၊ ဘာကြောင့် ဒီလိုပြောနေတာလဲ။ ကိုယ့်ကိုယ်ကို မချီးမွမ်းသလဲ?”
Verse 114
उवाच मधुरं वाक्यं लोकनाथं जनार्दनम् ॥ केन कर्मविपाकेन तीर्थं पुनरवाप्यते ॥
သူမသည် လောကနာထ၊ ဇနာရ္ဒနအား ချိုမြိန်သောစကားဖြင့် မေးလေ၏—“မည်သည့်ကမ္မ၏ အကျိုးပေါက်ဖွားမှု (ကမ္မ-ဝိပါက) ကြောင့် တီရ္ထကို ပြန်လည်ရရှိနိုင်သနည်း?”
Verse 115
ततः सोमवचः श्रुत्वा तत्रैवान्तरहितोऽभवम् ॥ एवं तप्तं महाभागे तपः सोमेन निश्चयात् ॥
ထို့နောက် ဆိုမ၏ စကားကို ကြားပြီးနောက် ကျွန်ုပ်သည် ထိုနေရာ၌ပင် အန္တရာဓာန်သွားလေ၏။ အို မဟာဘဂါဝတီ၊ ဤသို့ဆိုမသည် အခိုင်အမာဆုံးဖြတ်ချက်ဖြင့် တပဿာကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
Verse 116
अशोच्या शोचिता या तु यच्च निन्दसि चात्मनि ॥ भिषजः किं न विद्यन्ते अष्टकर्मसमाहिताः ॥
“မစိုးရိမ်သင့်သူကိုပင် သင်က စိုးရိမ်နေပြီး၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုလည်း ပြစ်တင်နေသည်။ အရှ္ဌကမ္မ ဆေးပညာ၌ ကျွမ်းကျင်သော ဆရာဝန်များ မရှိကြသလော?”
Verse 117
स्नानं वा मरणं देव यथावद्वक्तुमर्हसि ॥ श्रीवराह उवाच ॥ शृणु देवि महाभागे पूर्वधर्मकृतो नराः ॥
“သန့်စင်ရန် ရေချိုးခြင်းဖြစ်စေ သေခြင်းဖြစ်စေ၊ အို ဘုရားသခင်၊ မှန်ကန်စွာ ရှင်းလင်းပြောကြားသင့်ပါသည်။” သီရိဝရာဟာ မိန့်တော်မူသည်– “နားထောင်လော့၊ အို ဒေဝီ မဟာဘဂါ—အတိတ်က ဓမ္မကံများကြောင့် ပုံသွင်းခံရသော လူတို့အကြောင်းကို ငါပြောမည်။”
Verse 118
प्राप्ता च परमा सिद्धिः सोमतीर्थेऽन्यदुर्लभा ॥ स्नायाद्यः सोमतीर्थे तु मम कर्मपरायणः ॥
ဆိုမတီရ္ထ၌ အမြင့်ဆုံးသော စိဒ္ဓိကို ရရှိနိုင်ပြီး၊ အခြားနေရာများတွင် ရခဲပါသည်။ ဆိုမတီရ္ထ၌ ရေချိုး၍ ငါသတ်မှတ်သော ကံဝိဓာန်၌ တည်မြဲသူသည် ထိုအကျိုးကို ရရှိမည်။
Verse 119
ये तु संस्थापयेयुस्ते शिरसो वेदनां पराम् ॥ त्वया पूर्वं व्रतमिषाद्वेदना यदि गोपिता ॥
သို့သော် ထိုဝရတကို တည်ထောင်၍ လိုက်နာမည့်သူတို့သည် ခေါင်း၌ အလွန်ပြင်းထန်သော နာကျင်မှုကို ခံစားရမည်။ ယခင်က သင်သည် ဝရတဟု အကြောင်းပြ၍ ထိုနာကျင်မှုကို ဖုံးကွယ်ထားခဲ့လျှင်…
Verse 120
केनचित्कर्मदोषेण तिर्यग्योनिमवाप्य हि ॥ जन्मान्तरार्जितैः पुण्यैस्तीर्थस्नानजपादिभिः ॥
အမှန်တကယ်ပင် ကံ၏ချို့ယွင်းချက်တစ်စုံတစ်ရာကြောင့် တိရစ္ဆာန်ဘဝ (တိရျက်ယိုးနိ) သို့ ကျရောက်သော်လည်း၊ အခြားဘဝများတွင် စုဆောင်းခဲ့သော ပုဏ္ဏကောင်းမှုများ—တီရ္ထရေချိုးခြင်း၊ ဇပ (japa) ရွတ်ဆိုခြင်း စသည့် အကျင့်များဖြင့်—(ပြန်လည်ကယ်တင်) နိုင်သည်။
Verse 121
अष्टमेन तु भक्तेन मम कर्मविधौ स्थितः ॥ फलं तस्य प्रवक्ष्यामि सोमतीर्थे नरस्य यत ॥
သို့ရာတွင် အဋ္ဌမ (ဝရတ/အနုဋ္ဌာန်) နှင့် ဆက်နွယ်သော ဘက္တ၊ ငါသင်ကြားသော ကံဝိဓာန်၌ တည်မြဲသူအတွက်—ဆိုမတီရ္ထ၌ ထိုသူရရှိမည့် အကျိုးကို ငါကြေညာမည်။
Verse 122
येन वै क्लिश्यसे भद्रे शिरस्य सुखपीडिता ॥ वायुनाऽ कफपित्तेन शोणितेन कफेन वा
အို မင်္ဂလာရှိသော မိန်းမရေ၊ သင်သည် ဘာကြောင့် ဒုက္ခရောက်နေသနည်း—ခေါင်းကို မအေးချမ်းမှုက ဖိနှိပ်နေသည်—ဝါယု(လေ)ကြောင့်လား၊ ကဖနှင့် ပိတ္တကြောင့်လား၊ သွေးကြောင့်လား၊ သို့မဟုတ် ကဖတစ်မျိုးတည်းကြောင့်လား။
Verse 123
महादानैश्च लभ्येत तीर्थे पञ्चत्वमर्च्छकैः ॥ जन्मान्तरकृतं कर्म यत्स्वल्पमपि वा बहु
မဟာဒါနဖြင့်လည်း ထိုအကျိုးကို ရနိုင်သည်။ ပုဏ္ဏတီရ္ထ (သန့်ရှင်းသော တီရ္ထ) တွင် ပူဇော်သူတို့သည် ‘ပဉ္စတ္ဝ’ (ငါးမျိုးသောအခြေအနေ/ပေါင်းစည်းခြင်း) ကို ရောက်နိုင်သည်။ အခြားဘဝတွင် ပြုခဲ့သော ကမ္မ—နည်းသည်ဖြစ်စေ များသည်ဖြစ်စေ—အဆုံးတွင် အကျိုးဖြစ်၍ တွက်ချက်ခံရသည်။
Verse 124
यत्र तप्तं तपस्तेन सोमेन सुमहात्मना ॥ पञ्चवर्षसहस्राणि एकपादेन तिष्ठता
