
ဗာဏီ၏ ဆွေးနွေးပုံစံဖြင့် ဖော်ပြထားသော ဤအধ্যာယာသည် ဘိလွတရု (bilva) ၏ မူလနှင့် သန့်ရှင်းမြတ်နိုးရသည့် အဓိပ္ပါယ်ကို သာသနာရေးအရ ရှင်းလင်းသည်။ မန္ဒရတောင်ပေါ်တွင် လှည့်လည်စဉ် ပာရဝတီ မောပန်းလာ၍ ချွေးတစ်စက် မြေပြင်သို့ကျသွားကာ တန်ခိုးကြီးသော သဒ္ဓါတရားရှိသည့် သစ်ပင်တစ်ပင် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထိုသစ်ပင်ကို မြင်၍ ပာရဝတီက ဂျယာနှင့် ဝိဂျယာကို မေးမြန်းရာ၊ ၎င်းတို့က “မယ်တော်၏ ကိုယ်မှ မွေးဖွားလာသည့် သစ်ပင်” ဟု ဆိုကာ အပြစ်ဖျက်သည့် ပူဇော်ရာ အရာအဖြစ် အမည်ပေးရန် တိုက်တွန်းသည်။ ပာရဝတီက ၎င်းကို “ဘိလွ” ဟု အမည်ပေးပြီး အနာဂတ်တွင် မင်းများက ယုံကြည်သဒ္ဓါဖြင့် ဘိလွရွက်များ စုဆောင်းကာ မယ်တော်ကို ပူဇော်ကြမည်ဟု ကြေညာသည်။ ထို့နောက် ပူဇော်မှု၏ ဖလ (phala) များကို ရှင်းပြရာတွင် ဆန္ဒများ ပြည့်စုံခြင်း၊ ဘိလွရွက်ကို မြင်ရုံနှင့် ယုံကြည်ခြင်းကပင် ပူဇော်မှုကို ထောက်ပံ့ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ ရွက်အဖျားကို စားသောက်ခြင်း၊ ရွက်အဖျားကို ခေါင်းပေါ်တင်ခြင်းတို့သည် အပြစ်အမှားများကို ပျော်ကွယ်စေပြီး ဒဏ်ခတ်ဆင်းရဲမှုကို တားဆီးနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။ အဆုံးတွင် သစ်ပင်၏ သန့်ရှင်းသော ကိုယ်အင်္ဂါဖွဲ့စည်းပုံကို ဖော်ပြသည်—အမြစ်၌ ဂိရိဇာ၊ တံတောင်၌ ဒက္ရှာယဏီ၊ မျက်နှာခွဲမောင်းများ၌ မဟေရှဝရီ၊ ရွက်၌ ပာရဝတီ၊ အသီး၌ ကာတျယာယနီ၊ အခွံ၌ ဂေါရီ၊ အတွင်းဖိုင်ဘာ၌ အပရဏာ၊ ပန်း၌ ဒုရ္ဂါ၊ မျက်နှာခွဲအင်္ဂါများ၌ ဥမာ၊ ဆူးများ၌ ကာကွယ်သော ရှက္တိများ—ဟူ၍ ဘိလွတရုကို တီရ္ထာအတွင်း မယ်တော်၏ အသက်ရှင်သော ဘုရားကျောင်းအဖြစ် ထင်ဟပ်စေသည်။
Verse 1
वाण्युवाच । बिल्वपत्रस्य माहात्म्यं कथितुं नैव शक्यते । तवोद्देशेन वक्ष्यामि महेन्द्र शृणु तत्त्वतः
ဝါဏီက မိန့်တော်မူသည်—«ဘိလ္ဝရွက်၏ မဟာတန်ခိုးကို အပြည့်အဝ ဖော်ပြရန် မဖြစ်နိုင်။ သို့သော် သင်၏အတွက်၊ မဟေန္ဒြာရေ၊ အမှန်တရား၏ အနက်အဓိပ္ပါယ်အတိုင်း ငါပြောမည်၊ တိတိကျကျ နားထောင်လော့»။
Verse 2
विहारश्रममापन्ना देवी गिरिसुता शुभा । ललाटफलके तस्याः स्वेदबिन्दुरजायत
