
Ṛtūpaskara (Ṛtukarma-vidhiḥ)
Ritual-Manual (Seasonal Vrata and Mantra Practice) with Ethical-Discourse (Liberation-oriented conduct)
ဤအধ্যာယတွင် ဝရာဟ (ဝက်တောရုပ် နာရာယဏ) နှင့် ပෘထဝီ (ဝသုန္ဓရာ) တို့၏ သင်ကြားရေးဆွေးနွေးခန်း ပါရှိသည်။ ဝရာဟသည် ရာသီနှင့်ကိုက်ညီသော ဘက္တိ-ဝိဓိကို ဦးစွာဖော်ပြပြီး—ဖာလ္ဂုဏ လဆန်းပိုင်း ဒွာဒသီနေ့တွင် နွေဦး၏ မွှေးကြိုင်သော ပန်းများကို စုဆောင်းကာ မန္တရဖြင့် သန့်စင်ထားသော တည်ငြိမ်သတိဖြင့် ပူဇော်၍ နာရာယဏ-စတုတ္တရကို ရွတ်ဆိုရန် ဟောကြားသည်။ ထို့နောက် ရှိသီ၊ ဂန္ဓဗ္ဗ၊ အပ္ဆရာနှင့် အဓိက ဒေဝတားတို့က ကေရှဝကို ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ချီးမွမ်းကြပြီး၊ ပෘထဝီက ဒေဝတားတို့သည် ဝရာဟရုပ်ကို ဒർശနလိုကြောင်း ရှင်းပြသည်။ ထို့ပြင် ပෘထဝီသည် ကမ္မ-အကြောင်းအကျိုး၊ ဝဏ္ဏ-ဓမ္မတာဝန်၊ အာဟာရနှင့် အကျင့်အကြံ၊ ပြန်လည်မွေးဖွားခြင်းနှင့် နိမ့်ယောနိများမှ ရှောင်ရှားနည်းတို့ကို ကျယ်ပြန့်စွာ မေးမြန်းသည်။ ဝရာဟက နွေဦး၊ နွေရာသီ၊ မိုးရာသီအလိုက် မန္တရနှင့် ရိတုကర్మ/ပူဇော်ပွဲများကို မောက္ခကို ဦးတည်သော စည်းကမ်းသဘောဖြင့် သင်ကြားကာ မမှန်ကန်သုံးစွဲမှု မဖြစ်စေရန် ထိန်းသိမ်းထားသော လက်ဆင့်ကမ်းစည်းမျဉ်းများကိုလည်း ထည့်သွင်းဟောကြားသည်။
Verse 1
अथ ऋतूपस्करम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ फाल्गुनस्य तु मासस्य शुक्लपक्षस्य द्वादशीम् ॥ गृहीत्वा वासन्तिकान् पुष्पान् सुगन्धा ये क्रमागताः ॥
ယခု ရာသီဆိုင်ရာ အထောက်အကူများ။ သီရိဝရာဟာ မိန့်တော်မူသည်—ဖာလ္ဂုဏလ၏ သုက္လပက္ခ ဒွာဒశီနေ့တွင်၊ အစဉ်အလာနှင့် ကိုက်ညီသကဲ့သို့ ရရှိလာသော နွေဦးရာသီ၏ မွှေးကြိုင်သော ပန်းများကို စုဆောင်းယူ၍ (ကర్మကို ဆက်လက်ပြုလုပ်ရမည်)။
Verse 2
श्वेतं पाण्डुरकं चैव सुगन्धं शोभनं बहु ॥ विधिना मन्त्रयुक्तेन सुप्रीतेनान्तरात्मना ॥
အဖြူနှင့် အဝါဖျော့ရောင်၊ မွှေးကြိုင်၍ လှပများပြားသော ပန်းများကို—နည်းလမ်းတကျ မန္တရနှင့်အတူ၊ အတွင်းစိတ်ကို ငြိမ်းချမ်း၍ ပျော်ရွှင်သဘောထားဖြင့် ပူဇော်ရမည်။
Verse 3
तत एवं विधिं कृत्वा सर्वं भागवतं शुचिः ॥ यस्तु जानाति कर्माणि सर्वं मन्त्रविनिश्चितः ॥
ဤသို့ နည်းလမ်းအတိုင်း ဆောင်ရွက်ပြီး သန့်ရှင်းစင်ကြယ်လာသောသူသည် ဘာဂဝတ ဝတ္တကို အပြည့်အဝ ပြီးစီးစေသည်။ သို့ရာတွင် မန္တရဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော အရာအားလုံးနှင့်အတူ ကర్మပွဲများကို နားလည်သိရှိသူသာ မှန်ကန်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်သူ ဖြစ်သည်။
Verse 4
तदाहरति कर्माणि विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ विधिना मन्त्रपूतेन कुर्याच्छान्तमनोऽमलः ॥
ထို့နောက် စည်းကမ်းအတိုင်း ခွင့်ပြုထားသော လုပ်ဆောင်မှုဖြင့် ပွဲတော်ဆိုင်ရာ ကర్మများကို ဆောင်ရွက်တင်ပြရသည်။ မန္တရဖြင့် သန့်စင်ထားသော နည်းလမ်းအတိုင်း သန့်ရှင်းသူသည် စိတ်ငြိမ်သက်၍ အညစ်အကြေးကင်းစွာ ဆောင်ရွက်သင့်သည်။