ထိုနေရာ၌ မဟာအာတ္မာ ဆိုမသည် တပသ (အာစီတပ) ကို ပြုလုပ်၍—ခြေတစ်ဖက်တည်းဖြင့် ရပ်တည်ကာ—နှစ်ငါးထောင်တိုင်တိုင် ဆောင်ရွက်하였다။
Verse 125
सन्निपातस्य दोषेण येनेदं पीड्यते शिरः ॥ काले विकाले कृत्वा वै पित्तोद्रेकं यशस्विति
စန္နိပါတ (ဒိုးရှာပေါင်းစည်းရောဂါ) ၏ ဒိုးရှာကြောင့် ဤခေါင်းသည် နာကျင်ဖိနှိပ်ခံရသည်။ အချိန်တော်နှင့် အချိန်မတော်တွင် ပိတ္တ (အသည်းရည်/အပူ) ကို တိုးပွားစေခဲ့သဖြင့်—အို ဂုဏ်သတင်းရှိသူရေ။
Verse 126
तत्कदाचित्फलत्येव न तस्य परिसङ्क्षयः ॥ कदाचिद्वासहायो वै पुण्यतीर्थादिदर्शनात्
ထို (ကမ္မ/လုပ်ရပ်) သည် တစ်ချိန်ချိန်တွင် မလွဲမသွေ အကျိုးပေးသည်။ ၎င်း၏ အပြည့်အဝ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှု မရှိ။ ထို့ပြင် တစ်ခါတစ်ရံ ပုဏ္ဏတီရ္ထ စသည့် အရာတို့ကို ဒർശန (မြင်တွေ့ဖူးမြော်) ခြင်းကြောင့် အကူအညီလည်း ရတတ်သည်။
Verse 127
पञ्चवर्षसहस्राणि तथैवोर्ध्वमुखः स्थितः ॥ एवमुग्रं तपः कृत्वा कान्तिमानभवच्च सः
‘For five thousand years he remained likewise, facing upward; having performed such severe austerity, he became radiant.’
Verse 128
अश्नासि पिशितं चान्नं तेनिदं दूष्यते शिरः ॥ क्रियतेऽत्र शिरावेधो रुधिरस्राव एव च
‘You eat meat and food; by that, this head becomes vitiated. Here, venesection of the head-region is performed, and indeed the letting of blood as well.’
Verse 129
दुर्बलं प्रबलं भूत्वा प्रबलं दुर्बलं भवेत् ॥ पापान्तरं समासाद्य गहना कर्मणो गतिः
‘The weak, becoming strong; the strong may become weak. Encountering further wrongdoing, the course of karma is difficult to fathom.’
Verse 130
ममापराधान्मुक्तश्च ब्राह्मणानां पतिस्तथा ॥ एवमेव महाभागे सोमतीर्थे कृतोदकः
‘And he was freed from his offense against me; likewise (he became) the lord among Brahmins. In the same way, O fortunate lady, at Somatīrtha—having performed the water-rite/ablution—…’
Verse 131
दीयते चेच्छिरोऽभ्यङ्गः कथं तिष्ठति वेदना ॥ किमेतद्गोपितं भद्रे मयि तन्न निवेदितम्
‘If an oil-massage of the head is being given, how does the pain still remain? Why has this been concealed, O gentle lady—why was it not reported to me?’
Verse 132
यदल्पमिव दृश्येत तन्महत्त्वाय कल्पते ॥ अत एव मनुष्यत्वं प्राप्तं राजत्वमेव च ॥
သေးငယ်သကဲ့သို့ မြင်ရသောအရာသည်ပင် မဟာတန်ခိုး၏ အခြေခံဖြစ်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် လူ့ဘဝကို ရရှိခဲ့ပြီး မင်းအဖြစ်တော်လည်း ရရှိခဲ့သည်။
Verse 133
त्रिंशद्वर्षसहस्राणि त्रिंशद्वर्षशतानि च ॥ जायते ब्राह्मणः सुभ्रु वेदवेदाङ्गपारगः ॥
နှစ်သုံးသောင်းနှင့် ထို့အပေါ် နှစ်သုံးရာသုံးဆယ် ထပ်မံလွန်ပြီးနောက်—အလှမျက်ခုံးရှင်မ—သူသည် ဗြာဟ္မဏအဖြစ် မွေးဖွားလာ၍ ဝေဒနှင့် ဝေဒာင်္ဂတို့၌ ပညာပြည့်စုံသူ ဖြစ်သည်။
Verse 134
त्वया व्रतमिषेणायमात्मा संक्लिश्यते वृथा ॥ या त्वं वै भाषसे वाक्यं सौकरे गमनं प्रति ॥
သင်သည် ဝရတ (သစ္စာကတိ) ဟူသော အကြောင်းပြချက်ဖြင့် ဤအတ္တကို အကျိုးမရှိဘဲ ပင်ပန်းစေသည်။ ထို့ပြင် သင်ပြောသော စောကရာ (Saukara) သို့ သွားရာအကြောင်း စကားလုံးများကိုလည်း ထိုသဘောဖြင့်သာ ယူဆရမည်။
Verse 135
सृगाली चैव गृध्रश्च तीर्थस्यैव प्रभावतः ॥ मरणादेव सम्प्राप्य क्षीणपापौ स्मृतिं पुनः ॥
တီရ္ထ၏ အာနုဘော်ကြောင့်ပင် မိခွေးမြေခွေးတစ်ကောင်နှင့် ဂဠုန်ငှက် (vulture) တစ်ကောင်သည် သေခြင်းတစ်ခုတည်းဖြင့် ပာပများ လျော့နည်းကာ စိတ်မှတ်မိခြင်းကို ပြန်လည်ရရှိ하였다။