ကောင်းမြတ်သည့် တောင်သမီးဒေဝီ (ပါရဝတီ) သည် လှည့်လည်ကစားရာမှ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်လာ၏။ ထိုဒေဝီ၏ နဖူးပြင်ပေါ်တွင် ချွေးစက်တစ်စက် ပေါ်ထွန်းလာ하였다။
Verse 3
स भवान्या विनिक्षिप्तो भूतले निपपात च । महातरुरयं जातो मन्दरे पर्वतोत्तमे
ဘဝါနီ၏ လွှတ်ချမှုကြောင့် ထိုစက်ရည်သည် မြေပြင်သို့ ကျသွား၏။ ထိုမှ မန္ဒရ တောင်မြတ်ပေါ်တွင် ဤမဟာသစ်ပင်ကြီး ပေါ်ထွန်းလာ၏။
Verse 4
ततः शैलसुता तत्र रममाणा ययौ पुनः । दृष्ट्वा वनगतं वृक्षं विस्मयोत्फुल्ललोचना
ထို့နောက် တောင်သမီး ပါဝတီသည် ထိုနေရာ၌ ပျော်ရွှင်လျက် ပြန်လည်လာ၏။ တောအတွင်း ရပ်တည်နေသော သစ်ပင်ကို မြင်သော် အံ့ဩ၍ မျက်လုံးများ ကျယ်ပြန့်သွား၏။
Verse 5
जयां च विजयां चैव पप्रच्छ च सखीद्वयम् । कोऽयं महातरुर्दिव्यो विभाति वनमध्यगः । दृश्यते रुचिराकारो महाहर्षकरो ह्ययम्
နောက်တော်မူ၍ မိတ်ဖော်နှစ်ဦး ဖြစ်သော ဂျယာနှင့် ဝိဇယာတို့ကို မေး၏။ “တောအလယ်၌ တောက်ပနေသော ဤဒိဗ္ဗ မဟာသစ်ပင်ကြီးသည် မည်သူနည်း။ ရုပ်သဏ္ဌာန်လှပ၍ အလွန်ပျော်ရွှင်မှုကို ပေးစွမ်းသည်” ဟု ဆို၏။
Verse 6
जयोवाच । देवि त्वद्देहसंभूतो वृक्षोऽयं स्वेदबिन्दुजः । नामाऽस्य कुरु वै क्षिप्रं पूजितः पापनाशनः
ဂျယာက ပြော၏။ “ဒေဝီ၊ ဤသစ်ပင်သည် သင်၏ ကိုယ်ခန္ဓာမှ ပေါ်ထွန်းလာပြီး ချွေးစက်မှ မွေးဖွားလာသည်။ အမည်တစ်ခုကို မြန်မြန်ပေးပါ; ပူဇော်လျှင် အပြစ်များကို ဖျက်ဆီးပေးသည်” ဟု ဆို၏။
Verse 7
पार्वत्युवाच । यस्मात्क्षोणीतलं भित्त्वा विशिष्टोऽयं महातरुः
ပါဝတီက မိန့်၏။ “ဤမဟာသစ်ပင်ကြီးသည် မြေမျက်နှာပြင်ကို ခွဲဖောက်၍ ပေါ်ထွန်းလာသောကြောင့် ထူးမြတ်လှ၏” ဟု ဆို၏။
Verse 8
उदतिष्ठत्समीपे मे तस्माद्बिल्वो भवत्वयम् । इमं वृक्षं समासाद्य भक्तितः पत्रसंचयम्
ငါ့အနီး၌ ထမြောက်ပေါက်လာသောကြောင့် ထိုကြောင့် ဤသစ်ပင်ကို «ဘိလ္ဝ» ဟု ခေါ်စေ။ ဤသစ်ပင်သို့ ဘက္တိဖြင့် ချဉ်းကပ်၍ ၎င်း၏ အရွက်များကို စုဆောင်းယူရမည်…
Verse 9
आहरिष्यत्यसौ राजा भविष्यत्येव भूतले । यः करिष्यति मे पूजां पत्रैः श्रद्धासमन्वितः