Verse 5
सपुष्पितस्येह वसन्तकाले वनस्पतेर्गन्धरसप्रयुक्ताः ॥ पश्यंश्च मां पुष्पितपादपेन्द्रं वसन्तकाले समुपागते च ॥
ဤနေရာ၌ နွေဦးရာသီတွင် ပန်းပွင့်နေသော သစ်ပင်များအလယ်—အနံ့နှင့် အရသာတို့ဖြင့် ပြည့်ဝလျက်—နွေဦးရာသီ အပြည့်အဝ ရောက်လာသောအခါ ပန်းပွင့်သစ်ပင်တို့၏ အရှင်ဖြစ်သော ငါ့ကို မြင်မြင်ကာ (ဝတ္တ) ကို ဆောင်ရွက်သည်။
Verse 6
यश्चैतेन विधानॆन कुर्यान्मासे तु फाल्गुने ॥ न स गच्छति संसारं मम लोकाय गच्छति ॥
ထို့ပြင် ဤပြဋ္ဌာန်းချက်အတိုင်း ဖာလ္ဂုန လတွင် ဆောင်ရွက်သူသည် သံသရာသို့ မပြန်သွားတော့ဘဲ ငါ၏ လောကသို့ သွားရောက်သည်။
Verse 7
यत्तु पृच्छसि सुश्रोणि मासे वैशाख उत्तमे ॥ शुक्लपक्षे तु द्वादश्यां यत्फलं तच्छृणुष्व मे ॥
သို့ရာတွင် သင်မေးမြန်းသောအရာအကြောင်း၊ အို ခါးတင်လှပသူရေ—အထူးမြတ်သော ဝိုင်ရှာခ လတွင်၊ ရောင်ပြန်ဖက် (သုက္လပက္ခ) ၏ ဒွာဒသီနေ့၌၊ ထိုဝတ္တ၏ အကျိုးဖလကို ငါ့ထံမှ နားထောင်လော့။
Verse 8
नमो नारायणेत्युक्त्वा इमं मन्त्रमुदीरयेत् ॥ मन्त्रः— नमोऽस्तु देवदेवेश शङ्खचक्रगदाधर ॥ नमोऽस्तु ते लोकनाथ प्रवीराय नमोऽस्तु ते ॥
“နမော နာရာယဏ” ဟုဆိုပြီးနောက် ဤမန္တရကို ရွတ်ဆိုရမည်— “ဒေဝတို့၏ ဒေဝဧရှ၊ သင်္ခ၊ စက္ကရ၊ ဂဒါ ကိုင်ဆောင်တော်မူသော အရှင်၊ သင့်အား နမස්ကာရ။ လောကနာထ၊ အင်အားကြီးသော သူရဲကောင်း အရှင်၊ သင့်အား နမස්ကာရ၊ သင့်အား နမස්ကာရ။”
Verse 9
पुष्पितेषु च शालेशु तथान्येषु द्रुमेषु च ॥ गृहीत्वा शालपुष्पाणि मम कर्मणि संस्थिताः ॥
ပန်းပွင့်နေသော သာလပင်များနှင့် အခြားသစ်ပင်များအတွင်းမှ သာလပန်းများကို စုဆောင်းယူပြီး၊ သူတို့သည် ကျွန်ုပ်၏ ကర్మကဏ္ဍ (ပူဇော်ပွဲ) လုပ်ငန်းတွင် တည်ကြည်စွာ ပါဝင်နေကြ하였다။
Verse 10
ऋषयः स्तुवन्ति मन्त्रेण वेदोक्तेन च माधवि ॥ गन्धर्वाप्सरसश्चैव गीतनृत्यैः सवादितैः ॥
အို မာဓဝီ၊ ရှိသူတော်များသည် ဝေဒတွင် ဆိုထားသော မန္တရများနှင့် ဝေဒဝါကျများဖြင့် ချီးမွမ်းကြ၏။ ဂန္ဓဗ္ဗများနှင့် အပ္စရာများလည်း တီးဝိုင်းသံနှင့်အတူ သီချင်း၊ အကဖြင့် ချီးမွမ်းကြ၏။
Verse 11
स्तुवन्ति देवलोकाश्च पुराणं पुरुषोत्तमम् ॥ सिद्धाविद्याधरा यक्षाः पिशाचोरगराक्षसाः ॥
ဒေဝလောကတို့၏ နေထိုင်သူများသည် ပုရုရှိုတ္တမ (အမြင့်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ်) ကို ရည်ညွှန်းသော ပုရာဏကို ချီးမွမ်းကြ၏။ စိဒ္ဓ၊ ဝိဒ္ယာဓရ၊ ယက္ခ၊ ပိသာချ၊ နာဂ နှင့် ရာက္ခသတို့လည်း ချီးမွမ်းပူဇော်ကြ၏။
Verse 12
स्तुवन्ति देवं भूतानां सर्वलोकस्य चेश्वरम् ॥ आदित्या वसवो रुद्रा अश्विनौ च मरुद्गणाः ॥
သူတို့သည် သတ္တဝါတို့၏ အရှင်၊ လောကအားလုံး၏ အုပ်စိုးရှင်ဖြစ်သော ဒေဝကို ချီးမွမ်းကြ၏— အာဒိတျယများ၊ ဝစုများ၊ ရုဒ္ဒရများ၊ အရှွင်နှစ်ပါးနှင့် မရုတ်အဖွဲ့များ။