Verse 136
स एष ब्राह्मणो भूत्वा संसाराद्विप्रमुच्यते ॥ तस्य चिह्नं प्रवक्ष्यामि सोम तीर्थस्य सुन्दरी ॥
သူသည် ဗြာဟ္မဏဖြစ်လာသဖြင့် သံသာရ (saṃsāra) မှ လွတ်မြောက်သည်။ အလှရှင်မ၊ အို စိုးမ (Soma)၊ စိုးမ-တီရ္ထ (Soma-tīrtha) ၏ အမှတ်လက္ခဏာကို ငါကြေညာမည်။
Verse 137
भर्तुर्गृहीत्वा चरणौ सा पतिं प्रत्यभाषत ॥ प्रसीद मे महाराज नेदं प्रष्टुं त्वमर्हसि ॥
သူမသည် ခင်ပွန်း၏ ခြေတော်ကို ကိုင်ဆုပ်ကာ မိမိသခင်အား လျှောက်တင်သည်— “အရှင်မဟာရာဇာ၊ ကျွန်မကို ကရုဏာပြုပါ; ဤအကြောင်းကို မေးမြန်းရန် မသင့်တော်ပါ”။
Verse 138
तीर्थं वैवस्वतं नाम यत्रार्कस्तप्तवांस्तपः ॥ कदाचित्पुत्रकामेन मार्त्तण्डेन महत्तपः ॥
ဝိုင်ဝස්ဝတ ဟူသော တီရ္ထ (သန့်ရှင်းသော ဖြတ်ကူးရာ) တစ်ခုရှိ၍ ထိုနေရာတွင် အရက (နေမင်း) သည် တပဿာ ပြုခဲ့သည်။ တစ်ခါတုန်းက သားတော်ကို လိုလားသဖြင့် မာရတဏ္ဍ သည် မဟာတပဿာကို ဆောင်ရွက်하였다။
Verse 139
तत्तीर्थं येन विज्ञेयं मम मार्गानुसारिणा ॥ वैशाखस्य तु मासस्य शुक्लपक्षस्य द्वादशी ॥
ကျွန်ုပ်၏ လမ်းစဉ်ကို လိုက်နာသူသည် ထိုတီရ္ထကို ဤသို့ သိမှတ်ရမည်— ဝိုင်သာခ မာသ၏ သုကလပက္ခ ဒွာဒသီ တိထီ ဖြစ်သည်။
Verse 140
मम पूर्वकथां वीर दुष्टकर्मानुसारिणीम् ॥ ततो भार्यावचः श्रुत्वा कलिङ्गानां जनाधिपः ॥
အို သူရဲကောင်း၊ မကောင်းသော ကမ္မကို လိုက်နာသူအကြောင်း ကျွန်ုပ်၏ ယခင်ကထာကို ကြားပြီးနောက်၊ ထို့ပြင် ဇနီး၏ စကားကို ကြားသော် ကလိင်္ဂတို့၏ အုပ်ချုပ်သူသည် ထိုအတိုင်း တုံ့ပြန်/ဆောင်ရွက်하였다။
Verse 141
कृतं चान्द्रायणं तत्र दशवर्षसहस्रकम् ॥ ततः सप्तसहस्राणि वायुभक्षस्तु संस्थितः ॥
ထိုနေရာတွင် သူသည် နှစ်တစ်သောင်းကြာ ခန္ဒြာယဏ (Cāndrāyaṇa) ဝတ်ကို ဆောင်ရွက်하였다။ ထို့နောက် နှစ်ခုနစ်ထောင်ကြာ လေ (ဝါယု) ကိုသာ အာဟာရအဖြစ်ယူကာ တည်ရှိနေ하였다။
Verse 142
प्रवृत्ते चान्धकारे तु यत्र कश्चिन्न दृश्यते॥ सोमेन च विना भूमिर्दृश्यते चन्द्रसप्रभा॥
အမှောင်ကျလာ၍ ဘာမျှမမြင်ရသောနေရာ၌ပင် လမရှိသော်လည်း မြေကြီးသည် လရောင်ကဲ့သို့သော တောက်ပမှုဖြင့် မြင်ရ၏။
Verse 143
उवाच मधुरं वाक्यं सुहितेनान्तरात्मना॥ किमिदं गोप्यते देवि ममाग्रे वरवर्णिनि॥
အတွင်းစိတ်၌ မေတ္တာကောင်းမြတ်မှုရှိလျက် သူသည် ချိုမြိန်သောစကားကို ပြော၏— “ဒေဝီ၊ အရောင်အဆင်းလှပသူရေ၊ ငါ့ရှေ့၌ ဤအရာကို အဘယ်ကြောင့် လျှို့ဝှက်ထားသနည်း?”
Verse 144
आलोकश्चैव दृश्येत सोमस्तत्र न दृश्यते॥ एवं त्वां वच्मि हे भद्रे एष विस्मयः परः॥
အဲဒီနေရာ၌ အလင်းရောင်ကို မြင်ရသော်လည်း လကို မမြင်ရ။ ထို့ကြောင့် ဟေ ဘဒ္ဒရေ၊ ငါသည် သင့်အား ပြောသည်—ဤသည်မှာ အလွန်မြင့်မားသော အံ့ဩဖွယ်တစ်ရပ် ဖြစ်၏။
Verse 145
तथ्यमेव महाभागे पृच्छ्यमाना यशस्विनि॥ ततो भर्तृवचः श्रुत्वा विस्मयोत्फुल्ललोचना॥
“ဟေ မဟာဘဂါ၊ ဟေ ယရှသ္ဝိနီ၊ မေးမြန်းခံရသကဲ့သို့ အမှန်တကယ်ပင် ဖြစ်၏” ဟုဆို၏။ ထို့နောက် ခင်ပွန်း၏စကားကို ကြားသော် သူမသည် အံ့ဩ၍ မျက်လုံးကျယ်ပြန့်လာ၏။
Verse 146
विवस्वन्तं महाभागं मम कर्मपरायणम्॥ वरं वरय भद्रं ते यस्ते मनसि वर्त्तते॥
“(ရွေးချယ်လော့) ငါ၏ကိစ္စ၌ တည်ကြည်စွာ အလုပ်အပေါ်အာရုံစိုက်သော မဟာဘဂါ ‘ဝိဝသွန္တ’ ကို။ ဟေ ဘဒ္ဒရေ၊ သင့်စိတ်၌ရှိသမျှအတိုင်း ဆုတောင်းတော်မူပါ; သင့်အတွက် မင်္ဂလာရှိပါစေ။”
Verse 147
एतच्चिह्नं महाभागे पुण्ये सौकरवे मम॥ सौमतीर्थे विशालाक्षि येन मुच्यन्ति जन्तवः॥
အို မဟာဘဂါမိ! ငါ၏ သန့်ရှင်းသော စောကရဝ ဒေသ၌ ဤသည်မှာ အမှတ်လက္ခဏာ ဖြစ်၏။ အို မျက်လုံးကျယ်သူ! စောမ-တီရ္ထ၌ ဤအရာကြောင့် သတ္တဝါတို့သည် ဒုက္ခနှင့် ချည်နှောင်မှုမှ လွတ်မြောက်ကြ၏။