မြေပြင်ပေါ်၌ မင်းတစ်ပါးသည် အမှန်တကယ် ပေါ်ထွန်းလာမည်။ ထိုမင်းသည် ဤအရွက်များကို ယူဆောင်လာ၍ စိတ်ယုံကြည်ခြင်းနှင့် ပြည့်စုံစွာ ငါ့ကို အရွက်များဖြင့် ပူဇော်မည်။
Verse 10
यंयं काममभिध्यायेत्तस्य सिद्धिः प्रजायते । यो दृष्ट्वा बिल्वपत्राणि श्रद्धामपि करिष्यति
မည်သည့်ဆန္ဒကိုမဆို စိတ်တွင် အာရုံပြုစဉ်းစားလျှင် ထိုဆန္ဒ၏ ပြည့်စုံမှု ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ထို့ပြင် ဘိလ္ဝအရွက်များကို မြင်ရုံဖြင့်ပင် ယုံကြည်ခြင်းကို ဖြစ်စေသူမည်သူမဆို…
Verse 11
पूजनार्थाय विधये धनदाऽहं न संशयः । पत्राग्रप्राशने यस्तु करिष्यति मनो यदि । तस्य पापसहस्राणि यास्यंति विलयं स्वयम
ပူဇော်ရန်နှင့် သင့်တော်သော ဝိဓိကို ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် ငါသည် ဓနပေးသူ ဖြစ်လာသည်မှာ သံသယမရှိ။ ထို့ပြင် အရွက်အဖျားကို မြည်းစမ်းစားမည်ဟု (ဝရတအဖြစ်) စိတ်တင်ထားသူရှိလျှင် ထိုသူ၏ အပြစ်တစ်ထောင်ပေါင်းများစွာသည် ကိုယ်တိုင်ပင် ပျောက်ကွယ်သွားမည်။
Verse 12
शिरः पत्राग्रसंयुक्तं करोति यदि मानवः । न याम्या यातना ह्यस्य दुःखदात्री भविष्यति
လူတစ်ယောက်က အရွက်အဖျားကို ခေါင်းပေါ်တွင် (သန့်ရှင်းသင်္ကေတအဖြစ်) တင်ထားလျှင် ယမလောကမှ ဖြစ်သော ညှဉ်းပန်းမှုများသည် ထိုသူအား ဒုက္ခပေးသူ မဖြစ်လာတော့။
Verse 13
इत्युक्त्वा पार्वती हृष्टा जगाम भवनं स्वकम् । सखीभिः सहिता देवी गणैरपि समन्विता
ဤသို့ မိန့်တော်မူပြီးနောက် ပာရဝတီဒေဝီသည် ဝမ်းမြောက်နှစ်သက်ကာ မိမိ၏ နေရာတော်သို့ ပြန်လည်သွားတော်မူ၏။ ဒေဝီသည် မိတ်သဟာယမများနှင့်အတူ၊ ဂဏာများ၏ စောင့်ရှောက်အမှုတော်ဖြင့်လည်း လိုက်ပါလျက်ရှိ၏။
Verse 14
वाण्युवाच । अयं बिल्वतरुः श्रेष्ठः पवित्रः पापनाशनः । तस्य मूले स्थिता देवी गिरिजा नात्र संशयः
ဝါဏီက မိန့်တော်မူသည်– “ဤဘိလ္ဝပင်သည် အထွတ်အထိပ်သော သစ်ပင်ဖြစ်၍ သန့်ရှင်းကာ အပြစ်ကို ဖျက်ဆီးတတ်၏။ ၎င်း၏ အမြစ်၌ ဂိရိဇာဒေဝီ တည်ရှိတော်မူသည်၊ သံသယမရှိ” ဟု။
Verse 15
स्कन्धे दाक्षायणी देवी शाखासु च महेश्वरी । पत्रेषु पार्वती देवी फले कात्या यनी स्मृता