Verse 13
स्तुवन्ति देवदेवेशं युगानां सङ्क्षयेऽक्षयम् ॥ ततो वायुश्च विश्वे च अश्विनौ च समन्विताः ॥
သူတို့သည် နတ်တို့၏နတ်အရှင် ဒေဝဒေဝေရှဝရကို ချီးမွမ်းကြသည်—ယုဂများ ပျက်ကွယ်သည့်အခါ၌ပင် မပျက်မယွင်း အက္ခယ ဖြစ်တော်မူ၏။ ထို့နောက် ဝါယု၊ ဝိශ්ဝေဒေဝများနှင့် အရှွင်နှစ်ပါးတို့လည်း တညီတညွတ် ချီးမွမ်းကြသည်။
Verse 14
स्तुवन्ति केशवं देवमादिकालमयं प्रभुम् ॥ ततो ब्रह्मा च सोमश्च शक्रश्चाग्निसमन्वितः ॥ स्तुवन्ति नाथं भूतानां सर्वलोकमहेश्वरम् ॥
သူတို့သည် ကေရှဝ ဒေဝကို ချီးမွမ်းကြသည်—အာဒိကာလ၏ သဘောတရားကို ကိုယ်စားပြုသော အရှင်ဖြစ်တော်မူ၏။ ထို့နောက် ဘြဟ္မာနှင့် ဆိုမ၊ ရှက္ရ (အိန္ဒြ) သည် အဂ္နိနှင့်အတူ၊ သတ္တဝါတို့၏ နာထနှင့် လောကအားလုံး၏ မဟေရှဝရကိုလည်း ချီးမွမ်းကြသည်။
Verse 15
नारदः पर्वतश्चैव असितो देवलस्तथा ॥ पुलहश्च पुलस्त्यश्च भृगुश्चाङ्गिर एव च ॥
နာရဒနှင့် ပရဝတ၊ ထို့အပြင် အစိတနှင့် ဒေဝလလည်းရှိ၏။ ပုလဟနှင့် ပုလස්တျ၊ ဘೃဂုနှင့် အင်္ဂိရသလည်း—ဤရိရှီတို့သည် (ထိုနေရာ၌) ရှိနေကြသည်။
Verse 16
एते चान्ये च बहवो मित्रावसुपरावसू ॥ स्तुवन्ति नाथं भूतानां योगिनां योगमुत्तमम् ॥
ဤသူတို့နှင့် အခြားများစွာ—မိတ္ရာဝစုနှင့် ပရာဝစု—သတ္တဝါတို့၏ နာထကို ချီးမွမ်းကြသည်။ ထိုအရှင်သည် ယောဂီတို့အတွင်း ယောဂ၏ အမြင့်မြတ်ဆုံး စိဒ္ဓိဖြစ်တော်မူ၏။
Verse 17
श्रुत्वा तु प्रतिनिर्घोषं देवानां तु महौजसाम् ॥ ततो नारायणो देवः प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥
မဟာဩဇာရှိသော နတ်တို့၏ ပြန်လှန်တုန်ဟုန်သံဖြင့် ချီးမွမ်းသံကို ကြားပြီးနောက်၊ နာရာယဏ ဒေဝသည် ဝသုန္ဓရာ (မြေမိခင်) ကို ပြန်လည်မိန့်ကြားတော်မူ၏။
Verse 18
किमयं श्रूयते शब्दो ब्रह्मघोषेण संयुतः ॥ देवानां च महाभागे महाशब्दोऽत्र श्रूयते ॥
ဤအသံသည် ဘာအသံနည်း၊ ဘြဟ္မ-ဃိုးရှ (brahma-ghoṣa) ဟူသော သန့်ရှင်းသော ကြေညာသံနှင့် တွဲလျက် ကြားရသနည်း။ အလွန်ကံကောင်းသူရေ၊ ဤနေရာ၌ နတ်တို့၏ ကြီးမားသော အသံလည်း ကြားရသည်။
Verse 19
देवाः काङ्क्षन्ति ते देव वाराहीं रूपसंस्थितिम् ॥ त्वन्नियोगनियुक्ताश्च तदर्थं लोकभावन ॥
အို ဘုရားသခင်၊ နတ်တို့သည် ဝါရာဟီ (ဝါရာဟ) ရုပ်သဏ္ဍာန်ဖြင့် ပေါ်ထွန်းခြင်းကို လိုလားကြသည်။ အို လောကကို စောင့်ရှောက်သူ၊ ထိုအကြောင်းအရာအတွက် သင်၏ အမိန့်ဖြင့် သူတို့ကို တာဝန်ပေးထားသည်။
Verse 20
ततो नारायणो देवः पृथिवीं प्रत्युवाच ह ॥ अहं जानामि तान्देवि मार्गमाणानुपस्थितान् ॥
ထို့နောက် နာရာယဏ ဘုရားသည် ပෘထဝီအား ပြန်လည်ဆိုသည်—“အို ဒေဝီ၊ ရှာဖွေလျက် နီးကပ်လာရောက်နေသူတို့ကို ငါ သိ၏။”
Verse 21
दिव्यं वर्षसहस्रं वै धारितासि वसुन्धरे ॥ मया लीलायमानैने एकदंष्ट्राग्रकेण वै ॥
အို ဝသုန္ဓရာ၊ ဒိဗ္ဗ တစ်ထောင်နှစ်တိုင်အောင် သင်ကို ငါက—လီလာအဖြစ်—တံခွန်တစ်ချောင်း၏ ထိပ်ဖျားပေါ်တွင်သာ ထမ်းဆောင်ထားခဲ့သည်။