Verse 148
उवाच मधुरं वाक्यं कलिङ्गानां महाधिपम्॥ भर्त्ता धर्मो यशो भर्त्ता भर्त्तैव प्रियमान्त्मनः॥
သူမသည် ကလိင်္ဂတို့၏ မဟာအධိပတိထံသို့ ချိုမြိန်သော စကားကို ပြော၏— “ခင်ပွန်းသည် ဓမ္မ ဖြစ်၏; ခင်ပွန်းသည် ဂုဏ်သတင်း ဖြစ်၏; အမှန်တကယ် ခင်ပွန်းသည် မိမိ၏ အတ္တကို အချစ်ဆုံးသော အရာ ဖြစ်၏။”
Verse 149
ततो ममवचः श्रुत्वा कश्यपस्य सुतो बली॥ मधुरं स्वरमादाय प्रत्युवाच महद्वचः॥
ထို့နောက် ငါ၏စကားကို ကြားပြီး ကശ്യပ၏ သား အင်အားကြီးသော ဘလီသည် နူးညံ့သော အသံကို ယူကာ အလေးအနက်ရှိသော စကားဖြင့် ပြန်လည်ဖြေကြား၏။
Verse 150
अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे॥ प्रभावमस्य क्षेत्रस्य विस्मयं परमं महत्॥
အို ဝသုန္ဓရာ (မြေမိခင်) ရေ၊ ငါသည် နောက်ထပ်တစ်ခုကို ပြောမည်; နားထောင်လော့။ ဤသန့်ရှင်းသော ဒေသ၏ အာနုဘော်သည် အလွန်ကြီးမား၍ အံ့ဩဖွယ် ဖြစ်၏။
Verse 151
तस्य पूर्वेण पार्श्वेन तीर्थं गृध्रवटं स्मृतम्॥ यत्राकामो मृतो गृध्रो मानुषत्वमुपागतः॥
၎င်း၏ အရှေ့ဘက်တွင် ‘ဂြဓ္ဓရဝဋ’ ဟု ခေါ်သော တီရ္ထ (ဘုရားဖူးကူးဆိပ်) ရှိသည်ဟု ဆိုကြ၏။ ထိုနေရာ၌ မလိုလားဘဲ သေဆုံးသည့် လင်းတစ်ကောင်သည် လူဘဝကို ရရှိခဲ့၏။
Verse 152
अवश्यमेव तद्वाच्यं यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ तथापि नोत्सहे वक्तुं हृदि यत्परिवर्तते
အမှန်တကယ် သင်က မေးမြန်းသောအရာကို ငါပြောရမည်။ သို့သော် ငါ့နှလုံးအတွင်း လှည့်လည်နေသောအရာကို ပြောရန် သတ္တိမရှိ။
Verse 153
यदि देव प्रसन्नोऽसि अयं मे दीयतां वरः ॥ पुत्रमिच्छाम्यहं देव प्रसादात्ते सुरेश्वर
အကယ်၍ သင်သည် ပျော်ရွှင်နှစ်သက်တော်မူပါက၊ အို ဒေဝ၊ ဤကောင်းချီးကို ငါ့အား ပေးတော်မူပါ။ အို ဒေဝ၊ သင်၏ကရုဏာဖြင့်၊ အို ဒေဝတို့၏အရှင်၊ ငါသည် သားတော်ကို ဆန္ဒရှိ၏။
Verse 154
अकामा तु मृता तीर्थे आत्मनः कर्मनिश्चयात् ॥ मम क्षेत्रप्रभावेण सृगाली मानुषी भवेत्
မလိုလားဘဲ သူမသည် တီရ္ထ၌ သေဆုံးခဲ့သည်—မိမိ၏ကံအကျိုးအတည်တကျကြောင့်။ သို့သော် ငါ့သန့်ရှင်းဒေသ၏ အာနုဘော်ကြောင့် ထိုမိန်းမမြေခွေးသည် လူသားဖြစ်လာမည်။
Verse 155
तव पीडाकरमिति तन्मां न प्रष्टुमर्हसि ॥ एतद्दुःखं महाभाग हृदि मे परिवर्तते
သင်ကို နာကျင်စေမည်ဖြစ်သောကြောင့် ထိုအကြောင်းကို ငါ့အား မမေးသင့်။ အို မဟာဘဂါ၊ ဤဝမ်းနည်းမှုသည် ငါ့နှလုံးထဲတွင် လှည့်လည်နေသည်။
Verse 156
विवस्वद्वचनं श्रुत्वा तुष्टोऽहं तस्य सुन्दरी ॥ तस्य शुद्धेन मनसा प्रोक्तवानस्मि सुन्दरी
ဝိဝස්ဝတ်၏စကားကို ကြားပြီးနောက်၊ အို လှပသူမ၊ ငါသည် ပျော်ရွှင်နှစ်သက်ခဲ့သည်။ စင်ကြယ်သောစိတ်ဖြင့် ငါသည် သူ့အား ပြောခဲ့သည်၊ အို လှပသူမ။
Verse 157
राजपुत्री विशालाक्षी श्यामा सर्वाङ्गसुन्दरी ॥ गुणवद्रूपसम्पन्ना चतुःषष्टिकलान्विता
မင်းသမီးသည် မျက်လုံးကျယ်၍ အသားအရေညိုမည်းကာ ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းတိုင်း လှပ၏; ဂုဏ်သတ္တိနှင့် ရုပ်ရည်ပြည့်စုံ၍ အနုပညာခြောက်ဆယ်လေးပါး၌ ကျွမ်းကျင်၏။
Verse 158
सुखे हि वर्तसे नित्यं महाराजोऽसि सुन्दरः ॥ बह्व्यो मत्सदृशा भार्या स्तिष्ठन्त्यन्तःपुरे तव
သင်သည် အမြဲတမ်း သက်သာချမ်းသာစွာ နေထိုင်၏; သင်သည် မဟာမင်းကြီးဖြစ်၍ ရုပ်ရည်လှ၏။ ကျွန်မကဲ့သို့ မယားများစွာသည် သင်၏ အတွင်းနန်းတော်၌ နေထိုင်ကြ၏။
Verse 159
यमश्च यमुना चैव मिथुनं जनयिष्यतः ॥ एवं तस्य वरं दत्त्वा आदित्यस्य वसुन्धरे
ယမနှင့် ယမုနာတို့သည် အမှန်တကယ် အမွှာအဖြစ် မွေးဖွားလာမည်။ ထို့ကြောင့်၊ အို ဝသုန္ဓရာ (မြေမိခင်)၊ အာဒಿತ್ಯအား ထိုကောင်းချီးကို ပေးပြီးနောက်…
Verse 160