၎င်း၏ ကိုယ်တိုင် (တံခွန်) တွင် ဒါက္သာယဏီဒေဝီဟု ခေါ်ကြ၏။ အကိုင်းအခက်တို့တွင် မဟေရှဝရီဟု ဖြစ်၏။ အရွက်တို့တွင် ပာရဝတီဒေဝီဟု ပူဇော်ကြပြီး၊ အသီးတွင် ကာတျယာယနီဟု မှတ်မိကြ၏။
Verse 16
त्वचि गौरी समाख्याता अपर्णा मध्यवल्कले । पुष्पे दुर्गा समाख्याता उमा शाखांगकेषु च
အခေါက်၌ ဂေါရီဟု ခေါ်ကြ၏။ အခေါက်အတွင်းအလွှာ၌ အပဏ္ဏာဟု ဖြစ်၏။ ပန်း၌ ဒုရ္ဂါဟု ခေါ်ကြပြီး၊ များသော များခွဲသေးသေး အကိုင်းတံများ၌ ဥမာဟု ဖြစ်၏။
Verse 17
कण्टकेषु च सर्वेषु कोटयो नवसंख्यया । शक्तयः प्राणिरक्षार्थं संस्थिता गिरिजाऽज्ञया
၎င်း၏ ဆူးတံအားလုံးပေါ်တွင် စက္တိများသည် ကိုဋိပေါင်းများစွာ၊ ကိုးမျိုးအဖြစ် ရေတွက်လျက်၊ သတ္တဝါတို့ကို ကာကွယ်ရန် ဂိရိဇာ၏ အမိန့်တော်အရ တည်နေကြ၏။
Verse 18
तां भजंति सुपत्रैश्च पूजयंति सनातनीम् । यंयं कामयते कामं तस्य सिद्धिर्भवेद्ध्रुवम्
သူတို့သည် မင်္ဂလာရှိသော အရွက်များဖြင့် မိခင်တော်ကို ဆည်းကပ်ကာ အနန္တသော ဒေဝီကို ပူဇော်ကြသည်။ မည်သည့် ဆန္ဒကို မျှော်လင့်လိုက်သော်လည်း ထိုသူအတွက် အောင်မြင်ပြည့်စုံခြင်းသည် မလွဲမသွေ ဖြစ်လာမည်။
Verse 19
महेश्वरी सा गिरिजा महेश्वरी विशुद्धरूपा जनमोक्षदात्री । हरं च दृष्ट्वाथ पलाशमाश्रितं स्वलीलया बिल्ववपुश्चकार सा
သူမသည် ဂိရိဇာ—မဟေရှ္ဝရီကြီး—အလွန်သန့်ရှင်းသော ရုပ်သဏ္ဌာန်ရှိ၍ လူတို့အား မောက္ခပေးသူဖြစ်သည်။ ဟရကို မြင်ပြီး ပလာရှပင်အောက်၌ အနားယူနေသည်ကို တွေ့သော်၊ မိမိ၏ ဒေဝလီလာဖြင့် ဘိလွပင်၏ ရုပ်ကို ခံယူခဲ့သည်။
Verse 250
इति श्रीस्कांदेमहापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां सहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातु र्मास्यमाहात्म्ये पैजवनोपाख्याने बिल्वोत्पत्तिवर्णनंनाम पञ्चाशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः
ဤသို့ဖြင့် «ဘိလွပင်၏ ပေါ်ပေါက်ခြင်းကို ဖော်ပြခြင်း» ဟူသော အမည်ရှိ အခန်းနှစ်ရာငါးဆယ်မြောက်သည်၊ သီရိ စကန္ဒ မဟာပုရာဏ၏ ဆဋ္ဌမပိုင်း နာဂရခဏ္ဍ၌၊ ဟာဋကေရှ္ဝရ က్షೇತ್ರ မာဟာတ္မ்ய၌၊ ရှေသရှာယီ အုပ်ခန်း၌၊ ဗြဟ္မာနှင့် နာရဒ တို့၏ စကားဝိုင်း၌၊ ချာတုർമាស്യ ဝတ်ပြုခြင်း၏ မာဟာတ္မ្យ၌၊ ပိုင်ဇဝန ပုံပြင်အတွင်း၌ အဆုံးသတ်လေသည်။