Verse 22
इहागच्छामि भद्रं ते द्रष्टुकामा दिवौकसः ॥ आदित्या वसवो रुद्राः स्कन्देन्द्रौ सपितामहाः ॥
ငါ ဤနေရာသို့ လာ၏—သင်၌ မင်္ဂလာရှိပါစေ—ထို့ပြင် မြေကောင်းကင်နေသူတို့လည်း မြင်လိုသော ဆန္ဒဖြင့် လာကြသည်။ အာဒိတျများ၊ ဝသုများ၊ ရုဒြများ၊ စကန္ဒနှင့် အိန္ဒြ၊ ပိတာမဟ (ဗြဟ္မာ) နှင့်အတူ။
Verse 23
एवं तस्य वचः श्रुत्वा माधवस्य वसुन्धरा ॥ शिरस्यञ्जलिमाधाय ततस्तु चरणेऽपतत् ॥
ဤသို့ မာဓဝ၏ မိန့်တော်ကို ကြားနာပြီးနောက် ဝသုန္ဓရာသည် လက်အုပ်ချီ၍ ခေါင်းပေါ်တင်ကာ ထို့နောက် (သူ၏) ခြေတော်ရင်း၌ လဲကျကန်တော့하였다။
Verse 24
वाराहं पुरुषं देवं विज्ञापयति सा धरा ॥ उद्धृतासि त्वया देव रसातलगता ह्यहम् ॥
ထိုမြေမိခင်သည် ဝရာဟရုပ်ရှိသော ဒိဗ္ဗပုရုသဒေဝကို လျှောက်တင်သည်– “အရှင်ဒေဝ၊ ကျွန်မသည် ရသာတလသို့ ကျဆင်းသွားခဲ့သဖြင့် အရှင်က ကျွန်မကို မြှောက်တင်ကယ်တင်ခဲ့ပါသည်။”
Verse 25
शरणं त्वां प्रपन्नाहं त्वद्भक्ता त्वं गतिः प्रभुः ॥ किं कर्म कर्मणा केन किं वा जन्मपरायणम् ॥
“ကျွန်မသည် အရှင်ထံသို့ အားကိုးခိုလှုံလာပါပြီ; ကျွန်မသည် အရှင်၏ ဘက္တားဖြစ်ပါသည်; အရှင်ပရဘု၊ အရှင်သည် ကျွန်မ၏ ဂတိနှင့် အာဏာပိုင်လမ်းညွှန်ဖြစ်ပါသည်။ မည်သည့်ကမ္မ—မည်သို့သော အလုပ်အကိုင်ဖြင့်—ကောင်းကျိုးကို ရစေသနည်း? ထို့ပြင် ဘဝနှင့် မွေးဖွားခြင်းအပေါ် မည်သို့သော ဦးတည်ချက်ကို ယူသင့်သနည်း?”
Verse 26
कथं वा तुष्यसे देव पूज्यसे केन कर्मणा ॥ तवाऽहं कर्तुमिच्छामि यच्च मुख्यं सुखावहम् ॥
“အရှင်ဒေဝ၊ အရှင်သည် မည်သို့ ပျော်ရွှင်နှစ်သက်တော်မူသနည်း? မည်သို့သော ကမ္မဖြင့် အရှင်ကို ပူဇော်ကန်တော့သင့်သနည်း? ကျွန်မသည် အရှင်အတွက် ထိုအရာကို လုပ်ဆောင်လိုပါသည်—အထူးသဖြင့် အဓိကဖြစ်၍ သုခနှင့် ကောင်းကျိုးကို ဆောင်ကြဉ်းသော အရာကိုပါ။”
Verse 27
न च मेऽस्ति व्यथा काचित्तव कर्मणि नित्यशः ॥ न ग्लानिर्न जरा काचिन्न जन्ममरणे तथा ॥
“ထို့ပြင် အရှင်၏ ကမ္မအပေါ်တွင် ကျွန်မ၌ မည်သည့်ဝေဒနာမျှ မရှိပါ၊ အမြဲတမ်းပင်။ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုမရှိ၊ အိုမင်းခြင်းမရှိ၊ ထို့အတူ မွေးဖွားခြင်းနှင့် သေဆုံးခြင်း၏ အခြေအနေမျိုးလည်း မရှိပါ။”
Verse 28
कानि कर्माणि कुर्वन्ति ये त्वां पश्यन्ति माधव ।। किमाहाराः किमाचारास्त्वां पश्यन्तीह माधव ॥
အို မာဓဝ! သင့်ကို ဒർശနပြုမြင်သူတို့သည် မည်သို့သော ကမ္မများကို ပြုလုပ်ကြသနည်း။ အို မာဓဝ! ဤနေရာ၌ သင့်ကို ဒർശနပြုမြင်သူတို့၏ အာဟာရသည် အဘယ်နည်း၊ အာစာရ (အကျင့်အကြံ) သည် မည်သို့နည်း။
Verse 29
ब्राह्मणस्य च किं कर्म क्षत्रियस्य च किं भवेत् ।। वैश्यः किं कुरुते कर्म शूद्रः किं कर्म कारयेत् ॥
ထို့ပြင် ဗြာဟ္မဏ၏ တာဝန်ကမ္မသည် အဘယ်နည်း၊ က္ෂတ္တရိယ၏ တာဝန်ကမ္မသည် မည်သို့ဖြစ်သင့်သနည်း။ ဝိုင်ရှျ၏ အလုပ်ကမ္မသည် အဘယ်နည်း၊ ရှူဒြသည် မည်သို့သော အလုပ်ကမ္မကို ဆောင်ရွက်သင့်သနည်း။