प्राश्नासि पिशितान्नं च प्रावारान्भूषणानि च ॥ आच्छादयसि यानैश्च हस्त्यश्व-रथपृष्ठगः
သင်သည် အသားဟင်းလျာများကို စားသုံး၍ အဝတ်အထည်ကာကွယ်နှင့် အလှဆင်ပစ္စည်းများကိုလည်း ရရှိ၏; ထို့ပြင် ဆင်၊ မြင်း၊ ရထားတို့ပေါ် စီးနင်းကာ ယာဉ်များဖြင့် သယ်ဆောင်ခံရ၏။
Verse 161
आत्मयोगप्रभावेण तत्रैवान्तरहितोऽभवम् ॥ आदित्योऽपि गतो भद्रे वेश्म स्वं च महाधनम्
ကိုယ်ပိုင် အာတ္မယောဂ အာနုဘော်ကြောင့် ကျွန်ုပ်သည် ထိုနေရာ၌ပင် ပျောက်ကွယ်သွား၏။ အို မင်္ဂလာရှိသူမ၊ အာဒಿತ್ಯလည်း မိမိအိမ်တော်နှင့် မဟာဓနသို့ ထွက်ခွာသွား၏။
Verse 162
अहो तीर्थप्रभावो वै त्वया प्रोक्तो महान्मम ॥ यस्य देव प्रभावेण तिर्यग्योनित्वमागतौ ॥ गृध्रश्चैव सृगाली च प्राप्तौ वै मानुषीं तनुम् ॥
အဟော! သင်က ကျွန်ုပ်အား ရှင်းပြခဲ့သော သီရ္ထ (တီရ္ထ) သန့်ရှင်းရာ၏ အာနုဘော်သည် အလွန်မဟာကြီးမားပါသည်။ ဤသန့်ရှင်းရာ၏ ဒေဝအာနုဘော်ကြောင့် တိရစ္ဆာန်ဘဝသို့ ကျရောက်ခဲ့သော လင်းတတစ်ကောင်နှင့် မိခွေးတောတစ်ကောင်သည် လူ့ကိုယ်ခန္ဓာကို ရရှိခဲ့သည်။
Verse 163
बिभर्षि स्वेच्छया राजन्न मां सम्प्रष्टुमर्हसि ॥ त्वं मे देवो गुरुः साक्षाद्भर्त्ता यज्ञः सनातनः ॥
အို မင်းကြီး! သင်သည် ကိုယ့်စိတ်ဆန္ဒအတိုင်း ကျွန်ုပ်ကို ထောက်ပံ့စောင့်ရှောက်ပါသည်၊ ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်က သင်ကို မေးမြန်းရန် သင့်တော်ပါသည်။ ကျွန်ုပ်အတွက် သင်သည် တိုက်ရိုက် ဒေဝတော်၊ ဂုရု၊ ကာကွယ်သူ၊ နှင့် စနာတန ယဇ္ဉတတ္တဝ ဖြစ်ပါသည်။
Verse 164
दशवर्षसहस्राणि सूर्यलोके महीयते ॥ अथवा तत्र सुष्रोणि म्रियते पुण्यवान्नरः ॥
နှစ်တစ်သောင်းကြာအောင် နေမင်းလောက (စူရျလောက) တွင် ဂုဏ်ပြုချီးမြှောက်ခံရသည်။ သို့မဟုတ် အို သုရှ္ရောဏီ (ခါးတင်လှသောသူ)၊ ပုဏ္ဏဝန်သူတစ်ဦးသည် ထိုနေရာ၌ ကွယ်လွန်သည်။
Verse 165
स्नानेन तत्र तीर्थे च मरणाद्वा जनार्दन ॥ कां गतिं वै प्रपद्यन्ते तन्ममाचक्ष्व केशव ॥
ထိုသီရ္ထ၌ ရေချိုးသန့်စင်ခြင်းဖြင့် သို့မဟုတ် ထိုနေရာ၌ ကွယ်လွန်ခြင်းဖြင့် အို ဇနာရ္ဒန၊ သူတို့သည် မည်သည့် ဂတိ (သွားရာ) ကို ရောက်ကြသနည်း။ အို ကေရှဝ၊ ကျွန်ုပ်အား ပြောပြပါ။
Verse 166
यमलोकं न गच्छेत्तु तीर्थस्यास्य प्रभावतः ॥ एतत्ते कथितं भद्रे स्नानस्य मरणस्य च ॥
ဤသီရ္ထ၏ အာနုဘော်ကြောင့် ယမလောကသို့ မသွားရ။ အို ဘဒ္ဒရေ (အမြတ်နိုးရသူ)၊ ရေချိုးခြင်းနှင့် (ထိုနေရာ၌) ကွယ်လွန်ခြင်းအကြောင်းကို သင့်အား ဤသို့ ပြောပြီးဖြစ်သည်။
Verse 167
चिह्नं च कीदृशं तेषां जायन्ते येन ते तथा ॥ अकामावपि तौ क्षेत्रे प्राप्तौ नु परमां गतिम् ॥
သူတို့တွင် မည်သို့သော ခွဲခြားသင်္ကေတများ ပေါ်ပေါက်လာ၍ ထိုသို့ဖြစ်ကြောင်း သိမြင်နိုင်သနည်း။ ထို့ပြင် ထိုနှစ်ဦးသည်—ရည်ရွယ်ချက်မရှိသော်လည်း—ထိုသန့်ရှင်းသော က్షೇತ್ರ၌ အမြင့်ဆုံးသော ဂတိကို ရရှိခဲ့သလား။
Verse 168
पतिव्रतानां सर्वासामेष धर्मः सनातनः ॥ न संशये नियोक्तव्यः सुखस्थो हि पतिः स्त्रिया ॥
ပတိဝြတာ ဖြစ်သော မိန်းမအားလုံးအတွက် ဤသည်မှာ စနာတန ဓမ္မ ဖြစ်သည်။ သံသယကြောင့် ခင်ပွန်းကို မချုပ်နှောင်သင့်; မိန်းမအတွက် ခင်ပွန်းကို သက်သာချမ်းသာစွာ ထားရခြင်းသည် သင့်လျော်သည်။
Verse 169
फलं चैव यथावृत्तं तीर्थे सौकरवे मम ॥ आख्यानानां महाख्यानं क्रियाणां च महाक्रिया ॥
ထို့ပြင် အကျိုးफलသည်လည်း ဖြစ်ပျက်ခဲ့သကဲ့သို့တိတိကျကျ ငါ၏ စောကရဝ တီရ္ထ၌ ပေါ်ထွန်းခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ အာချာန်တို့အနက် မဟာအာချာန်၊ ကိရိယာတို့အနက် မဟာကိရိယာ ဖြစ်၏။
Verse 170
ततो महीवचः श्रुत्वा विष्णुर्धर्मविदां वरः ॥ उवाच मधुरं वाक्यं धर्मकामो वसुन्धराम् ॥