Verse 30
योगो वै प्राप्यते केन तपो वा केन निश्चितम् ।। किं चात्र फलमाप्नोति तव कर्मपरायणः ॥
ယောဂသည် မည်သို့သော နည်းလမ်းဖြင့် ရရှိနိုင်သနည်း၊ တပ (တပဿ) သည် မည်သို့သော နည်းလမ်းဖြင့် ခိုင်မာစွာ တည်မြဲသနည်း။ ထို့ပြင် ဤအကြောင်း၌ သင့်အတွက် ကမ္မ၌ အားထားသူသည် မည်သို့သော အကျိုးဖလကို ရရှိသနည်း။
Verse 31
किं च दुःखनिवासं वा भोजनं पानकं तथा ।। किं च कर्म प्रयोक्तव्यं तव भक्तैश्च माधव ॥
ထို့ပြင် ‘ဒုက္ခ၏ နေရာ’ ဟု သတ်မှတ်၍ မည်သို့သော အရာကို ရှောင်ကြဉ်သင့်သနည်း။ သင့်လျော်သော အစားအစာနှင့် သောက်စရာသည် အဘယ်နည်း။ အို မာဓဝ! သင့်၏ ဘက္တများသည် မည်သို့သော ကမ္မများကို ဆောင်ရွက်သင့်သနည်း။
Verse 32
प्रापणं कीदृशं चापि कासु दिक्षु तथा प्रभो ।। कथं योनिं न गच्छेत वियोनिं न च गच्छति ॥
အို သခင်ဘုရား! ထို ‘ရောက်ရှိခြင်း/အောင်မြင်ခြင်း’ သည် မည်သို့သော သဘောသဏ္ဍာန်ရှိသနည်း၊ ထို့ကို မည်သည့် ဒిశများတွင် ဆိုထားသနည်း။ လူသည် မည်သို့ ယောနိသို့ မဝင်ရ (ပြန်လည်မွေးဖွားခြင်း မဖြစ်ရ) သနည်း၊ ထို့ပြင် မသင့်လျော်သော ယောနိ (ဝိယောနိ) သို့ မသွားရအောင် မည်သို့နည်း။
Verse 33
तिर्यग्योनिं न गच्छेत कर्मणा केन केशव ।। तन्ममाचक्ष्व सकलं येन चैव सुखं भवेत् ॥
အို ကေရှဝာ၊ မည်သည့်ကမ္မကြောင့် လူသည် တိရစ္ဆာန်ယိုးနီ (တိရစ္ဆာန်မွေးဖွားရာ) သို့ မသွားရသနည်း။ ထိုအားလုံးကို ကျွန်ုပ်အား ပြောကြားပါ၊ ထိုကြောင့်ပင် ချမ်းသာကောင်းကျိုး ဖြစ်ပေါ်စေမည်။
Verse 34
जरा वा केन गच्छेत जन्म वा केन गच्छति ।। गर्भवासं न गच्छेत कर्मणा केन वाऽच्युत ॥
အို အချျုတ၊ မည်သည့်နည်းလမ်းဖြင့် အိုမင်းခြင်း ပျောက်ကွယ်သနည်း၊ သို့မဟုတ် မည်သည့်နည်းလမ်းဖြင့် မွေးဖွားခြင်း ပျောက်ကွယ်သနည်း။ မည်သည့်ကမ္မကြောင့် ဂರ್ಭဝါသ (ဝမ်းတွင်းနေထိုင်ခြင်း) သို့ မဝင်ရသနည်း။
Verse 35
संसारस्य न गच्छेत केन कर्मप्रभावतः ।। इत्युक्तो भगवांस्तत्र प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥
ကမ္မ၏ အာနုဘော်ကြောင့် မည်သည့်နည်းဖြင့် သံသရာသို့ မဝင်ရသနည်း။ ထိုသို့ မေးမြန်းခံရသဖြင့် ထိုနေရာ၌ ဘဂဝါန်သည် ဝသုန္ဓရာ (မြေမိခင်) ကို ပြန်လည်ဖြေကြားတော်မူ၏။
Verse 36
शृण्वन्तु मे भागवता ये च मोक्षे व्यवस्थिताः ।। तान्मन्त्रान्कीर्त्तयिष्यामि यैस्तोषं याति नित्यशः ॥
ဘုရားကို ကိုးကွယ်သော ဘာဂဝတများနှင့် မောက္ခကို ရည်မှန်း၍ တည်ကြည်သူတို့သည် ကျွန်ုပ်၏စကားကို နားထောင်ကြပါစေ။ အစဉ်မပြတ် သန့်ရှင်းသော ကျေနပ်နှစ်သက်မှု (ဒေဝတော်၏ အလိုတော်) ကို ရစေသော မန္တရများကို ကျွန်ုပ် ကြေညာမည်။
Verse 37
एवं ग्रीष्मे विधिं चैव कुर्यात्सर्वं ममोक्तितः।। इममुच्चारयेन्मन्त्रं सर्वभागवतप्रियम् ॥
ထို့အတူ နွေရာသီ၌လည်း ကျွန်ုပ်ပြောကြားသည့်အတိုင်း သတ်မှတ်ထားသော ဝိဓိဝိဓာန်အားလုံးကို ဆောင်ရွက်ရမည်။ ထို့ပြင် ဘာဂဝတဘက်တားအားလုံး ချစ်ခင်သော ဤမန္တရကို ရွတ်ဆိုရမည်။
Verse 38
मासेषु सर्वेष्वपि मुख्यभूतो मासो भवान्ग्रीष्म एकः प्रपन्नः ॥ पश्येद्भवन्तं वर्तमानं च ग्रीष्मे तेनैव सर्वं दुःखमेतु प्रशान्तिम् ॥
လများအားလုံးအနက် အထွတ်အထိပ်ဖြစ်သောလမှာ “ဂရိရှ္မ” ဟုခေါ်သော နွေရာသီ၏လ ဖြစ်သည်။ နွေရာသီတွင် သင့်ကို တကယ်တမ်း ရှိနေသကဲ့သို့ မြင်၍ သတိပဋ္ဌာန်/ဝတ်ပြုစောင့်ထိန်းပါ; ထိုသို့ဖြင့် ဒုက္ခအားလုံး ငြိမ်းချမ်းစေပါစေ။
Verse 39
एवं ग्रीष्मे वरारोहे मम चैवार्चनं कुरु ॥ न जन्ममरणं येन मम लोके गतिर्भवेत् ॥
ထို့ကြောင့် အလှပသော တင်ပါးရှိသူမ၊ နွေရာသီတွင် ငါ့ကိုလည်း ပူဇော်အာရ္ချနာ ပြုလုပ်ပါ။ ထိုကာရဏကြောင့် ထပ်ခါထပ်ခါ မွေးဖွားခြင်းနှင့် သေဆုံးခြင်း မရှိတော့ဘဲ ငါ့လောကသို့ ရောက်နိုင်မည်။
Verse 40
यावन्तः पुष्पिताः शालाः पृथिव्यां यावत्सुगन्धकाः ॥ अर्च्चितः स भवेत्सर्वैः कृतो येन ह्ययं विधिः ॥
ကမ္ဘာမြေပေါ်တွင် ပန်းပွင့်နေသော ရှာလာပင်များ မည်မျှရှိသကဲ့သို့၊ မွှေးကြိုင်သော ပန်းများ မည်မျှရှိသကဲ့သို့၊ ဤဝိဓိကို ပြုလုပ်သူသည် လူအပေါင်းတို့၏ ဂုဏ်ပြုပူဇော်ခြင်းကို ထိုမျှတန်ဖိုးဖြင့် ရရှိမည်။
Verse 41
एवं वर्षास्वपि धरे मम कर्म च कारयेत् ॥ निष्कला भवतो बुद्धिः संसारे च न जायते ॥
ထိုနည်းတူပင်၊ မြေကိုထမ်းဆောင်သူရေ၊ မိုးရာသီတွင်လည်း ငါ့၏ ကမ္မ/ဝိဓိကို ဆောင်ရွက်စေပါ။ ထိုအခါ သင်၏ ဗုဒ္ဓိသည် အနှောင့်အယှက်ကင်း၍ (နိෂ္ကလ) ဖြစ်လာပြီး သံသရာအပေါ် အလွန်အကျွံ စွဲလမ်းမှု မပေါ်ပေါက်တော့။
Verse 42
अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि कर्म संसारमोक्षणम् ॥ कदम्बमुकुलाश्चैव सरलार्जुनपादपाः ॥
ထို့ပြင် သံသရာမှ လွတ်မြောက်စေသော ကမ္မတစ်ရပ်ကိုလည်း ငါ သင့်အား ဟောပြောမည်။ ကဒမ္ဘပန်းအဖူးများနှင့် ထို့အပြင် စရလ (sarala) နှင့် အာရ္ဇုန (arjuna) သစ်ပင်တို့ကို အသုံးပြုရမည်။
Verse 43
एतेषां सुमनोभिश्च पूजनीयो महादरात् ॥ मम संस्थापनं कृत्वा विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ नमो नारायणायेति इमं मन्त्रमुदाहरेत् ॥
ဤ(သစ်ပင်များ)၏ ပန်းများဖြင့် အလွန်လေးစားသတိထားကာ ပူဇော်ရမည်။ သတ်မှတ်ထားသော ဝိဓိအတိုင်း ကျွန်ုပ်၏ ပုံတော်/တည်ရှိမှုကို ပရတိဋ္ဌာပန ပြုလုပ်ပြီးနောက် “နမော နာရာယဏာယ” ဟူသော မန္တရကို ရွတ်ဆိုရမည်။
Verse 44
पश्यन्ति ये ध्यानपरा घनाभं त्वामाश्रिताः पूज्यमानं महिम्ना ॥ निद्रां भवान् भजतां लोकनाथ वर्षास्विमं पश्यतु मेघवर्णम् ॥
သမာဓိ၌ တည်မြဲသူတို့သည် မိုးတိမ်ကဲ့သို့ မည်းညိုသော သင့်ကို အားကိုး၍ သင်၏ မဟိမဖြင့် ပူဇော်ကြသဖြင့် သင့်ကို မြင်တွေ့ကြသည်။ အို လောကနာထ! အနားယူ၍ အိပ်စက်သူတို့အတွက် မိုးရာသီ၌ မိုးတိမ်ရောင်ဖြစ်သော သင့်ကို မြင်စေတော်မူပါ။
Verse 45
आषाढमासे द्वादश्यां सर्वशान्तिकरं शुभम् ॥ य एतेन विधानॆन मम कर्म तु कारयेत् ॥