ထို့နောက် မြေမိခင်၏ စကားကို ကြားသိပြီးနောက်၊ ဓမ္မကို သိမြင်သူတို့အနက် အမြတ်ဆုံးသော ဗိဿဏုသည် ဓမ္မကို မျှော်မှန်းသောစိတ်ဖြင့် ဝသုန္ဓရာအား ချိုမြိန်သော စကားကို ပြောကြား하였다။
Verse 171
एतन्निश्चित्य मे पीडां न प्रष्टुं त्वमिहार्हसि ॥ ततो भार्यावचः श्रुत्वा कलिङ्गानां जनाधिपः ॥
ငါ၏ ဤဝေဒနာကို သေချာစွာ ဆုံးဖြတ်သိရှိပြီးနောက်၊ ဤနေရာ၌ ငါ့ကို မမေးမြန်းသင့်။ ထို့နောက် မယား၏ စကားကို ကြားသိပြီး ကလိင်္ဂတို့၏ ပြည်သူအုပ်ချုပ်သူသည် (တုံ့ပြန်/ဆောင်ရွက်)하였다။
Verse 172
एष जप्यः प्रमाणं च सन्ध्योपासनमेव च ॥ एष तेजश्च मन्त्रश्च सर्वभागवतप्रियम्
ဤသည်ကို ဂျပ် (japa) အဖြစ် ရွတ်ဆိုသင့်သည်။ ဤသည်သည် အာဏာရှိသော စံနှုန်းဖြစ်၍ စန္ဓျာ-ဥပာသနာ၏ အကျင့်ပင် ဖြစ်သည်။ ဤသည်သည် တေဇ (အလင်းတန်ခိုး) ဖြစ်၍ ဤသည်ပင် မန္တရ—ဘဂဝတ မာဂ်၌ရှိသော ဘက္တတို့အားလုံး ချစ်မြတ်နိုးရာ ဖြစ်သည်။
Verse 173
शृणु तत्त्वेन मे भूमे यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ उभौ तौ कारणाद्यस्मात्प्राप्तौ वै मानुषीं गतिम्
အို မြေမယ် (Bhūmi)၊ သင်က ငါ့ကို မေးမြန်းသည့်အရာကို တတ္တဝ (အမှန်တရား) အတိုင်း နားထောင်လော့။ အကြောင်းရင်းအခြေခံတစ်ရပ်မှ ထိုနှစ်ဦးသည် အမှန်တကယ် လူ့အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။
Verse 174
धर्मश्चार्थश्च कामश्च यशः स्वर्गश्च मानद ॥ पृष्टया मे सदा वाच्यं सर्वं सत्यं प्रियं तव
ဓမ္မ၊ အတ္ထ၊ ကာမ၊ ယသ (ဂုဏ်သတင်း) နှင့် သုဝဂ္ဂ (ကောင်းကင်) တို့လည်းပါ၊ အို ဂုဏ်သိက္ခာပေးသူ။ သင်က ငါ့ကို မေးလျှင် ငါသည် အမြဲတမ်း အရာအားလုံးကို ပြောရမည်—အမှန်တရားနှင့် သင့်အတွက် နှစ်သက်ဖွယ် ဖြစ်သောအရာတို့ကို။
Verse 175
उवाच मधुरं वाक्यं भार्यापीडाभिपीडितः ॥ शृणु तत्त्वेन मे भद्रे शुभं वा यदि वाशुभम्
မယားကြောင့် ဖြစ်သော ဒုက္ခဝေဒနာဖြင့် ဖိစီးခံရ၍ သူသည် နူးညံ့သော စကားကို ပြော하였다—“အို ဘဒ္ဒရေ (ကောင်းမြတ်သော မိန်းမ)၊ တတ္တဝအတိုင်း ငါ့စကားကို နားထောင်လော့—ကောင်းမြတ်သည်ဖြစ်စေ မကောင်းမြတ်သည်ဖြစ်စေ။”
Verse 176
अवश्यमेव वक्तव्यं पृष्टया पतिना ध्रुवम् ॥ यानि गुह्यान्यगुह्यानि स्त्रियो धर्मपथे स्थिताः
အမှန်တကယ်ပင် ခင်ပွန်းက မေးမြန်းလျှင် သေချာစွာ ပြောရမည်။ လျှို့ဝှက်သောအရာဖြစ်စေ မလျှို့ဝှက်သောအရာဖြစ်စေ—ဓမ္မလမ်းပေါ်၌ တည်မြဲနေသော မိန်းမတို့ကို (ဤနေရာတွင်) ထိုသို့ ဆိုထားသည်။
Verse 177
पिशुनाय न दातव्यं मूर्खे भागवते न तु ॥ न च वैश्याय शूद्राय येन जानन्ति मां परम्
ဤသန့်ရှင်းသောအယူဝါဒကို အပြစ်တင်စကားပြောသူထံ မပေးရ; မိုက်မဲသူထံလည်း မပေးရ—သူကို ‘ဘဂဝတ’ ဟုခေါ်ကြသော်လည်း။ ထို့ပြင် ဝိုင်ရှျယ သို့မဟုတ် ရှူဒြ ထံလည်း မပေးရ၊ ထိုမှတစ်ဆင့် သူတို့သည် ငါကို အမြင့်ဆုံးပရမအဖြစ် သိလာမည်ဖြစ်သောကြောင့်။
Verse 178
तस्मिन्काले ह्यतिक्रान्ते मम कर्मविनिश्चयात् ॥ त्रेतायुगे ह्युपक्रान्ते ज्ञाते च युगसंस्थितौ
ထိုကာလသည် ကျော်လွန်သွားသောအခါ၊ ငါ၏ ကမ္မ (karma) ဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်အတိုင်း; ထို့နောက် တ్రေတா ယုဂ စတင်လာပြီး ယုဂ၏ စီစဉ်တည်ဆောက်မှုကိုလည်း သိမြင်လာကြသော်…
Verse 179
पण्डितानां सभामध्ये ये च भागवता भुवि ॥ मठे ब्राह्मणमध्ये तु ये च वेदविदां वराः
ပညာရှိတို့၏ စည်းဝေးခန်းမအလယ်၌လည်းကောင်း၊ မြေပြင်ပေါ်ရှိ ဘဂဝတ (ဘုရားကိုးကွယ်သူ) များအနက်၌လည်းကောင်း; ထို့ပြင် မဋ္ဌ (maṭha) များတွင်၊ ဗြာဟ္မဏတို့အလယ်၌—ဝေဒကို သိမြင်သူတို့အနက် အထူးမြတ်ဆုံးများ…
Verse 180
तत्र राजा महाभागः स्वधर्मकृतनिश्चयः ॥ ब्रह्मदत्तेति विख्यातः पुरं काम्पिल्लमास्थितः