အာသာဍ္ဍ မာသ၏ ဒွာဒသီ (၁၂ ရက်) တွင်—အလုံးစုံငြိမ်းချမ်းမှုကို ဖြစ်စေသော မင်္ဂလာနေ့—ဤဝိဓာနအတိုင်း ကျွန်ုပ်၏ ကမ္မ/ပူဇော်ပွဲကို ဆောင်ရွက်စေသူ မည်သူမဆို…
Verse 46
तरन्ति येन संसारं नराः कर्मपरायणाः ॥ एतद्गुह्यं महाभागे देवाः केऽपि न जानते ॥
ဤအရာကြောင့် ကမ္မနှင့် ပူဇော်ပွဲ၌ အားထုတ်သူ လူတို့သည် သံသရာကို ကူးလွန်နိုင်ကြသည်။ အို မဟာဘဂေ! ဤလျှို့ဝှက်တရားကို တချို့သော ဒေဝတားတို့တောင် မသိကြ။
Verse 47
मुक्त्वा नारायणं देवं वाराहं रूपमास्थितम् ॥ नादीक्षिताय दातव्यं मूर्खाय पिशुनाय च ॥
အခြားအရာအားလုံးကို ဘေးဖယ်ထား၍ ဤသင်ကြားချက်သည် ဝရာဟ ရုပ်ကို ခံယူတော်မူသော နာရာယဏ ဒေဝနှင့် သက်ဆိုင်သည်။ ဒီကာမခံမထားသူ (အဒီက္ခိတ)၊ မိုက်မဲသူ၊ နှင့် မကောင်းကြံ၍ အပြစ်တင်ပြောဆိုသူတို့အား မပေးရ။
Verse 48
कुशिष्याय न दातव्यं ये च शास्त्रार्थदूषकाः ॥ न पठेद्गोघ्नमध्ये वै न पठेच्छठमध्यतः ॥
မသင့်လျော်သော တပည့်ထံ မပေးသင့်၊ သာස්တရ၏ အဓိပ္ပါယ်ကို ဖျက်ဆီးသူတို့ထံလည်း မပေးသင့်။ နွားသတ်သူတို့အလယ်၌ မရွတ်ဆိုရ၊ လှည့်စားသူတို့အစုအဝေးအတွင်း၌လည်း မရွတ်ဆိုရ။
Verse 49
धनधर्मक्षयस्तेषां पठनादाशु जायते ॥ पठेद्भागवतानां च ये च धर्मेण दीक्षिताः ॥
ထိုသူတို့အတွက် ထိုသို့ရွတ်ဆိုခြင်းကြောင့် ငွေကြေးပျက်စီးခြင်းနှင့် ဓမ္မပျက်စီးခြင်းသည် အလျင်အမြန် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ဘာဂဝတ (ဘုရားကို အလွန်သဒ္ဓါရှိသူ) များအတွက်နှင့် ဓမ္မအတိုင်း ဒိက္ခာခံယူထားသူများအတွက် ရွတ်ဆိုသင့်သည်။
Verse 50
एतत्ते कथितं भद्रे पूर्वं यत्पृष्टवत्यसि ॥ कार्त्स्न्येन कथितं ह्येतत्किमन्यत्परिपृच्छसि ॥
အို မင်္ဂလာရှိသူမ၊ သင်ယခင်က မေးမြန်းခဲ့သမျှကို ငါ သင့်အား ပြောပြပြီးပြီ။ ဤအရာကို အပြည့်အစုံ ရှင်းလင်းပြီးပြီ—သင် ထပ်မံ မေးလိုသည်မှာ အဘယ်နည်း။
Verse 51
कृत्वा तु मम कर्माणि शुभानि तरुणानि च ॥ पूज्य भागवतान्सर्वान् स्थापयित्वा ततोऽग्रतः ॥
ငါ၏ မင်္ဂလာကောင်းသော ကర్మများနှင့် အသစ်သတ်မှတ်ထားသော ကర్మများကိုပါ ဆောင်ရွက်ပြီးနောက်၊ ဘာဂဝတအားလုံးကို ပူဇော်ဂုဏ်ပြုရမည်။ ထို့နောက် သူတို့ကို ရှေ့ဘက် ဂုဏ်သိက္ခာရှိရာနေရာ၌ ထိုင်စေ၍ တည်စေသင့်သည်။
Verse 52
ततः कमलपत्राक्षी सर्वरूपगुणान्विता ॥ वराहरूपिणं देवं प्रत्युवाच वसुन्धरा ॥
ထို့နောက် ကြာပန်းရွက်ကဲ့သို့ မျက်လုံးရှိ၍ ရုပ်သဏ္ဌာန်နှင့် ဂုဏ်သတ္တိ အစုံအလင် ပြည့်စုံသော ဝသုန္ဓရာသည် ဝရာဟရုပ်ကို ဆောင်သော ဒေဝကို ပြန်လည်ဖြေကြား၍ မိန့်ဆို하였다။
Verse 53
सर्वे सुरासुरा लोकाः सरुद्रेन्द्रपितामहाः ॥ क्वेष्टं निवासं कुर्वन्ति एकैकं च यशोधर ॥
အို ယရှောဓရ! ရုဒ္ဒရ၊ အိန္ဒြ၊ ပိတామဟတို့နှင့်အတူ ဒေဝနှင့် အသူရတို့၏ လောကအားလုံး၌၊ တစ်ဦးချင်းစီသည် မိမိ၏ နေထိုင်ရာကို မည်သည့်နေရာတွင် တည်ထောင်ကြသနည်း?
Verse 54
मन्त्रः— मासेषु सर्वेषु च मुख्यभूतस्त्वं माधवो माधवमास एव ॥ पश्येद्देवं तं तु वसन्तकाले उपागतं गन्धरसप्रयुक्त्या ॥ नित्यं च यज्ञेषु तथेज्यते यो नारायणः सप्तलोकेषु वीरः ॥
မန္တရ: လများအားလုံးအနက် အို မာဓဝ! သင်သည် အထွတ်အထိပ်ဖြစ်၏၊ အထူးသဖြင့် မာဓဝလတွင်ပင်။ နွေဦးရာသီ၌ အနံ့သာနှင့် အရသာပါသော ပူဇော်သက္ကာများဖြင့် ချဉ်းကပ်၍ ထိုဒေဝကို မြင်တွေ့သင့်၏။ ထို့ပြင် လောကခုနစ်ပါးတွင် သူရဲကောင်းဖြစ်သော နာရာယဏသည် ယဇ္ဉပွဲများ၌ အမြဲတမ်း ပူဇော်ခံရ၏။
Verse 55
स मर्त्यो न प्रणश्येत संसारेऽस्मिन् युगेयुगे ॥ एतत्ते कथितं देवि ऋतूनां कर्म चोत्तमम् ॥
ထိုမရဏသတ္တဝါသည် ဤသံသရာစက်ဝိုင်း၌ ယုဂမှ ယုဂသို့ မပျက်စီးနိုင်။ အို ဒေဝီ! ရာသီတို့နှင့်ဆိုင်သော ကိစ္စကမ္မများ၏ အထူးမြတ်ဆုံး စည်းကမ်းကို သင့်အား ဤသို့ ပြောကြားပြီးပြီ။
The text frames liberation (saṃsāra-mokṣa) as achievable through disciplined, mantra-guided seasonal observances performed with purity (śuci), calmness (śānta-manas), and correct procedure (vidhi). Pṛthivī’s questions broaden the scope to karmic causality, social duties, and conduct; Varāha’s response emphasizes regulated practice and responsible transmission as safeguards against ethical and interpretive misuse.
Key markers include Phālguna māsa, śukla-pakṣa, Dvādaśī (spring-oriented worship with fragrant flowers); a parallel instruction for Grīṣma (summer) with a dedicated mantra; Varṣā (rains/monsoon) practice characterized by ‘megha-varṇa’ imagery; and an additional timing noted as Āṣāḍha māsa Dvādaśī for a ‘sarva-śānti-kara’ (all-pacifying) observance.
Environmental balance is implied through Pṛthivī’s identity as the upheld Earth and through the ritual alignment with seasonal cycles (ṛtu). The narrative links worship to flowering trees and monsoon conditions, presenting seasonal order as a normative framework: correct human action (karma) is synchronized with ecological rhythms (spring blossoms, rain-cloud imagery), reinforcing a stewardship model where terrestrial well-being and moral discipline are interdependent.
The chapter references cosmological and sage lineages rather than dynastic history: Ṛṣis and named sages such as Nārada, Parvata, Asita, Devala, Pulaha, Pulastya, Bhṛgu, and Aṅgiras. It also enumerates major deity-groups (Ādityas, Vasus, Rudras, Aśvins, Maruts) and celestial performers (Gandharvas, Apsarases), functioning as a cultural catalogue of authority figures endorsing the rite.