ထိုနေရာ၌ မဟာကံကောင်းသော မင်းတစ်ပါးရှိ၍၊ မိမိ၏ သဝဓမ္မကို ဆောင်ရွက်ရန် အတည်ပြုဆုံးဖြတ်ထားသူဖြစ်သည်။ ‘ဗြဟ္မဒတ္တ’ ဟုလည်း ထင်ရှားကျော်ကြားပြီး ကာမ္ပိလ္လ မြို့၌ နေထိုင်하였다။
Verse 181
भर्त्तारं च समासाद्य रहस्तां गोपयन्ति न ॥ कृत्वा सुदुष्करं कर्म रागलोभप्रमोहिता
ထို့နောက် ခင်ပွန်းထံ ချဉ်းကပ်သွားပြီး လျှို့ဝှက်ချက်ကို မဖုံးကွယ်ခဲ့။ အလွန်ခက်ခဲသော (သို့မဟုတ် ပြင်းထန်သော) ကမ္မကို ပြုလုပ်ပြီးနောက်၊ ရာဂနှင့် လောဘကြောင့် မောဟဖြစ်ကာ လမ်းလွဲနေ하였다။
Verse 182
दीक्षिताय च दातव्यं ये च शास्त्राणि जानते ॥ एतत्ते कथितं भद्रे पुण्यं सौकरवे महत्
ဤအလှူကို စနစ်တကျ ဒိက္ခာ (dīkṣā) ခံယူပြီးသူနှင့် သာස්တရ (śāstra) များကို သိကျွမ်းသူတို့အား ပေးအပ်သင့်သည်။ အို မင်္ဂလာရှိသော မိန်းမရေ၊ ဝရာဟ (Varāha) သမိုင်းပရంపရာနှင့် ဆက်နွယ်သော မဟာပုဏ္ဏကိစ္စကို သင့်အား ငါ ပြောပြီးပြီ။
Verse 183
तस्य पुत्रो महाभागः सर्वधर्मेषु निष्ठितः ॥ सोमदत्तेति विख्यातः कुमारः शुभलक्षणः
သူ၏သားသည် မဟာဘဂ္ဂ (မဟာကံကောင်း) ဖြစ်၍ ဓမ္မတာဝန်အားလုံးတွင် တည်ကြည်ခိုင်မာသူဖြစ်သည်။ ‘ဆိုမဒတ္တ’ ဟု ကျော်ကြားသော ယောကျ်ားငယ်သည် မင်္ဂလာလက္ခဏာများနှင့် ပြည့်စုံသည်။
Verse 184
या सुगोपायते गुह्यं सती सा नोच्यते बुधैः ॥ एवं चिन्त्य महाभागे ब्रूहि सत्यं यशस्विनि
လျှို့ဝှက်ချက်ကို သေချာစွာ ထိန်းသိမ်းသော သီလရှိသည့် မိန်းမကို ပညာရှိတို့ မပြစ်တင်ကြ။ ထို့ကြောင့် ဤသို့ စဉ်းစားပြီးနောက်၊ အို မဟာဘဂ္ဂ မိန်းမရေ၊ အို ဂုဏ်သတင်းကျော်ကြားသူရေ၊ အမှန်တရားကို ပြောလော့။
Verse 185
य एतत्पठते सुभ्रु कल्य उत्थाय मानवः ॥ तेन द्वादशवर्षाणि चिन्तितोऽहं न संशयः
အို မျက်ခုံးလှသော မိန်းမရေ၊ မနက်အရုဏ်တက်ချိန်တွင် ထပြီး ဤပုဒ်ကို ရွတ်ဖတ်သူကို ငါသည် ဆယ့်နှစ်နှစ်တိုင်တိုင် သတိရမည်—သံသယမရှိ။
Verse 186
पित्रर्थे मृगयां यातो मृगलिप्सुर्वने तदा ॥ अरण्ये स तदा गत्वा व्याघ्रसिंहनिषेविते
ဖခင်၏အကျိုးအတွက် ထိုအချိန်တွင် သူသည် တောထဲ၌ သားကောင်လိုလား၍ မုဆိုးထွက်သွားသည်။ ထို့နောက် ကျားနှင့် ခြင်္သေ့တို့ လှည့်လည်နေသော အရဏ္ဏဝနသို့ ဝင်ရောက်ကာ ရှေ့သို့ ဆက်လက်သွားလေသည်။
Verse 187
अधर्मस्ते न भविता गुह्यार्थकथने मम ॥ ततो भर्तृवचः श्रुत्वा सा देवी परमप्रिया
There will be no wrongdoing for you in telling me the confidential matter. Then, having heard her husband’s words, that lady—most dear—(responded/continued).
Verse 188
न स जायेत गर्भेषु मुक्तिमाप्नोति शाश्वतीम् ॥ यः पठेदेकमध्यायं तारयेत्स कुलान्दश
He would not be born again into wombs; he attains enduring liberation. Whoever recites a single chapter—he delivers ten generations of his family.
Verse 189
अङ्गमध्ये तु विद्धा सा स्फुरन्ती सर्वमङ्गला ॥ तथा सा बाणसन्तप्ता व्यथया च परिप्लुता
Wounded in the middle of her body, she trembled—though she was one of wholly auspicious nature. Struck and scorched by the arrow, she was overwhelmed with pain.
Verse 190
अवश्यमेव वक्तव्यमेष धर्मः सनातनः ॥ यदि गुह्यं न मे कार्यं श्रूयतां राजसत्तम
It must certainly be spoken—this is the ancient norm of conduct. If there is no need for secrecy on my part, then let it be heard, O best of kings.
Verse 191
पीत्वा सा सलिलं तत्र वृक्षं शाकोटकङ्गता ॥ आतपेन परिक्लान्ता बाणविद्धातुरा भृशम्
Having drunk water there, she went to a śākoṭaka tree. Exhausted by the heat, and severely distressed from being pierced by an arrow, she suffered greatly.
Verse 192
अभिषिञ्चस्व राज्ये स्वे ज्येष्ठं पुत्रं कुलोचितम्॥ एहि नाथ मया सार्द्धं क्षेत्रं सौकरवं प्रति॥
သင်၏နိုင်ငံတော်၌ မျိုးရိုးနှင့်သင့်လျော်သော အကြီးဆုံးသားကို ရာဇာဘိသေက ပြု၍ နန်းတင်ပါ။ အို နာထ၊ ကျွန်ုပ်နှင့်အတူ စောကာရဝ အမည်ရှိ သန့်ရှင်းသော က္ෂೇತ್ರသို့ သွားကြပါ။
Verse 193
अकामाऽ मुञ्चती प्राणान् तीर्थं सोमात्मकं प्रति॥ एतस्मिन्नन्तरे भद्रे राजपुत्रः क्षुधार्दितः॥
မလိုလားသော်လည်း သူမသည် ဆိုမသဘောတရားရှိသော တီရ္ထသို့ မျက်နှာမူကာ အသက်ရှူသက်တမ်းကို စွန့်လွှတ်နေ하였다။ ထိုအချိန်တွင် အို ဘဒ္ဒရေ၊ မင်းသားသည် ဆာလောင်မှုကြောင့် ပင်ပန်းနာကျင်လာ하였다။
Verse 194
ततो भार्यावचः श्रुत्वा कलिङ्गानां जनाधिपः॥ बाढमित्येव वाक्येन छन्दयामास तां प्रियाम्॥
ထို့နောက် ဇနီး၏စကားကို ကြားပြီး ကလိင်္ဂတို့၏ အုပ်စိုးရှင်သည် “ဘဍမ်—အဲဒီလိုပဲ” ဟုသာ ပြောကာ မိမိချစ်သူကို သဘောတူညီစေ하였다။
Verse 195
प्राप्तो गृध्रवटं तीर्थं विश्रामं तत्र चाकरोट्॥ अथ पश्यति गृध्रं स वटशाखां समाश्रितम्॥
ဂೃဓ္ရဝဋ အမည်ရှိ တီရ္ထသို့ ရောက်လာပြီး ထိုနေရာတွင် အနားယူ하였다။ ထို့နောက် ဗညန်ပင်၏ ကိုင်းခက်ပေါ်တွင် နားနေသော လင်းတတစ်ကောင်ကို တွေ့မြင်하였다။
Verse 196
दास्यामि राज्यं पुत्राय वचनात्तव सुन्दरि॥ यथा पूर्वं मया लब्धं स्वपितुर्यद्यथाक्रमम्॥
အို လှပသူ၊ သင်၏စကားအတိုင်း ငါသည် နိုင်ငံတော်ကို သားတော်အား ပေးအပ်မည်—ယခင်က ငါသည် ကိုယ့်အဖထံမှ အစဉ်အလာအတိုင်း ရရှိခဲ့သကဲ့သို့ပင်။
Verse 197
एकेन स तु बाणेन तया गृध्रो निपातितः॥ स तत्र पतितो गृध्रो वटमूले यशस्विनि॥
သူမသည် မြားတစ်စင်းတည်းဖြင့် ထိုလင်းတကို ချလိုက်သည်။ အို ဂုဏ်သတင်းကြီးသူမ၊ လင်းတသည် ထိုနေရာ၌ ညောင်ပင်အမြစ်အောက်သို့ ကျသွား၏။
Verse 198
इत्युक्त्वा तौ महाभागौ युक्तं चैव परस्परम्॥ राजा च राजपुत्री च निष्क्रान्तौ तद्गृहात्ततः॥
ဤသို့ဆိုပြီးနောက် ကံကောင်းသူနှစ်ဦးသည် အပြန်အလှန် သဘောတူညီလျက်—ဘုရင်နှင့် မင်းသမီး—ထိုအိမ်မှ ထွက်ခွာသွားကြ၏။
Verse 199
गतासुर्नष्टसंज्ञो वै बाणभिन्नस्तथा हृदि॥ तं दृष्ट्वा पतितं गृध्रं राजपुत्रस्तुतोष ह॥
အသက်ရှုသက်ကာ ပျောက်ကွယ်၍ သတိလည်း လွတ်သွားကာ မြားသည် နှလုံးကို ထိုးဖောက်ခဲ့၏။ လင်းတကျသွားသည်ကို မြင်၍ မင်းသားသည် စိတ်ကျေနပ်သွား၏။
Verse 200
ततः कञ्चुकिनं दृष्ट्वा प्रोवाचोच्चस्वरेण च॥ अपसारय सर्वं वै जनमावृत्य तिष्ठति॥
ထို့နောက် ကံချူကင် (အဝတ်တော်ထိန်း) ကိုမြင်၍ အသံကျယ်ကျယ်ဖြင့် ပြောသည်—“လူအားလုံးကို နောက်ဆုတ်ခိုင်း၊ လမ်းကိုပိတ်ကာ ဒီမှာ ရပ်နေပါ။”
The text frames sacred geography as a moral-ecological pedagogy: Varāha teaches that actions (karma), intention (kāmya/akāma), and place-based disciplines (tīrtha-snānā, vrata, controlled conduct) shape outcomes across lifetimes. The narrative uses the gṛdhra–śṛgālī case to argue that even unintended death at a ritually charged landscape can catalyze karmic reconfiguration, while later human agency (renunciation, dharma-aligned choices) completes the transformation. A secondary ethical layer appears as rājadharma counsel—non-violence toward protected groups, restraint regarding others’ spouses and property, and governance through prudent advisors—presented as social stabilizers within a dharma ecology.
The chapter repeatedly marks observances on Vaiśākha (Vaiśākha-māsa), specifically śukla-pakṣa dvādaśī, for practices at Cakratīrtha and for identifying Somatīrtha’s sign (a described nocturnal/low-visibility condition where lunar radiance is perceived without the moon’s disc). It also references amāvasyā in connection with Soma’s condition (kṣīṇa) and the performance of piṇḍa/pitṛ-kriyā. A trirātra upavāsa (three-night fast) is described as preparatory discipline before disclosure of a personal ‘secret’ and subsequent action.
By staging the instruction as Varāha–Pṛthivī dialogue, the chapter treats Earth (Pṛthivī) as an interlocutor whose questions authorize a landscape-centered ethics. The kṣetra is portrayed as a restorative terrestrial system where pollution (aparādha/pāpa) can be attenuated through regulated interaction—travel, bathing, fasting, and disciplined death/renunciation—suggesting an early model of ‘place-based moral ecology.’ The repeated mapping of tīrthas (groves/trees like vaṭa, waters, and named sites) implicitly elevates conservation of sacred micro-ecologies as part of dharma practice, since the salvific mechanism depends on the integrity and continued accessibility of these terrestrial features.
The narrative names royal figures and polities to situate the exemplum historically: King Brahmadatta of Kāmpilla; his son Somadatta (who shoots the animals); later rebirths as a Kaliṅga king (linked to the gṛdhra) and a Kāñcī princess (linked to the śṛgālī). Celestial/administrative figures include Soma (Candra) as a graha-lord and Vivasvat (Sūrya/Āditya, son of Kaśyapa) in the Vaivasvata-tīrtha account. The chapter also references institutional actors—brāhmaṇas, dīkṣitas, paṇḍitas, and sabhā settings—as authorized transmitters/recipients of the teaching.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.